Theses supervised by Prof. Dr. Azize Toper Kaygın
10 theses · Bartın University
Bartın yöresi bal arısı (Apis mellifera L.) zararlıları ve hastalıkları
Bu araştırma ile 2009 yılında Bartın yöresinde bal arısı (Apis mellifera L.) kolonilerini etkileyen 5 farklı hastalık (Amerikan yavru çürüklüğü, Avrupa yavru çürüklüğü, Adi yavru çürüklüğü, Kireç hastalığı, Nosema) ile 12 farklı zararlı tür (Arı Akarı (Varroa jacobsoni Oudemans), Büyük balmumu güvesi (Galleria mellonella L.), eşekarısı (Vespa crabro L.), arı biti (Braula coeca Nitzsch), Gümüş böceği (Lepismatidae), karıncalar, sarıca arı (Polistes gallicus L.), Kulağakaçan (Forficula auricularia L.), örümcek, Arı Kuşu (Merops apiaster L.), fareler, boz ayı (Ursus arctos L.)) tespit edilmiştir. Ayrıca yörede arıcılık yaparak geçimini sağlayan kişiler ve arıcılık hakkında genel bilgiler elde etmek amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmasında, Arıcılar Birliği'ne üye 59 arıcıya yüz yüze görüşme metodu ile daha önce hazırlanmış anket soruları yöneltilmiştir. Anket sonuçlarına göre arıcıların % 29'nun ana geçim kaynağı olarak arıcılık yaptığı, %50'sinin kovan başına aldıkları ortalama verimin 10-15kg arasında olduğu, % 49'nun sahip olduğu kovan sayısının 50'nin altında olduğu, % 23 nün gezgin arıcılık yaptığı, %73'nün kovanlarda bir sorunla karşılaştıklarında tecrübeli arıcılara baş vurdukları, %58'sinin hastalık ve zararlılarla mücadele için bilgi birikimlerini tecrübeli arıcılardan sağladıkları, %60'ının arılarının zirai ilaçlamalardan zarar gördüğü belirlenmiştir.Anahtar kelimeler: Arıcılık, Bartın, Apis mellifera L., bal arısı hastalıkları, zararlılar, anket.
Adana ilinde karaçam (Pinus nigra Arnold) ağaçlarında zarar yapan böcek türlerinin tespiti
Bu çalışma ile Adana ili karaçam ağaçlarında (Pinus nigra Arnold) zarar yapan böcek türleriaraştırılmıştır. Bu amaçla Adana ili sınırları içinde karaçamların yoğun olarak bulunduğuFeke, Saimbeyli, Pos ve Pozantı Orman İşletme Müdürlüğünde araştırmalar yoğunlaştırılmış,diğer bölgelerde ise arazi taraması şeklinde çalışma yapılmıştır.Araştırma neticesinde karaçamda zarar yapan Thaumetopoeidae, Curculionidae, Scolytidae,Pyralidae, Tortricidae familyalarına dahil 9 zararlı böcek türünün yanısıra Cleridae veTrogossitidae familyasına mensup 2 yırtıcı böcek türü tespit edilmiştir.
