Theses supervised by Prof. Dr. Cahit Gelekçi

7 theses · Hacettepe University

Master'sOpen AccessTR

Iraklı göçmenlerin hane geçim stratejileri: Ankara ili örneği

Bu tez çalışmasında Irak'ta yaygınlaşan terörize faaliyetler sonucu 2014 yılı itibarıyla ülkesini terk ederek Ankara'ya yerleşmek zorunda kalan Iraklı göçmenlerin hane geçim stratejilerinin belirlenmesi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda sosyal ağlar ve sosyal sermaye literatürüne başvurularak hem göç sürecinin hem geçim yollarının tayin edilmesinde rol oynayan etkenler belirlenmiştir. Bu bağlamda, Iraklı göçmenleri Ankara'ya göç etmeye zorlayan tarihsel ve sosyo-kültürel süreçler aktarılarak araştırma kapsamında görüşme yapılan 18 Iraklı göçmenin ifadelerinin bağlam içerisinde anlamlandırılması sağlanmıştır. Yıllar içerisinde farklılaşan göçmenlik deneyimindeki değişiminin neden meydana geldiği, Iraklı göçmenlerin Türkiye'de sahip olduğu hukuki statülerin gündelik yaşamlarına ve geçim stratejilerine etkisi, sosyal sermayenin istihdama erişim yollarını nasıl biçimlendirdiği araştırmanın amacına ulaşma yolunda elde edilen alt bulguları oluşturmaktadır. Yapılan saha araştırması neticesinde, zorunlu göçün dinamikleri dolayısıyla geçim varlıklarında kayıplar yaşayan Iraklı göçmenlerin Ankara'nın sosyo-politik bağlamında yaşamlarını yeniden kurmaya çalışırken yedi farklı geçim stratejisi belirlediği tespit edilmiştir: kayıt dışı piyasaya eklemlenme, kadın emeğine yönelme, tüketimden kısma ve sosyal harcamalardan kaçınma, göçmen dövizi transferleri, sosyal yardımlardan faydalanma, Irak'a geri dönmek. Hane geçim stratejilerinin yanı sıra Iraklı kadınların istihdama katılmasının ve kamusal alandaki görünürlüğünün artmasının toplumsal cinsiyet deneyiminde değişim yarattığı ve Irak'a geri dönüş fikrini olumsuz etkilediği araştırma bulgularına yansımıştır. Ek olarak, en az hedef ülkenin koşulları kadar gönderen ülke olarak Irak'ın siyasi tavır alışının göçmenlerin gönüllü/zorunlu dönüş eylemlerini tetiklediği ve ülkelerine geri dönüş fikrinin oluşmasını engellediği etkenler olduğu görülerek özgün bulgulara ulaşılmıştır.

Merve Ilgaz
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Postmodern sosyolojide Weber, Bourdieu ve Heidegger: Sübjektiviteyi kültür ve küreselleşme arasında yeniden düşünme yolunda

