Theses supervised by Prof. Dr. Ali Ölçücü
11 theses · Fırat University
Comparison of imported and local for the determination of elements in red meat in Iraq using XRF technique
Red meat is one of the most needed and necessary foods in the world. For this reason, it has a very important commercial and social value. Meat consumption, physiological effects, pleasant taste, aroma and health due to many benefits continues to increase day by day. This study was to determine the concentrations of some macro, mineral and trace elements in five different red meat specimens produced in northern Iraq (Arbil) and imported from Australia, Ukraine, Paraguay, Moldova to northern Iraq. The red meat samples were characterized using X-ray fluorescence (XRF) spectrophotometer with Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Cd, Sb, Hg and Pb. The red meat samples were assayed in the solid state. According to the results obtained, the quantities of the elements in the red meat samples imported and Northern Irakta were compared. Statistical analysis of the results was performed using the SPSS program. A significant (P <0.05) difference was observed between the quantities of some of the assigned elements.
Elazığ yöresinde yetiştirilen üzümlerdeki ve üzüm ürünlerindeki polifenollerin HPLC-DAD ile tayini
Bu çalışmada, Elazığ yöresinde yetiştirilen Öküzgözü, Boğazkere, Ağın kırmızısı, Ağın Beyazı ve Şilfoni üzüm türleri ile üzümden katkısız şekilde elde edilen Pestil ve Pekmez ürünlerindeki bazı fenolik asit ve flavonoidlerin tayininin yapılması amaçlandı. Bu amaçla Öküzgözü ve Boğazkere Koruk köyü/Elazığ, Ağın beyazı ve Ağın kırmızısı Ağın/Elazığ, Şilfoni Hoş köyü/Elazığ, Pestil ve Pekmez ise Koruk köyü/Elazığ yörelerinde temin edildi. Çalışmamızda HPLC kullanılarak üzüm ve üzm ürülerindeki gallik asit, kafeik asit, vanilik asit, ferulik asit, hidrosinnamik asit, rosmanirik asit, katesin, rutin, mirisetin, resveratrol, quersetin tayin edildi. Analizler sonucunda, Öküzgözü üzümünde, en yüksek düzeyde resveratrol (2.17±0,20 µg/g), en düşük düzeyde ferulik asit (0.32±0,02 µg/g), Boğazkere üzümünde en yüksek düzeyde (0,98±0,07 µg/g), en düşük düzeyde ferulik asit (0,17±0,01 µg/g) Şilfoni üzümünde en yüksek düzeyde resveratrol (1,09±0,08 µg/g) en düşük düzeyde ferulik asit (0,12±0,01 µg/g ), Ağın kırmızısı üzümünde en yüksek gallik asit (0,61±0,05 µg/g ) en düşük düzeyde hidrosinnamik asit (0,11±0,01 µg/g), Ağın beyazı üzümünde en yüksek düzeyde gallik asit (0,81±0,06 µg/g), en düşük düzeyde resveratrol (0,22±0,01 µg/g), Pestil ürünününde en yüksek düzeyde gallik asit (0,21±0,01 µg/g), en düşük düzeyde rutin (0,06±0,005 µg/g), Pekmez ürününde ise en yüksek düzeyde rutin (3.65±0,35µg/g) en düşük düzeyde quersetin (1,06±0,09 µg/g) olarak bulunmuştur.
Determination of heavy metals in water and sediment extract from crude oil in northern of Iraq
The crude oil samples of twelve wells from three areas north, south and middle of Khurmala in the north of Iraq were investigated. Physical properties of the crude oil samples were examined and their density and specific gravity results were studies. The concentrations of seven metal ions (Fe. Co, Cd, Pb, Cr, As, Hg) in the contaminated water of 36 the crude oil samples examined were determined using inductively coupled plasma optical emission spectroscopy ICP-OES. Maximum values of Fe 25.48 mg/L ±1.97, Pb 2.92 mg/L ±0.12 and As 1.22 mg/L ± 0.09 were obtained in the crude oil samples of Khurmala. Hg value of 0.08 mg/L ±0.003 was minimum in the crude oil samples. Statistical analysis of the results showed significant differences in the level of few elements in different crude oil samples, (P<0.05). The first examinations of the contaminated water samples of crude oil samples were tested by using a natural product of curcumin reagant. A significant decrease of the concentrations of the metal ions was noticed after addition of curcumin.