Bartın ve Karabük ormanlarının scolytıdae faunası ve bazı önemli türlerin biyolojilerinin belirlenmesi
Bartın ve Karabük ormanlarının kabuk böceği türlerini ve önemli olanlarının biyolojilerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışma 2008-2012 yıllarında yürütülmüştür.Bu amaçla zararın yoğun olarak görüldüğü yerlerden 12 adet deneme sahası alınmıştır. Çalışmalar bu sahalarda periyodik olarak devam ederken aynı zamanda diğer taraftan tüm bölge genelinde kabuk böceği türleri ve doğal düşmanlarını belirlemek amacıyla çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla deneme sahalarında tuzak ağaçları hazırlanmıştır. Bölge genelinde tarama yapılan diğer sahalarda ise gerek orman içi depolarda bulunan gerekse üretim yapılan sahalarda beklemekte olan emvaller üzerinde gözlemler yapılmıştır. Önemli kabuk böceği türlerinin ergin uçuş dönemlerinin ve populasyon yoğunluklarının belirlenmesi amacıyla feromon tuzakları kullanılmıştır.Çalışma sonucunda 23 adet kabuk böceği türü tespit edilmiştir. Bu türler; Hylurgus ligniperda (Fabricius, 1787), H. micklitzi Wachtl, 1881, Tomicus minor (Hartig, 1834), T. piniperda Linneaus, 1758, Hylastes attenuatus Erichson, 1836, Crypturgus numidicus Ferrari, 1867, Taphrorychus bicolor (Herbst, 1793), T. ramicola (Reitter, 1894), T. villifrons (Dufour, 1843), Pityokteines curvidens (Germar, 1824), P. spinidens (Reitter, 1894), P. vorontzovi (Jacobson, 1895), Orthotomicus erosus (Wollaston, 1857), O. longicollis (Gyllenhal, 1827), Ips acuminatus (Gyllenhal, 1827), I. sexdentatus (Boerner, 1776), Pityophthorus pityographus (Ratzeburg, 1837), Cryphalus piceae (Ratzeburg, 1837), Trypodendron lineatum (Olivier, 1795, Anisandrus dispar (Fabricius, 1792), Xyleborus eurygraphus (Ratzeburg, 1837), X. monographus (Fabricius, 1792) ve Xyleborinus saxesenii (Ratzeburg, 1837)'dir.Bu türlerden Hylurgus ligniperda (Fabricius, 1787), H. micklitzi Wachtl, 1881, Crypturgus numidicus Ferrari, 1867, Taphrorychus ramicola (Reitter, 1894), Hylastes attenuatus Erichson, 1836, Pityokteines spinidens (Reitter, 1894), Orthotomicus erosus (Wollaston, 1857) (Bartın için), Anisandrus dispar (Fabricius, 1792), (Karabük için), Xyleborus monographus (Fabricius, 1792), Xyleborinus saxesenii (Ratzeburg, 1837) (Ratzeburg) çalışma sahamız için yeni kayıtlardır. Tespit edilen kabuk böceklerinin yırtıcısı olarak ise 2 takımdan 17 familyaya ait 40 tür tespit edilmiştir. Bu türlerden Gnathoncus buyssoni Auzat, 1917 ve Plegaderus saucius Erichson, 1834 ülkemiz için yeni kayıt niteliğindedir.Anahtar Kelimeler: Bartın, Karabük, kabuk böceği, feromon tuzağı, tuzak ağacı, yırtıcı türler.
Kastamonu - Bartın Küre Dağları Milli Parkı' nın Bartın ili sınırlarında kalan bölümünün çekirge (İnsecta: Orthoptera) türleri
Bu çalışma Küre Dağları Milli Parkında yayılış gösteren çekirge türlerinin tespiti amacıyla 2013 - 2014 yıllarında ele alınmış olup, ''Kastamonu - Bartın Küre Dağları Milli Parkı' nın Bartın İli Sınırlarında Kalan Bölümünün Çekirge (Insecta: Orthoptera) Türleri'' konulu TÜBİTAK 113 0 734 nolu projesi olarak yürütülmüştür. Küre Dağları Milli Parkının çalışma alanı olarak seçilmesinde Milli Parkın; Türkiye'nin ilk PAN Parkı olması, mutlaka korunması gereken Dokuz Sıcak Nokta'dan biri olması, 305 Önemli Doğa Alanı (ÖDA) arasında olması ve Türkiye'de 122 Önemli Bitki Alanı'ndan biri olarak belirlenmesi etkili olmuştur. Küre Dağları Milli Parkında bulunan çekirge türleri 1 yıl süreyle araştırılmış olup; araziden toplanan örneklerin tür çeşitliliği, dağılımı ve bolluk dereceleri ile ilgili bazı veriler elde edilmiştir. Araziden toplanan örnekler; vücut büyüklüğü, vücut şekli gibi morfolojik özellikleri, genetik özellikleri, mevcut ekosistemin iklimsel yapısı ve vejetasyon özellikleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Araziden