Bu tezde, postmodern sosyoloji tartışmaları çerçevesinde, Weber, Bourdieu ve Heidegger'in bazı tarihsel ve sistematik görüşleri analiz edilecek ve yeniden değerlendirilecektir. Postmodern sosyal teori, özneye ait aklın ve dilin eleştirisini temel alan radikal bir rölativizm karakteri taşımaktadır. Araştırmada, bu postmodern tezler karşısında, Weber, Bourdieu ve Heidegger'in nasıl okunabileceği üzerine bir perspektif geliştirilmeye çalışılacaktır. İlk olarak, modern sosyolojinin kurucu babalarından biri olan Weber, Alman tarihselci geleneğinin değer temelli manevi romantisizmi ile Neo-Kantçı bilimsel nesnelciliğin eşsiz bir sentezine yönelik zengin sezgileriyle son derece verimli bir entellektüel arka plan sunmaktadır. İkinci olarak, Bourdieu bugün klasik sosyoloji ile çağdaş postmodern eleştiri arasında dünyada en çok referans verilen isimlerden biridir. Bourdieu'nün hayal bile edilemez provokasyonu veya "sürekli" katkısı, Le Sens Pratique'te kendi ifadesiyle hem "pozitivistik materyalizm", hem de "entellektüalist idealizm"e karşıt olacak şekilde, habitusun "pratik teorisi"ndeki aşmanın refleksif epistemolojik mevzusuyla kritik bir şekilde ilişkilidir. Bourdieu'nün pratik teorisi, sorgulayıcı bir yaklaşımla da olsa, kendi üzerinde hem Fransız, hem de Alman kökenli derin etkiler taşımaktadır: Heidegger, Weber, Cassirer, Durkheim, Pascal ve Marx. Üçüncü olarak Heidegger, yirminci yüzyıl felsefesinde sübjektivitenin ve Nietzscheci nihilizmin en güçlü eleştirisini veya destrüksiyonunu yapan düşünür olarak dikkat çekmektedir. Bugün Amerika ve Avrupa'da Heidegger, Alman hermeneutik geleneği ile Fransız postyapısalcılığının tarihsel-libidinal materyalizmi arasında süregelen postmodernizm tartışmalarında son derece etkili olan bir isimdir. Buradaki amaç, daha önce esas olarak T. R. Schatzki, H. L. Dreyfus ve Gadamer tarafından ortaya konulan bu alandaki bazı çığır açıcı çalışmaların farklı boyutlarının yeniden keşfedilmesine dikkat çekmektir. Sonuç olarak, bu tezde, Weber, Bourdieu ve Heidegger'e yönelik olarak sübjektivite, kültür ve küreselleşmeyi vurgulayan bir bakış açısıyla, yeni bir yorum niyeti ifade edilmeye çalışılmaktadır.

Selim Çörekçi
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

İran'da uygulanan politikalar bağlamında Türk kadınının kimlik ve dil aktarım sürecindeki rolü

Kültürel ve dilsel çeşitliliği ile bir toplumsal mozaiğe benzetilen İran'da, 1925 yılında Rıza Pehlevi'nin tahta geçmesiyle başlayan modern ulus devlet inşası sürecinde tek dil, tek millet politikasıyla Fars kimliğinin ve dilinin egemenliği sağlanmıştır. İran'ın kimlikle ilgili savları milli birliğin tamamlanması ve korunması için, etnik gruplar arasındaki farklılıkların ortadan kaldırılmasını amaçlamış ve bu doğrultuda Farsça, kökeni yüzyıllar öncesine dayandığı iddia edilen bir İranî kimliğin tanımlanmasında ve meşru kılınmasında özel bir rol oynamıştır. Buradan hareketle, bu araştırma İran'daki Türk kadınlarının kimlik tanımlamasını ve değerlendirmesini, kültürel aktarım sürecinde anadili tanımlamasını, değerlendirmesini ve aktarımdaki rollerini incelemeyi amaçlamaktadır. Modern İran devletinin inşasında, resmi eğitim sistemi önemli bir rol üstlenmiş ve bir homojenleştirme politikası olarak resmi eğitim yalnızca Farsça dilinde verilmiştir. Nitel yöntemle tasarlanmış bu çalışmada, katılımcıların Farsça eğitim deneyimleri ve uygulanan politikaların Türk kimliğinin kazanılmasına yönelik etkileri yarı yapılandırılmış mülakatlar ile incelenmiştir. Tahran, Tebriz ve Hoy şehirlerinde farklı yaş gruplarına mensup 68 kadınla üç kuşağın deneyimlerini kapsayacak görüşmeler yapılmış, verilerin analizi için Braun ve Clarke'ın tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre farklı grupları içinde barındıran ülkede, sadece Farsların kültürel miraslarının milli kimlik inşasının merkezine alınması, toplumda bir hiyerarşik düzene ve ilişkiye yol açmıştır. Bu yeni düzende Fars kimliği üstün ve egemen kimlik olarak görülürken; Türk kimliği ezilen konumuna itilmiştir. Millet inşası sürecinde uygulanan asimilasyon gibi çeşitli politikalar etkisinde Türk kadınlarının "kimlikleri parçalanmış", anadilleri özellikle eğitim sistemi vasıtasıyla "dilsel soykırıma" uğramış, kimlikleri ve dilleri "dehümanizasyon" politikasıyla ötekileştirilmeye maruz kalmıştır.