Diyarbakır yöresinde doğal olarak yetişen meyan kökü (Glycyrrhiza glabra) bitkisinde bazı eser elementlerin spektroskopik yöntemlerle tayini
Bu çalışmanın amacı, Diyarbakır yöresinde doğal olarak yetişen meyan (Glycyrhiza glabra) bitkisinde bazı eser elementlerin (Cd, Pb, Ca, Mg, Cr, Mn, Ba, K, Na, Zn, Fe, Co, Mo, Se, P, Cu, Ni, V) spektroskopik yöntemler ile tayin edilmesidir. Çalışma Gaziantep (Oğuzeli-Yeşildere), Şanlıurfa (Birecik), Diyarbakır (Karacadağ) illerinden toplanan bitki örnekleri ile gerçekleştirilmiştir. Bitki örneklerindeki eser elementlerin tayini için İndüktif Eşleşmiş Plazma Optik Emisyon Spektrofotometresi (ICP-OES) ve İndüktif Eşleşmiş Plazma Optik Kütle Spektrofotometresi ICP-MS) kullanıldı. Ayrıca eser elementlerin tayini için kapalı ortamda mikrodalga ile çözünürleştirme yöntemi kullanıldı. Seçilen yörelerden toplanan meyan bitkisi örneklerinde en yüksek düzeyde tayin edilen element 50107.58 ± 22030.09 ppm ortalama ile Na, en düşük düzeyde tespit edilen eser element ise 0.04 ± 0.01 ppm ortalama ile Cd'dir. Çalışma alanından toplanan meyan bitkisinde Co, Mo, ve Se elementleri tespit edilememiştir. Elde edilen sonuçlar neticesinde Şanlıurfa ve Diyarbakır yöresinden toplanan meyan bitkisinde eser elementlerin düzeyleri, Gaziantep yöresine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Meyan, eser element, spektroskopi
Cevizde (Juglans regia L. ) bazı fenolik asitlerin ve bazı eser elementlerin tayini
Bu çalışmada, Yalova ve Kaman ceviz türlerinin yaprak, kabuk ve meyve kısımlarında bulunan bazı fenolik asitlerin (rosmarinik asit, kafeik asit, vanilik asit ve ferulik asit) ve bazı metallerin (Fe, Zn, Cu, Mn, Pb, Ni, Co) tayini amaçlandı. Fenolik asitlerin tayini için HPLC-DAD, C18 kolon ile birlikte kullanıldı.Metallerin tayini için alevli AAS kullanıldı. Ayrıca metal tayini için kapalı ortamda mikrodalga ile çözünürleştirme ve kuru külleme ile çözünürleştirme yöntemleri kullanıldı.Kaman ve Yalova cevizi örneklerinde; vanilik asitte en yüksek değer Yalova cevizi yaprağında 4817,33 ppm, ferulik asitte en yüksek değer Kaman cevizi yaprağında 342 ppm, kafeik asitte en yüksek değer Yalova cevizi yaprağında 3690,8 ppm, rosmarinik asitte en yüksek değer Kaman cevizi yaprağında 659,5 ppm bulunmuştur.Mikrodalga çözünürleştirme ile metal tayininde Pb, Cu, Ni ve Co elementleri her iki ceviz türünde de tayin sınırının altında bulunmuştur. Kaman ve Yalova cevizlerinde en yüksek Fe değerleri sırasıyla yapraklarda 260,05-138,75 ppm, Zn değerleri ceviz içlerinde 81,7-76,633 ppm, Cu değerleri ceviz içlerinde 14,06-15,9 ppm, Mn değerleri yapraklarda 78,967-88,23 ppm bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Fenolik asit, Ceviz , Juglans regia L., Metal, Demir, Çinko, Bakır, Rosmarinik Asit, Vanilik Asit, Kafeik Asit, HPLC-DAD, AAS.?