toplanan örneklerin prepare edilerek incelenip araştırılması ve teşhis edilmesi sonucu, Acrididae familyasına ait 15 tür, Gryllidae familyasına ait 2 tür, Tettigoniidae familyasına ait 5 tür, Rhaphidophoridae familyasından ise 1 tür tespit edilmiştir. Toplamda 4 familya, 11 alt familya, 21 cins ve 30 taksonun dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca 2 familya ve 11 cinse ait örnekler nimf döneminde oldukları için kesin teşhisleri yapılamamış, bu örnekler cins ve familya bazında incelenerek verilmiştir. Çalışmanın yürütüldüğü dönemlerde Milli Park sınırları içinde bulunmayan fakat Bartın İli' ne bağlı 4 köyde meydana gelen çekirge salgını yerinde incelenmiştir. Epidemi yapan çekirgelerin teşhisi yapılmıştır. Çalışma alanındaki türlerden farklı olarak bu köylerde ''Dociostaurus maroccanus (Thunberg, 1815)'' türü tespit edilmiştir. Çalışma alanında rastlanmamasına rağmen bu köylerde üst üste epidemi yapması yöreye uyum sağlamış bir tür olduğunu göstermektedir. Teşhisi kesin olarak yapılan her takson için, incelenen materyallerin toplandığı yer ve toplanan örnek sayıları ile gerekli görülen diğer bulgular verilmiştir. Bölgede daha önce Orthoptera Takımı'na ait herhangi bir çalışma yapılmadığı için tespit edilen türler bölge için ilk kez kayıt altına alınmıştır. Fakat çalışma alanının yakınlarında tespit edilen daha önceki kayıtlar da belirtilmiştir. Çalışmamızın temel amacı bölgenin çekirge türlerinin tespitini yaparak bilim dünyasına katkıda bulunmak ve daha sonra yürütülecek olan bilimsel çalışmalara kaynak oluşturmaktır.
Karabük ili Safranbolu ilçesinin kelebek (Lepidoptera) türleri
Bu çalışma 2013-2014 yılları arasında Karabük ili Safranbolu ilçesinin kelebek (Lepidoptera) türlerini tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. Safranbolu ilçesinde daha önce Lepidoptera türlerinin tespiti ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle tarihi güzelliklere sahip bu ilçenin doğa harikası olan kelebek türlerinin tespiti de ayrı bir önem arz etmektedir. Bu çalışma için öncelikle Lepidoptera türleri ile ilgili gerekli tüm literatür taramaları yapılmıştır. Elde edilen bilgiler ışığında arazi çalışmalarına ve örnek toplanmaya başlanmıştır. Toplanan örneklerin preparasyon işlemlerinden sonra çeşitli kaynaklardan faydalanılarak teşhisleri yapılmıştır. Ayrıca araziden alınan larvalar laboratuvara getirilerek belli süre sonucunda erginler elde edilmiştir. Yapılan gözlemlerde kelebeklerin ilk çıkış ve son görülme zamanları tespit edilmiştir. Yapılan teşhisler sonucunda Karabük ili Safranbolu ilçesinde 19 familyadan 112 tür tespit edilmiştir. Türlerin familyalara dağılımı ise Hesperiidae (6), Papilionidae (3), Pieridae (13), Lycaenidae (18), Satyridae (15), Nymphalidae (9), Pyralidae (5), Crambidae (5), Geometridae (11), Sphingidae (1), Thaumetopoeidae (1), Arctiidae (5), Noctuidae (14), Lymantriidae (1), Nolidae (3) ve Coleophoridae (1), Lasiocampidae Tortricidae (1) veGlyphipterigidae (1) şeklindedir. Safranbolu ilçesinde yakalanan Polyommatus thersites, Meliteae didyma, Iphiclides podalirius koruma altına alınan türler içerisindedir. Ayrıca Zerynthia caucasica neslinin doğada tükenme riski yüksektir. Ormancılık açısından Thaumetopoea pityocampa, Ematurga atomaria, Autographa gamma, Lymantria dispar, Peribatodes secundaria, Cyclophora annularia, Proteuchloris neriaria, Amphipyra pyramidea, Craniophora ligustri, Nycteola asiatica, Pseudoips prasinana, Dendrolimus pini zararlı türlerdir. Ayrıca mısır bitkisinde zarar yapan Helicoverpa zea, kurutulmuş meyvelerde zarar yapan Plodia interpunctella ve Prunus sp. türleri de zarar yapan Catocala hymenaea türlerinde tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler Lepidoptera, Safranbolu, Kelebek, Zarar, Fauna.
