Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Gül
10 theses · Tokat Gaziosmanpaşa University
Defter Beyan Sistemi ile e-Defter sisteminin karşılaştırılması ve Tokat ilindeki meslek mensuplarının sistemlere yönelik değerlendirmeleri
Bu Çalışmada Tokat ilinde faaliyet gösteren Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin e-dönüşüm kapsamında hayata geçirilen Defter Beyan Sistemi ve e-Defter Sistemlerine yönelik değerlendirmelerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Tokat ilinde faaliyet gösteren meslek mensuplarına online anket uygulanmıştır. Anketler Tokat Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına kayıtlı mesleğe aktif devam eden 174 meslek mensubundan basit tesadüfi örneklem yöntemi ile seçilen 101 Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve 1 Yeminli Mali Müşavire online anket uygulanmıştır. Anket verileri SPSS paket programında analiz edilmiştir. Anket formunun birinci ve üçüncü bölümü için betimsel istatistikler, ikinci bölümü için açıklayıcı faktör analizinden yararlanılmıştır. Anket güvenirliliğini test etmek için Cronbach Alfa katsayısı ile ölçülmüş olup, Bağımsız İki Örneklem T-Testi, Tek Yönlü Varyans analizi ile test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Tokat ilinde faaliyet gösteren meslek mensupları Defter Beyan Sistemi ve e-Defter sistemi arasında yapılan kıyaslamada Defter Beyan Sisteminin e-Defter Sistemine göre daha kullanışlı olduğunu belirtmiş olmalarına rağmen, her iki sistemin de beklentilere cevap veremediği, Gelir İdaresi Başkanlığının tarafından kullanıcı geri dönüşlerine ve sistem arızaların yönelik sürekli güncellemeler yapılsa da gelinen noktada sistemlerin hala ciddi eksikliklerin olduğu anlaşılmaktadır.
Xspor endeksi ve bileşenlerinde yatırımcı ilgisi, fiyat ve işlem hacmi arasındaki ilişkinin zaman ve frekans boyutunda incelenmesi: Dalgacık yöntemiyle ampirik kanıtlar
BIST XSPOR endeksi ve bileşenlerinde yatırımcı ilgisi, fiyat ve işlem hacmi arasındaki ilişki ve tutarlılığı zaman ve frekans boyutunda incelemeyi amaçlayarak hazırlanan bu çalışmada sürekli dalgacık analizi ile değişkenlerin yoğunluğu, çapraz dalgacık analizi ile değişkenler arasındaki ilişki ve dalgacık tutarlılığı analizi ile de değişkenler arasındaki tutarlılık test edilmiştir. Yatırımcı ilgisinin Google Arama Trendleri üzerinden dahil edildiği çalışmada XSPOR endeksi ve bileşenleri üzerinden gerçekleştirilen analizler sonucunda fiyat ile işlem hacmi, yatırımcı ilgisi ile hisse senedi fiyatı, yatırımcı ilgisi ve hisse senedi işlem hacmi arasında ilişki ve tutarlılık tespit edilmiştir. Bu ilişki, özellikle spor kulüplerinin başarı ve başarısızlık durumunda kısa orta ve uzun vadeli olarak gözlemlenmiştir. Çalışmaya esas zaman dilimi (2010-2023) içerisinde yer alan COVID 19 salgını tedbirlerinin de değişkenlere arasındaki ilişki ve tutarlılığa etkisinin olduğu ortaya konulmuştur. Sonuçlar bir başarı/başarısızlık anomalisini ortaya koymaktadır. Ayrıca sportif başarı ve başarısızlığın esas alınarak yatırım kararı verilmesi durumunda normalüstü getiri elde edilebiliyor olması da piyasanın etkin olmadığını işaret etmektedir.