AsimilasyonDilKadınlar+7
Hajar Kabırı
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Moldova'daki Gagauz Türklerinin dil ve eğitim durumları üzerine sosyolojik bir araştırma

23 Aralık 1994'te Moldova parlamentosunda Gagauziya Özerk Bölge Birimi'nin (Gagauz Yeri) oluşturulmasına ilişkin bir yasa çıkarıldı. Bu yasanın resmi adı "Gagauziya'nın özel yasal statüsü (rus. "Zakon ob osobom pravovom statuse Gagauzii (Gagauz Yeri)") olarak geçmektedir ve yasanın asli amacı kısmında Gagauz Türk halkının özerklik statüsünün tanındığını görebilmekteyiz. Aynı yasaya göre Gagauziya'nın kendi milli bayrağı, marşı ve sembölü belirtilmiş ve bunlar Moldova devleti tarafından da tanınmış oldu. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte Gagauz Türklerinin siyasi statüleri değiştikçe, sosyo-kültürel yapısı ve kimlik inşasında değişimler gerçekleşmiştir. Bu çalışma kapsamında Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerinin kültürlerini sürdürme durumları, dil ve eğitim durumları, aile yapısı, sosyal etkileşim durumları, aidiyet duygusu ve kültürel aktarım süreçleri incelenmiştir. Araştırma bölgesi olarak özellikle Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerinin bulunduğu yerin seçilmesindeki amaç, Gagauz Türklerinin kendilerine ait sadece bu bölgede özerk bir yapıya sahip olmaları. Nitel veri toplama yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmanın alan araştırması Moldova'da gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında ise kartopu örnekleme tekniği kapsamında Moldova'da yaşayan Gagauz Türk toplumunun çeşitli kesimlerini temsil eden 29 katılımcı ile yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği ile veri toplanmış ve analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre; Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerine Sovyetler Birliği sonrasında uygulanan eğitim politikalarına göre, eğitim durumlarının yüksek seviyede olduğunu söylemek mümkündür. Gagauz okullarında eğitim ağırlıklı olarak Rus dilinde verilmektedir. Eğitimin kalitesi yüksek olup, yüksek eğitimde fakülte seçenekleri çoktur. Ancak ülkede ekonomik sıkıntılar mevcut olduğundan dolayı genç Gagauz Türkleri eğitim dili olarak Rus dilini benimsemektedirler. Bunun yanında Gagauz Türkleri kendi kültürünü ve Gagauz dilini sonraki nesillere aktarılabilmektedir. Gagauz Özerk Bölgesi yasal statüsünü aldıktan sonra, kendi ana Gagauz dilini koruyabilmektedir. Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerinin, Sovyetler Birliği'ndeki gibi çekirdek aile yapısına sahip oldukları belirtilmiştir ve aile içi konuların karar alma sürecinde, tüm aile bireyleri eşit bir şekilde rol oynamaktadır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte dini kısıtlamalar da ortadan kalkmıştır. Gagauz Türkleri için dini teamüllere uyulması önemli olduğunu ifade etmek mümkündür.