Bartın ili Carabidae (Coleoptera) türleri
2014-2016 yılları arasında gerçekleştirilen bu çalışma ile Bartın ilinde yayılış gösteren Carabidae familyasına ait türlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Arazi çalışmalarında çukur tuzak yöntemi kullanılmış serbest dolaşan türler ise elle toplanmıştır. Bartın ilinin her bir ilçesinde (Merkez, Amasra, Ulus, Kurucaşile) farklı habitatlar tercih edilerek, çukur tuzaklar kurulmuştur. Çukur tuzak yöntemine ek olarak kış döneminde de Carabidae faunasına ait veriler elde etmek için kışın böceklerin saklanabileceği kışlak tuzaklar kurulmuştur. Fakat bu yöntemden başarılı sonuç alınamamıştır. Çukur tuzaklarda yakalanan ve serbest dolaşan böcekler toplanıp laboratuvar ortamında preparasyonları yapılmıştır. Preparasyonu yapılan türler toplandıkları tarih, mevkii gibi arazi bilgilerinin bulunduğu etiketler ile koleksiyon kutularına yerleştirilmiştir. Tür teşhisleri yapılarak, her bir tür fotoğraflanmıştır. Ayrıca Carabus türlerinin erginlerinin beslenmesi, çiftleşmesi ve yumurta bırakma döneminin bir kısmı gözlenmiştir. Bu çalışmada Carabidae familyasından 419 adet ergin ve 41 adet larva incelenmiştir Çalışmanın sonucunda Bartın ilinde 10 alt familyaya ait 26 cins, 51 tür ve alttür tespit edilmiş olup 2 tür Türkiye faunası için yeni kayıt özelliğindedir. Bartın ilinde Carabidae türlerinin sistematiği çıkarılmıştır. Ayrıca bu çalışma Bartın ilinde Carabidae familyasına ait olan türlerin araştırılmasına yönelik ilk çalışma niteliğinde olup, tespit edilen türler de Bartın için ilk kayıt olma özelliğini taşımaktadır. Anahtar Kelimeler:Bartın; Carabidae; Çukur Tuzak; Kışlak Tuzak; Predatör.