İslami yatırım araçlarının performans ölçümü ve makroekonomik göstergelere duyarlılıklarının analizi
Birinci dünya savaşından sonra ortaya çıkan ve son yıllarda sıkılaşarak, hacim büyüterek daha fazla yıkıma neden olan ekonomik krizler insanları yeni ekonomik sistem arayışına itmiştir. Literatür incelendiğinde borç ve faize dayalı ekonomik sistemin ömrünün azaldığı vurgulanmaktadır. Mevcut sistemde adaletsiz gelir dağılımı ve belirsizliklerin sosyal doku üzerinde de gerilimlere neden olduğu dünyanın bir kısmı lüks içinde yaşarken diğer kısmının açlıkla mücadele ettiğinden bahsedilmektedir. Yeni ekonomik sistem 'üretime dayalı, risk paylaşım odaklı ve adil gelir dağılımı vadeden' arayışlarının; 14. yy da İbn-i Haldun ile zirveye ulaşmış olan İslam ekonomik sisteminde keşiştiğini ortaya koyan çalışmalar II. Dünya savaşı sonrasında bağımsızlığına kavuşan İslam ülkeleriyle birlikte günümüzde giderek artmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda çalışmanın amacı bugün dünya üzerinde hızla büyüme eğiliminde olan İslami ekonomik prensiplere uygun yatırım araçlarının performansını ölçmek ve önemli makro göstergelerle ilişkilerini incelemektir. Bu amaçla Türkiye'de verilerine ulaşılabilen fıkhi açıdan birçok fakihin icazetini almış 8 adet İslami yatırım aracının 2010-2018 yılları arasındaki veri seti kullanılmıştır. Çalışmanın analiz bölümü iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada İslami yatırım aracı olarak tanımlanan; İslami yatırım fonu, altın, katılım endeksi hisse senetleri, katılım bankası katılım hesapları, sukuk, gayrimenkul ve dövizin performans analizi gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada İslami yatırım araçlarının makro göstergeler ile ilişkileri analiz edilmiştir. 2010-2018 dönemi her bir yıl için ayrı ayrı gerçekleştirilen performans analizleri sonucuna göre en iyi performansa sahip İslami yatırım aracı katılım bankası kar payları, devamında gayrimenkul, sukuk, dolar, euro, altın, Katılım30 endeksi ve İslami yatırım fonu şeklinde sıralanmıştır. İkinci adımdaki analiz sonuçlarına göre makroekonomik değişkenlerden BİST100, enflasyon, para arzı, ticari kredi faiz oranı ve tüketici güven endeksindeki dalgalanmalardan etkilenen İslami yatırım araçlarının; katılım bankası kar payı, sukuk ve gayrimenkul olduğu sonucuna varılmıştır. Makro göstergelere en dirençli yatırım araçlarının ise Katılım30 endeksi, İslami yatırım fonları ve altın olduğu tespit edilmiştir.
Stratejik bir yöntem olarak konkordato: BİST'te işlem gören konkordato ilan etmiş bir işletmenin finansal analiz örneği
İşletmeler finansal krizlerde ve durgunluk dönemlerinde, bu dönemlerini atlatabilmek adına türlü yöntemler geliştirmektedirler. Bu yöntemler işletmelerin içinde bulundukları finansal krizlerin ağırlığına ve durgunluk dönemlerinin sebepleri ve boyutlarına göre değişebilmektedir. Son yıllarda işletmelerin iflastan kurtulabilmeleri ve ekonomik olarak kötüye gidişlerini durdurabilmeleri için başvurdukları yöntemler arasında konkordato başta yer almaktadır. Konkordato ilan eden işletmeler ise yeni bir sürece adım atmış olup bu süreci başarılı bir şekilde sürdürmeyi ve sonlandırmayı amaçlamaktadır. Konkordato ilan etme sürecine gelen işletmelerin bu sürece nasıl geldiklerine ilişkin fikir sahibi olabilmek için işletmelerin finansal tablolarının analizini gerçekleştirmek gerekmektedir. Bu durumlarda finansal analizler işletme ve işletme paydaşları için önemli bir bilgi kaynağıdır. Finansal analiz sayesinde işletmelerin finansal yaşam eğrileri somut verilerle bilgi kullanıcılarına sunulmaktadır. Finansal analiz işletmelerin kendi fotoğraflarına bakmalarını sağlamakla birlikte, esasen yatırımcı ve kredi verenler için de işletmelere ilişkin fikir sunmaktadır. Bu çalışmada konkordato ilan eden borsaya kote olmuş bir işletmenin finansal analizinin yapılması ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yapılan çalışmada durum çalışması (case study) yönteminden yararlanılmıştır. Uygulamada ele alınan imalat işletmesinin 2012-2020 dönemine ilişkin finansal tablo verileri analiz edilerek yorumlanmıştır. Araştırmanın 2012-2020 dönemini kapsaması bu çalışmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Çalışmanın sonucunda Eminiş Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.'nin kârlılık, verimlilik ve öz kaynak durumlarının yeterli olmadığı; işletmenin bu yetersizlikler sonucunda konkordato ilanına gittiği ortaya konulmuştur.