DilEğitimGagavuzca+5
Marına Zotovıcı
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Çin'de yaşayan Salarların sosyo-kültürel yapıları üzerine bir araştırma

Bu araştırmada, günümüzdeki Çin topraklarında 800 yıldır yaşayan Salarların sosyo-kültürel yapıları, inançları, kimlik algıları ve kendilerini hâkim grup içerisinde nasıl gördükleri ele alınıp incelenmiştir. Salarlar bir Türk topluluğu olmasına rağmen, Türkiye'de Salarları konu alan çalışmalar ve Salarlar üzerine araştırma yapan araştırmacı sayıca azdır. Bu sebeple, Salarların sosyo-kültürel yapıları araştırılmış, kimlik algıları ile diğer kültürler ile olan temas süreçleri incelenmiştir. Böylece, literatürde eksik olduğu düşünülen Salar kültür araştırmalarına katkı sağlanmıştır. Araştırma Çin'in Çinghay Eyaleti'ne bağlı Şunhua Salar Özerk İlçesinde 18 katılımcılının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, (i) Salarların İslam inancına ilişkin yaşam biçimlerini kabul ettikleri ve bunu güncel hayatlarında da devam ettirdikleri, (ii) tarihsel süreçler içerisinde birçok farklı kültürel grup ile temas ettikleri ve bu temasların sonucunda birçok grup ile kültüre etkileşime girdikleri, (iii) kendilerini müslüman ve Çin vatandaşı olarak tanımladıkları, (iv) Çin kültürü ile olan kültürel temaslarına bağlı olarak başta dil olmak üzere bir çok alanda Çin kültüründen etkilendiklerine ilişkin bulgulara ulaşılmıştır.

Kimlik algısıSalarlarSosyokültür+5
Yonghua Lı
Hacettepe University · Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Ankara'daki Suriyeli sosyal sermayesinin oluşum süreci

2011 yılında Suriye'de başlayan iç savaşla beraber, Suriyeliler Türkiye'ye sığınmaya başlamıştır. İç savaş nedeniyle ortaya çıkan insani kriz karşısında Türkiye; insan hakları refleksleriyle açık kapı politikası uygulamış ve Türkiye'ye sığınan Suriyelilere ilişkin göç yönetimini geçici barınma merkezlerinde misafir olarak ağırlama üzerine kurmuştur. Ancak, Suriyelilerin Türkiye'ye göçü kısa bir süre sonra, tarihte eşine az rastlanır derece büyük ve ani bir kitlesel sığınmaya dönüşmüştür. Barınma merkezlerinin kapasitelerinin yetersiz kalması ile kitlesel akınlar, öncelikle sınır illerine yönelmiş ve devamında tüm Türkiye'ye yayılan bir seyir izlemiştir. Günümüz itibariyle çok büyük bir çoğunluğu şehirlerde olmak üzere 3.500.000'un üstünde Suriyeli Türkiye'nin farklı illerinde geçici koruma statüsü altında hayatını sürdürmektedir. Bu tez çalışması; uluslararası göç ve sivil toplum literatürlerinde en önemli makro yapısal aktör olarak görülen devletin, açık kapı politikası ve yaşanan kitlesel sığınma ile Türkiye özelinde sınırlayıcı rolünü yitirdiği bir süreçte, Ankara'ya yerleşen 90.000'nin üzerinde Suriyelinin topluluk dinamiklerini ve kendilerine yönelik faaliyet yürüten STK'larla geliştirdikleri etkileşimleri sosyolojik bir bakış açısıyla anlamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda; Ankara'da yaşayan Suriyelilerin kendi habitatlarını kurdukları mahallelerde faaliyet yürüten iki farklı STK'nın yöneticileri, çalışanları ve yararlanıcıları olmak üzere 18 katılımcıyla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan saha araştırması neticesinde; Halep'in belli bölgelerinden Ankara'nın belli mahallelerine işlerlik kazanan göç ağlarının kurulduğu, göç sonrası göçmen ağlarına evrilen ve hayatın her alanında homojenleşen bu sosyal ağların birtakım sosyo-kültürel normlarla beraber Ankara'daki Suriyeli sosyal sermayesini oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca görüşülen iki farklı STK'nın da tüm bu süreç içerisinde girdiği etkileşimlerle Suriyelilere çok önemli katkılar sunduğu tespit edilmiştir.