Elazığ'da yetişen çedene (Pistacia terebinthus) bitkisinde fenolik bileşiklerin ve bazı eser elementlerin tayini
Bu çalışmada, Elazığ ve yöresinden temin edilen çedene (Pistacia terebinthus) ve çedene kahvesinde bulunan bazı fenolik asitler ve flavonoidler ile bazı metallerin konsantrasyonları incelendi. Fenolik madde tayininde HPLC-DAD, metal tayininde alevli AAS cihazları kullanıldı.Fenolik bileşik tayininde çedene bitkisi için bulunan değerler şu şekildedir: vanilik asit: 219,167 ± 26,135 ppm, kafeik asit: 154,5 ± 9,987 ppm, ferulik asit: 9,667 ± 1,04 ppm, rosmarinik asit: (
Yukarı Fırat havzasında yetişen kenger (Gundelia tournefortii L.), güllük (Eremurus spectabilis M. Bieb.) ve ışkın (Rheum ribes L.) bitkilerindeki polifenollerin ve bazı metallerin tayini
Bu çalışmada, Yukarı Fırat Havzası'nda doğal olarak yetişen kenger (Gundelia tournefortii L.), güllük (Eremurus spectabilis M. Bieb.) ve ışkın (Rheum ribes L.) bitkilerindeki bazı fenolik asit ve flavonoitler ile bazı önemli eser elementlerin (Fe, Cu, Zn, Mn, Pb, Co, Ni) tayininin yapılması amaçlandı. Bu maksatla bitkiler Diyarbakır, Elazığ, Tunceli, Bingöl illeri ve bu illerin bazı ilçe ve beldelerinden temin edildi. Fenolik asit ve flavonoitler HPLC cihazı ile, eser element tayinleri ise alevli AAS cihazıyla gerçekleştirildi. Ayrıca eser elementler için kapalı ortamda mikrodalga çözünürleştirme yapıldı. Analiz edilen bitkilerdeki fenolik asit ve flavonoit miktarları; rutin, en yüksek düzeyde ışkın bitkisi yaprağında 415,26 ppm kenger bitkisinde ise en düşük düzeyde 62,13 ppm ile bulundu. Mirisetin için en yüksek değer; güllük bitkisinde 172,22 ppm, en düşük değer kenger bitkisinde 2,50 ppm düzeyinde olduğu belirlendi. Resveratrol için en yüksek değerin güllük bitkisinde 2,50 ppm düzeyinde olduğu halde ışkın bitkisinde bulunmadığı saptandı. Kampferol için en yüksek değerin; ışkın bitkisi yaprağında 530,46 ppm, en düşük değerin ise ışkın bitkisi gövdesinde 20,18 ppm değerinde olduğu tespit edildi. Örneklerde bulunan ortalama eser element miktarları değerlendirildiğinde, Cu için en yüksek değerin kenger bitkisinde 20,68 ppm, Fe için en yüksek değerin ışkın bitkisinde 2710,38 ppm, Zn ve Mn için en yüksek değerlerin güllük bitkisinde olup sırasıyla 794,42 ppm ve 61,38 ppm olarak tayin edildi. Co metalinin incelenen bütün bitki örneklerinde bulunmadığı, Cr'nin ise ışkın bitkisi örneklerinde tayin sınırının altında kaldığından dolayı tayin edilemediği saptandı. Elde edilen bütüm sonuçlar değerlendirildiğinde, flavonoit bakımından en zengin bitkinin flavonoit türüne ve miktarına bağlı olarak değiştiği görülmüştür. Flavonoit türlerinin ve miktarının doğru orantılı olmadığı belirlenmiştir. Örneğin güllük bitkisinde tüm flavonoit türleri mevcut iken miktar olarak diğer bitkilerden daha eser oranda kalmıştır. Bitkilerdeki eser element miktarlarının her bitkide farklı olmakla beraber aynı eser elementlerin düzeyleri farklı bitkilerde bir birine yakın çıkmıştır. Sonuç olarak bir bitkideki polifenolik antioksidan içeriği ile eser element miktarı bitkinin yetiştiği bölgeye ve toprak özelliğine bağlı olabilmektedir. Eser element miktarlarının fenolik bileşiklere göre daha az etkilendiği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Polifenolik bileşikler, eser element, HPLC, AAS, Ni, Cu, Fe, güllük, kenger, ışkın
Farklı gruplar halinde beslenen ratların bazı dokularındaki eser elementlerin spektroskopik yöntemlerle tayini