Muhasebe bilgi sisteminin yeniden yapılandırılmasının finansal raporlama kalitesi üzerine etkileri
The aim of this study is to investigate the impact of restructuring of accounting information systems on the quality of financial statements in Iraq as well as working on measuring and estimating the economic feasibility of using accounting information systems in Iraq. In addition to knowing the obstacles and problems of using systems accounting information in the services sector in Iraq, and to achieve objectives in this study and to complete the practical side, the descriptive-analytical method was used to obtain data related to the theoretical. Data collection technique with a questionnaire was used to collect the primary data related to the subject of the research. Questionnaire data were analyzed using the SPSS statistical program and statistical tests. The results indicated that the re-engineering accounting information system affects the quality of financial statements. The denouement of the results was that the recorded group has a strong impact on the construction of good details as well as the human elements Which are made distinctive by observation of and effectiveness can improve information, and technology has a constructive impact in improving particulars making it unruffled. Quality, accurate and timely financial reporting data provides important contributions to decision makers to make quick and easy decisions.
Üretim maliyetlerinin gri tahmin ve bulanık mantık yöntemleri ile hesaplanması: Bir tarım işletmesi uygulaması
Dijitalleşmenin hızlı gelişimi, işletmelerin gelecek planlamalarında az ve sınırlı veriyle hızlı kararlar alabilmelerini mümkün kılmıştır. Etkili bir tahmin yöntemi kullanan işletmelerin, alacakları kararlar ile iş hedeflerine daha sağlıklı bir şekilde devam ulaşabilecekleri ve tahmin yöntemlerinin işletmeler için özel önem taşıdığı bilinmektedir. Bulanık mantık, insan davranışına benzer mantıksal uygulamalara sahip bilgisayarlara yardımcı olan bir bilgisayar mantık sistemidir. Bulanık mantık yaklaşımı, makinelere insanların özel verilerini işleme ve onların deneyimlerinden ve sezgilerinden yararlanarak çalışma yeteneği verir. Bu yeteneği kazanırken sayısal ifadeler yerine sembolik ifadeler kullanır. Gri tahmin, mevcut birkaç veriyi kullanarak gri model GM (1.1) yardımıyla gelecek hakkında tahminler yapmak için geliştirilmiştir. Gri tahminin, bir model oluşturmak için daha az veriye ihtiyaç duyulması, yüksek tahmin tutarlılığı gibi diğer tahmin tekniklerine kıyasla birçok avantajı vardır. Bu çalışmada, gelecek dönemlere ait maliyet tahmininde bulunulan gri temelli maliyet yöntemi ve bulanık mantık yöntemi hakkında bilgiler sunulmuş ve bu yöntemlerin hayvancılık sektöründe faaliyet gösteren X süt üretim işletmesinde uygulanması amaçlanmıştır. Çalışmada uygulanan yöntemlerin başarısı ve elde edilen güvenirlilik oranı esas alınarak karar vericilerin gelecek dönemlerle ilgili maliyet tahminleri öngörülmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonuç ve öneriler kısmında uygulanan adımlar sonucunda, analiz sonuçları detayları ile ele alınarak bir takım yorumlamalar ve önerilerde bulunulmuştur.