AnkaraGöçmenlerMülteciler+2
İsmail Sizer
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Hollanda'da yaşayan Türklerin ev sahibi toplumla sosyo-kültürel temaslarının kültürel aktarım sürecine etkileri

II. Dünya Savaşından sonra Batı Avrupa ekonomilerinde oluşan iş gücü açığı 1960'lardan itibaren göçmen işçilerle kapatılmaya başlanmıştı. Kitlesel işçi göçüyle birlikte 1961-1974 yılları arasında Türkiye'den Avrupa'ya yoğun bir şekilde göç eden işçilerin gittikleri ülkelerde yerleşmesi, aile birleşimi ve aile kurma kanalıyla devam eden göç süreci, Avrupa'da kalıcı bir Türk nüfusunun ortaya çıkmasına yol açmıştır. İşgücü göçüne bağlı olarak, Avrupa'da kalıcı Türk nüfusunun oluştuğu ülkelerden biri de Hollanda'dır. Bu çalışmada; Hollanda'da yaşayan Türklerin Hollanda toplumuyla sosyo-kültürel temaslarının Türk dili ve kültürünün sürdürülmesi ve gelecek kuşaklara aktarımını ne yönde etkilediği araştırılmıştır. Ayrıca Hollanda toplumuyla kurulan sosyo-kültürel temasların Hollanda kültürünü benimseme düzeyine etkileri incelenmiştir. Nicel ve nitel veri toplama yöntemlerinin birlikte kullanıldığı bu çalışmanın alan araştırması Hollanda'da gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel kısmında, Hollanda'da yaşayan Türkler içerisinden cinsiyet, yaş, doğum yeri, yaşanılan bölge gibi değişkenlerin dengeli dağılımı göz önünde bulundurularak olasılıklı olmayan basit tesadüfi örneklem kapsamında 532 katılımcıdan anket tekniği ile; araştırmanın nitel kısmında ise kartopu örnekleme tekniği kapsamında Hollanda'da yaşayan Türk toplumunun çeşitli kesimlerini temsil eden 21 kanaat önderinden yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği ile veri toplanmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 22 programına aktarılarak analiz edilmiş, nitel veriler ise teori temelli oluşturulan temalar ve alt temalar bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre; Hollanda'da yaşayan Türkler arasında Türk kültürünü devam ettirme ortalaması, Hollanda kültürünü benimseme ortalamasından daha yüksektir. Bununla birlikte, Hollanda'da yaşayan Türklerin Hollanda toplumuyla sosyo-kültürel temasları kuşak sayısı yükseldikçe sıklaşmakta ve Hollanda kültürünü benimseme durumu da bu temaslara bağlı olarak artış göstermektedir. Sonuç olarak Hollanda'da yaşayan Türklerde, milli kültürün sürdürülmesi ve aktarımı ile Hollanda kültürünün benimsenme düzeyinin kuşaklar arasında anlamlı oranda farklılaştığı; bununla birlikte birinci kuşaktan üçüncü kuşağa doğru geçtikçe, hem milli kültürlerini muhafaza ederek hem de ev sahibi toplumun kültürünü benimseyerek entegre olma düzeylerinin yükseldiğini ifade etmek mümkündür. Anahtar Sözcükler: Göç, ulus-ötesi göç, sosyo-kültürel temas, kültürleşme, kültürel aktarım, sosyal entegrasyon, Türk kültürü, Hollanda kültürü, Hollanda'da yaşayan Türkler, Avrupa'daki Türkler.

Dış TürklerHollandaKültürel aktarım+6
Gülhan Yaman Kahveci
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00

Other supervisors