Bartın ili Coccinellidae (Insecta:Coleoptera) türleri
Biyolojik mücadelede yararlanılan önemli predatör gruplarından biri uğur böcekleri olarak bilinen Coccinellidae familyasından yırtıcı böceklerdir. Bartın ilinde daha önce Coccinellidae familyasına ait türlerin belirlenmesine yönelik kapsamlı bir araştırma bulunmamaktadır. Bu nedenle Coccinellidae türlerini tespit ve teşhis etmek amacıyla bu tez çalışması planlanmıştır. Öncelikle bu familyaya dair literatür taraması yapılmıştır. Edinilen bilgilere binaen arazi çalışmaları 2014-2015 yıllarında Bartın ili ve ilçelerinde; tarım, mera ve ormanlık alanlarda yürütülmüştür. Örnekler atrap kullanma, gözle kontrol yapma ve elle toplama yöntemleriyle toplanmış, preparasyonu ve teşhisleri yapılarak koleksiyon kutularına yerleştirilmiştir. Bartın ilinde Coccinellidae familyasına ait 14 tür saptanmıştır. Popülasyon yoğunluğu en fazla olan türler Coccinella septempunctata (L.), Harmonia axyridis (Pallas)'dır. En geniş yayılış alanına sahip türler Coccinella septempunctata (L.), Harmonia axyridis (Pallas)'dır. En az rastlanan türler ise Scymnus quadriquttatus (Capra), Henosepilachna elaterii (Rossi), Halyzia sedecimguttata (Linnaeus), Oenopia conglobata (Linnaeus), Propylea quatuordecimpunctata (Linnaeus), Adalia decempunctata (Linnaeus)'dır. Ayrıca Kumluca'da Coccinella septempumnctata (L.)'nın parazitoiti Dinocampus coccinellae (Schrank, 1802) (Hymenoptera; Braconidae: Euphorinae) tespit edilmiştir. Bu türlerden Scymnus magnomaculatus Fürsch, 1958 türü, Bartın ilinin bulunduğu Batı Karadeniz Bölümü'nde sadece Kastamonu'da bulunduğuna dair kayıt bulunmaktadır. Adalia fasciatopunctata revelieri (Mulsant,1866), Adalia decempunctata (Linnaeus, 1758) Batı Karadeniz Bölgesi'nde bulunduğuna dair kayıt bulunmamaktadır.
Thaumetopoea wilkinsoni tams, 1924 ve Thaumetopoea pityocampa (den. & schiff.,1775) (Lepıdoptera: notodontıdae) populasyonlarında yumurta ve yumurta koçanı biyolojik ve ekolojik özelliklerinin yükseklik ile ilişkilerinin incelenmesi
Türkiye'nin geniş bir kesiminde yayılış gösteren çam kese böceği Thaumetopoea wilkinsoni Tams, 1924 ve ona göre daha dar bir alanda bulunan T. pityocampa (Den. & Schiff.,1775) ciddi orman zararlılarıdır. Birbirine morfolojik, davranışsal ve ekolojik olarak çok benzeyen bu iki türün morfolojik karşılaştırması çeşitli çalışmalara konu olmuş ancak bu konuda kapsamlı ve istatistiksel bir çalışma gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışmada iki türe ait yumurta koçanı ve yumurta özellikleri karşılaştırılmıştır. Araştırma Bartın ve Trakya (Edirne ve Tekirdağ)'dan 2017 yılında toplanan yumurta koçanı örnekleri ile gerçekleştirilmiştir. Bartın'da 5 farklı yükseklikten, T. wilkinsoni'ye ait toplam 61 adet yumurta koçanı, Trakya'da ise 4 farklı bölgeden, T. pityocampa'ya ait toplam 22 adet yumurta koçanı toplanmıştır. Bu koçanlarda şu karakterler ölçülmüştür: Yumurta düzeni, koçan uzunluğu, koçan çevre uzunluğu, yumurta çapı, yumurta sayısı, tırtıl çıkış oranı, açılmamış yumurta oranı ve parazitlenme oranı. Bu araştırmaya göre iki tür arasında koçan uzunluğu, koçan çevre uzunluğu, yumurta sayısı ve parazitlenme oranı bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Helezonik yumurta düzenine daha çok T. wilkinsoni'de rastlanmıştır. Yumurta çapı T. pityocampa'da daha büyük, tırtıl çıkış oranı T. wilkinsoni'de daha fazla, açılmamış yumurta oranı ise T. pityocampa'da daha fazla bulunmuştur. T. wilkinsoni ve T. pityocampa'ya ait yumurta koçanı özellikleri yüksekliğe bağlı olarak incelendiğinde, yumurta düzeni, koçan uzunluğu, tırtıl çıkış oranı, açılmamış yumurta oranı ve parazitlenme oranı bakımından herhangi bir fark bulunmamıştır. Öte yandan, koçan çevre uzunluğunun 100 ve 200 m'nin üzerinde daha büyük olduğu, yumurta çapının 100 m'nin altında daha büyük olduğu, yumurta sayısının ise 100 ile 200 m arasında en fazla olduğu bulunmuştur.