Bu çalışmada, AlCl3 ile oksidatif strese maruz kalmış canlı dokularında, antioksidan özelliklere sahip ellagik asitin, makro ve eser element düzeylerine karşı koruyucu rolü araştırıldı. Kontrol (K), AlCl3 (AL), Ellagik asit (E) ve Ellagik asit + AlCl3 (E+AL) gruplarından oluşan ve eşit sayıda toplam 24 erkek rat kullanıldı. Ratların böbrek, akciğer ve testis dokularındaki Cu, Zn, Fe ve Mg elementleri Alevli Atomik Absorpsiyon Spektrofotometresi (F-AAS) ile Mn ve Al elementleri ise ICP Atomik Emisyon Spektrofotometresi (ICP-AES) ile tayin edilmişlerdir.Çalışmanın en önemli kısmını oluşturan alüminyumun kontrol ve diğer gruplardaki seviyeleri istatistiksel olarak karşılaştırıldığında; AL grubu Al düzeyinin K grubuna göre oldukça yüksek olduğu bulunmuştur(p<0,0001). K grubu ile E grubu Al düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı(p>0,05), ancak E grubu Al düzeyinin daha düşük olduğu gözlendi. AL+E grubu ile AL grubu Al düzeyleri karşılaştırıldığında, AL+E grubu Al düzeyinin daha düşük olduğu saptandı(p<0,01). Bu azalmayla, ellagik asitin metabolizmada alüminyumu tutarak düzeyini azalttığını söyleyebiliriz.Sonuç olarak, bu araştırmada eser element tayini yapılan böbrek, akciğer ve testis dokularını makro ve eser element yönünden oksidatif strese karşı korumak için ellagik asitin koruyucu etki gösterdiği söylenebilir.
Irak'in kuzey bölgesinde yetiştirilen arilarin farkli beslenme yöntem lerinin bal ve ari ekmeğinin kimyasal içeriği
This study investigates the effect of feeding honey bees with different fruits as alternative nutritional sources and evaluates the impact of these feeding practices on the chemical composition and trace-element profile of bee products collected from the northern region of Iraq. The study addresses the growing concern that conventional sugar-based feeding weakens bee immunity and negatively affects product quality, while fruits provide natural bioactive compounds such as minerals, vitamins, organic acids, and polyphenols. Honey bee colonies were fed various fruits including orange, lemon, watermelon, plum, and dates. Natural honey samples were collected from different geographical locations for comparison. In addition, bee bread was produced experimentally using pollen combined with brewer's yeast and apple cider vinegar. A total of 41 samples of honey, pollen, bee bread, and propolis were analyzed. Minerals and trace elements were determined using Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry (ICP-MS). Hydroxymethylfurfural (HMF), vitamin, sterol, phenolic and flavonoid compound, carbohydrate profiles, including fructose, glucose, maltose, and sucrose, were evaluated using HPLC. Determination of total phenolic (TPC), flavonoid content (TFC) and proline by UV-Vis Spectrophotometer. Fruit-fed colonies produced honey and bee bread with better mineral balance, higher nutritional quality, and less chemical degradation than sugar-fed colonies. Heavy metals were not detected or were below international safety limits, supporting fruit-based feeding as a safer, more sustainable method that improves bee health and product quality. Overall richness in flavonoids and phenolic acids ranked: Propolis » Pollen ≈ Bee bread » Natural honey » Fruit honey » Mix (honey+fruit+sugar) » Candy » Sugar honey. High-quality natural honey came from Akre and Duhok, with lemon and watermelon being the best fruit honeys. For pollen/bee bread from Duhok, DPo and DPe performed best, and for propolis, DiPr (Dinarta) was the top sample, enabling consistent evaluation using literature-based methods.