Kuzey Irak'ta mali ve idari yolsuzlukların azaltılmasında iç kontrol sisteminin rolü
Financial and administrative corruption can be a significant problem that poses a significant risk to society. This research attempts to determine the role of the internal control system in reducing financial and administrative corruption in Iraq. The aim of this study is to determine the financial and administrative corruption in Iraq and to determine the role of internal control in preventing financial and administrative corruption. Internal control work includes all administrative, financial, and technological components to ensure compliance with the law under national authority while making the most of your time and money. In this study, data were collected from Iraqi financial control office, accountants working as internal control in private companies and government offices, and accountants with higher education certificates by survey method. The applied questionnaire was scaled with five levels of the Likert scale. Using the statistical method (SPSS 21). The data were coded, tabulated, and presented in a descriptive format and (P<0.05) statistical research revealed a positive relationship between the scope of internal control systems and the reduction of financial and administrative corruption. It has been concluded that the elements of the internal control system have an important role in the fight against corruption and corruption and in reducing the impact it may have on it.
Türkiye tarım politikalarında tarımın finansman sorunsalı ve çözüm önerileri: Çorum ili örneği
Bu çalışma Türkiye tarım politikaları içerisinde önemli yer tutan finansman konusu üzerinden tarım politikalarını incelemiş ve tarım işletmelerinde yaşanan finansman sorunlarını araştırmış ve bu veriler ışığında çözüm önerileri üretmiştir. Araştırmanın verileri, Çorum il genelinde 405 tarım işletmesinden yüz yüze görüşme veya dijital ortamda sunulan anket ile elde edilmiştir. Ayrıca işletme sahiplerinin memnuniyet düzeyleri likert tipi sorularla ölçülmüştür. Çalışmada Türkiye'deki tarım finansmanı konusu geçmişten günümüze anlatılmış, uygulanan metotlarına değinilmiş, tarım işletmelerinin sorunları araştırılmış, ülkemiz tarım sektörünün kalkınmasında fayda sağlamak için çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Araştırmada işletmelerin dosya ücreti, komisyon, sigorta vb. masrafları, faiz oranları, devlet destekleri, prosedür fazlalığı, gereksiz evrak talebi, gereğinden fazla teminat talebi, alternatif ürün eksikliği, kredi vade uyumsuzlukları konularından şikâyet ettiği görülmüştür. Tarımın sürdürülebilmesi için finansman sorunlarının kamu tarafından minimize edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda yukarıda sayılan sorunların en aza indirilebilmesi için dinamik limitli kredilerin tahsisi, yapay zekâ uygulamaları ile kullanıcı dostu finansman ürünlerinin hizmete sunulması, tüm finans aktörlerinin bu sektöre yönelmesi başlıca önerilerimiz olup, bunların hayata geçirilmesi sektörün geleceği açısından önemlidir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre kamu kuruluşlarında oluşturulan iç denetim biriminin fonksiyonları ve etkinliğine ilişkin bir araştırma
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanunu kamu kurumlarında iç denetim ve iç kontrolle ilgili yenilikler getirmiştir. Kanunla birlikte kurumlarda yeni birimler oluşturulmuş, artan kamu harcamalarıyla birlikte de bu harcamaların denetimi ve kontrolü daha kurumsal yapıya dönüştürülmüştür. Kamu adına bağımsız denetim ile temsil edilen TBMM'nin yanı sıra, icra amacıyla kurumlara iç denetim de eklenmiştir. İç denetim sisteminin oluşturulması, iç kontrol sisteminin oluşturulmasına yönelik danışmanlık hizmetleri ve harcama birimlerinin çeşitli alanlarındaki kurumların üst yönetim faaliyetlerinin