Çanakkale-Kalkım Orman İşletme Müdürlüğü Scarabaeıdae (Coleoptera) türleri
2016-2019 yılları arasında gerçekleştirilen bu çalışmada Çanakkale'nin Yenice ilçesine bağlı Kalkım Beldesinde bulunan Kalkım Orman İşletme Müdürlüğü orman sınırları içerisinde yer alan Scarabaeidae türlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Yapılan arazi çalışmalarında çukur tuzak ve ışık tuzakları kullanılmıştır. Etrafta dolaşan büyük ve orta boyutlardaki türler ise elle toplanmıştır. Bu çalışmada Kalkım Orman İşletme Müdürlüğü bünyesine bulunan dört işletme şefliği (Kalkım, Eybekli, Kirsalan, Sarıot) sınırları içerisine tuzaklar yerleştirilmiştir. Toplanan türler araziden laboratuara nakledildikten sonra burada preparasyonları yapılmıştır. Tüm türler preparasyonları yapıldıktan sonra kendisine ait bilgilerle etiketlenerek koleksiyon kutularına alınmıştır. Alt familya ve cins bazında katagorilere ayrılan türler teşhis edilerek mikroskop altında detaylı şekilde fotoğraflanmıştır. Bu çalışmada Scarabaeidae familyasına ait 6 alt familya, 11 tribüs, 18 cins ve 30 tür olmak üzere toplamda 168 adet örnek teşhis edilmiştir. Bu çalışma Kalkım Orman İşletmesi Scarabaeidae familyasına ait türler üzerine yapılmış özgün ve ilk araştırmadır.
Gökçebey orman fidanlığında zarar yapan böcekler
Gökçebey Orman Fidanlığında yetiştirilen bitkilerde zarar yapan böcek türlerini tespit etmek amacıyla 2022-2024 yılları arasında bu yüksek lisans tez çalışması hazırlanmıştır. Öncelikle tez konusu kapsamında daha önceden yapılmış lisansüstü tezler, araştırmalar, bilimsel makaleler, kitaplar vb literatür taranmıştır. Araştırmalar ise arazi ve laboratuvar çalışmaları şeklinde yürütülmüştür. Arazi çalışmasında fidanlıkta bulunan böcek türleri ile ışık tuzaklarına gelen böcekler toplanarak öldürme kavanozunda öldürülmüştür. Bu numuneler laboratuvara getirilerek preparasyonu yapılmıştır. Daha sonra fotoğrafları çekilerek literatüre dayalı tür teşhisleri yapılmıştır. 21 farklı böcek tespit edilmiştir. Bu türler Coleoptera (Carabidae, Elateridae, Scarabaeidae, Staphylinidae), Dermaptera (Labiduridae), Hemiptera (Cicadellidae, Coreidae, Cydnidae, Miridae, Pentatomidae, Rhyparochromidae), Lepidoptera (Crambidae, Noctuidae) ve Orthoptera (Gryllotalpidae) takımlarına ve familyalarına bağlıdır. Böcek türlerinden 15 tanesi fitofag, bir tanesi omnivordur. Beş türün ise predatör olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmayla Fidanlıkta bulunan ve teşhisi yapılan böcek türlerinin, primer zararlı, bitkinin ölümüne sebep olan, kök zararlısı, yaprak zararlısı olma durumları değerlendirilmiştir. Böylece Gökçebey Orman Fidanlığındaki başlıca entomolojik sorunlar belirlenerek, bu konuda daha bilinçli müdahale ve önleyici tedbirlerin alınmasına katkı sağlanması amaçlanmaktadır.