Elazığ bölgesinde üretilen balda bazı amino asitlerin ve polifenollerin GC ve HPLC yöntemleriyle analitik tayini
This study investigates the chemical composition and quality parameters of honey samples from seven regions in Elazığ Province, Türkiye. The research focuses on the identification and quantification of free amino acids and polyphenolic compounds, which are crucial indicators of honey's authenticity, nutritional value, and therapeutic potential. Seventeen free amino acids were identified and quantified using Gas Chromatography (GC), with valine being the most dominant amino acid across all regions. High-Performance Liquid Chromatography (HPLC) was used for polyphenol profiling, with the highest total polyphenol levels observed in honeys from Arıcak and Ağın. These findings highlight the rich phytochemical diversity of Elazığ honeys and suggest that polyphenol composition may serve as a reliable marker for geographical origin and antioxidant potential. In addition to biochemical profiling, the physicochemical properties of the honey samples—including pH, moisture content, electrical conductivity, Brix values, density, and viscosity—were measured and found to be within the limits established by Codex Alimentarius and Turkish Food Codex standards. Notably, Arıcak honey displayed the highest Brix and viscosity values, indicating superior preservation characteristics and a denser composition. The findings support the valorization and potential geographical indication of Elazığ honey and pave the way for its promotion as a high-quality, health-beneficial natural product in national and international markets.
Eser elementlerin tayin metotlarının karşılaştırılması
İnsan ve hayvan dokularında kilogram başına bulunan eser element miktarı 1 miligram veya bundan daha azdır. Günümüzde artan çevre kirliliği nedeniyle farklı örneklerde eser miktarda element tayini yapılması gerekmektedir. Analitik kimya, doğal sıvılarda, biyolojik örneklerde ve gıda örneklerinde ağır metal iyonlarının saptanmasına büyük önem verir. Bununla birlikte, düşük miktarları ve matris etkin türlerinin varlığı nedeniyle eser metallerin numunelerde doğrudan tanımlanması zordur. Çünkü numune analiz edilmeden önce, analiz edilecek ilgili türleri matristen ayırmak ve daha derişik hale getirmek için bazı teknikler geliştirilmiştir. Önemli ve yararlı bir kullanım yolu, katı faz ekstraksiyonuna dayalı ayırma ve ön zenginleştirmedir. Artan çevre kirliliğini ve etkilerini tam olarak anlamak için gıdalardaki, çevresel örneklerdeki ve diğer birçok alandaki örneklerdeki eser metal iyonlarını belirlemek çok önemlidir. Su ve çevre numunelerindeki eser metal ölçümlerinin çoğu, atomik absorpsiyon spektrometrisi (AAS), atomik emisyon spektrometrisi (AES), endüktif olarak eşleşmiş atomik emisyon spektrometrisi (ICP-AES) ve indüktif olarak eşleşmiş kütle spektrometresi (ICP-MS) gibi enstrümantal yöntemler kullanılarak yapılır. Düşük maliyeti ve kullanım kolaylığı nedeniyle atomik absorpsiyon spektrometrisi eser metal iyonlarının analizi için en popüler yöntemlerden biridir. Bununla birlikte, eser metal iyonlarının analizinde yer alan birkaç zorlu ve karmaşık analitik aşama vardır. Numunedeki metal iyonlarının düşük konsantrasyonu ve numuneyi oluşturan içeriğin bozucu etkileri, AAS yöntemi kullanılarak iz metal iyonları belirlenirken iki önemli husustur. Sonuç olarak, analitik saptama tekniklerinin çoğu, doğrudan karmaşık bileşimlere sahip numunelerdeki metalleri belirlemede etkisiz kalabilmektedir. Çözeltideki metal iyonlarının miktarını gözlemlenebilir hale getirmek ve bozucu etkilerden kurtulmak için ön zenginleştirme ve ayırma gereklidir.