yapılması ve daha şeffaf bir kamu yönetimi ile mali yapı sağlanması amacıyla yapılan iç denetim; Organizasyonların organik olmanın yanı sıra bağımsız bir yapı olarak kalması ve gelişmesi gerekmektedir. Bu çalışma kamu kurumlarında ki iç denetim sürecinde iç denetçilerin kanun çerçevesinde ne kadar etkin olduğunu görmek, süreç içerisinde gerçekleştirilen faaliyetlerden ne şekilde etkilendiklerini ortaya koymak için yapılmıştır. Bu bağlamda Cohen ve Sayag'ın "The Effectiveness Of Internal Auditing: An Empirical Examination Of Its Determinants Israeli Organisations'" isimli makalesindeki ölçek Türkçe'ye çevrilerek kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi için kamu kuruluşlarında çalışan ve 07.12.2016 tarihi itibariyle İç Denetim Koordinasyon Kurulu'nun iç denetçi kadrolarında görev yapan 910 iç denetçiden 450 iç denetçiye elektronik posta yoluyla gönderilmiştir. Anketlere 108 adet dönüş yapılmış olup, yapılan incelemeler sonucunda 100 tanesi analiz için uygun bulunmuştur. Anketlerden elde edilen verilerin analizi için SPSS 22 programı kullanılmıştır. Ölçeğin alt boyutlarını belirlemek için faktör analizi yapılmıştır. Dönüştürülmüş faktör yükleri matrisi; veri setine ait Barlett Testi, KMO, Ki-Kare ve p değeri ile Scree Plot faktör analizi yamaç eğim grafiği sonrasında dört faktörlü olarak tablolaştırılmıştır. Ölçeğin alt boyutları ile sosyo-demografik değişkenler arasındaki farklılaşma durumunu tespit etmek için hipotez testleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda çalışılan kurum değişkeni ile meslekte geçirilen sürenin iç denetimin etkinliği üzerinde önemli bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Konut satın alma maliyet analizleri: Bankalar-katılım bankaları-elbirliği sistemi karşılaştırması
Bu çalışmada Türkiye'nin konut politikası ile ilgili yakın tarihten bilgiler verildikten sonra konut fiyat artışlarını etkileyen etmenler istatistikî verilerle incelenmiştir. Uygulama bölümünde ise, günümüzün en popüler konut finansman aracı olan banka konut kredileri ile genellikle faizsiz olmasından dolayı İslami kesimin konut finansmanında tercih ettiği elbirliği sisteminin konut satın almak isteyen tüketicilere maliyetleri karşılaştırılmıştır. Sonuçta devlet güvencesi olmaması sebebi ile banka konut kredileri kadar talep görmeyen elbirliği sisteminin bazı durumlarda banka konut kredisinden daha avantajlı olduğu görülmüştür. 300.000 TL değerindeki bir konut için, 120 ay vade ile % 75'ine kadar finansman alınabileceği varsayımı altında konut enflasyonu, kira kaybı ve kira artışları dikkate alınarak hesaplandığında; elbirliği sisteminde, enflasyon oranının % 10 olması durumunda 45. aydan sonra finansman tutarını alan tüketicilerin banka finansmanına göre zarar etmeye başladığı görülmüştür. Enflasyon oranının % 20 olması durumunda ise 31. aydan sonra finansman tutarını alan tüketiciler zarar etmektedir. Konut değerinin % 25'i tutarında peşinatı olan tüketiciler için ise; Bankaların konut finansman maliyeti tutarı peşinat dâhil, 465.469,16 TL, elbirliği sisteminde maliyeti ise 319.470 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda elbirliği sistemi 145.999,16 TL daha avantajlıdır. Konut finansmanı ödemesi peşinatlı sistemde 120 ay vadede % 25 peşinatla 38. Aya kadar yapılmakta olduğu için; 38. Aya kadar meydana gelebilecek konut fiyat artışları, kira ödemeleri ve kira artışları, peşinat tutarının faiz veya kar payı getirileri de dikkate alındığında Elbirliği sisteminde konut finansman maliyeti 433.027,20 TL dir. Yine bankaların konut finansman maliyetine bakılarak, konut finansmanını son teslim alan kişinin bile 32.441,96 TL kar ettiği görülmüştür. Bu yöntem ile elbirliği sisteminde konut finansmanı kullanan tüm tüketicilerin, bankalardan konut finansmanı kullanan tüketicilere göre daha avantajlı olduğu belirlenmiştir.