Theses supervised by Prof. Dr. Emrah Cengiz
11 theses · Acıbadem University, İstanbul University
Turizm ve Türkiye'de sağlık turizmi: Bir nitel araştırma
Bu çalışmada Türkiye'de sağlık turizmi çalışmaları ve yurtdışına açılma politikaları incelenmiştir. Çalışmada, genel turizm faaliyetleri, turizm çeşitleri, ekonomik katkılar, sağlık turizmi gelişimi, Türkiye'deki tür ve sağlık turizmi faaliyetleri ile Türkiye'nin sağlık turizminde dünyaya açılması hedefleri değerlendirildi. Dünya ekonomisinde önemli bir yere sahip olan sağlık turizmi sektörü, Türkiye'de hızla gelişerek sektörde yerini almaya başlamıştır. Türkiye uzun yıllardır sağlık turizmi alanında çalışmakta ve devlet teşvikleri ve desteği ile turizm alanında ilerleme kaydederek sağlık turizminde vaat eden bir ülke haline gelecek bir aday haline gelmiştir. Çalışmada, sağlık turizmi hem dünya hem de Türkiye ekonomisi için önemli gözükmektedir.
Algılanan sosyal medya pazarlama faaliyetlerinin satın alma niyetine etkisinde tüketici temelli marka denkliği ve tüketici-marka bağının aracı rolü: Karşılaştırmalı bir çalışma
Yüzyıllardır sosyal olan insan, son birkaç on yıldır medyayı da sosyalleştirmektedir. Geleneksel medyada edilgen ve yalnızca izleyici konumdaki bireyler, gün geçtikçe medyanın bir parçası olmakta ve medyada daha etkin bir pozisyon almaktadır. Rutinlerimizi dahi etrafında şekillendirmeye başladığımız sosyal medya karar verme süreçlerinde de rol oynamaktadır. Buradan hareketle, bu çalışmada temelde sosyal medyanın tüketici davranışlarına etkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Firmalar tarafından oluşturulan sosyal medya içeriklerinin tüketicilerin satın alma niyeti üzerindeki etkisinin incelendiği bu çalışmada, sosyal medya pazarlama faaliyetleri, eğlence, etkileşim, kişiselleştirme, yeniliğe uygunluk ve ağızdan ağıza iletişim olmak üzere beş boyutlu bir yapı olarak "algılanan sosyal medya pazarlama faaliyetleri" şeklinde ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında, algılanan sosyal medya pazarlama faaliyetlerinin satın alma niyeti üzerindeki etkisinin yanı sıra bu olası etkide tüketici temelli marka denkliği ve tüketici-marka bağının da aracı rolleri incelenmektedir. Netflix'in Türkiye ve Almanya'daki resmi sosyal medya hesaplarının takipçilerinden anket yoluyla toplanan veriler, kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-SEM) yöntemiyle ve SmartPLS paket programı aracılığıyla analiz edilmektedir. Sonuç olarak, eğlence değişkeninin satın alma niyeti üzerinde negatif yönlü etkisi varken, etkileşim, yeniliğe uygunluk ve ağızdan ağıza iletişim değişkenlerinin ise her iki örneklemde de satın alma niyeti üzerinde herhangi bir anlamlı etkisi olmadığı saptanmıştır. Öte yandan tüketici temelli marka denkliğinin aracı rolüne ilişkin test edilen toplamda on hipotezin beşi desteklenmiştir. Tüketici-marka bağının aracı rolüne ilişkin önerilen on hipotezin ise hiçbiri desteklenmemiştir.
COVID-19 pandemi süreci çevrimiçi alışverişlerde tüketicilerin dürtüsel satın alma eğilimi ve satın alma sonrası bilişsel uyumsuzluk ilişkisi üzerine bir araştırma
Pandeminin beraberinde getirdiği değişiklikler, tüketim alışkanlıklarının da değişmesini zorunlu kılmıştır. Pandemi tehlikesini hafifletmek için alınan tedbirler günlük yaşamdaki alışkanlıkları sınırlandırmış, özellikle bu dönemde meydana gelen söz konusu değişim ve sağlık tehdidiyle karşı karşıya kalan tüketicilerin alışveriş davranışları yeniden şekillenmeye başlamıştır. Yaşanan pandemi döneminde tüketicinin ürüne ve hizmete ulaşabilmesi kısıtlandıkça, ihtiyaç algısı bilişsel ve duygusal olarak yeniden şekillenme sürecine girmiş böylece tüketicilerin ihtiyaç ve ihtiyaç dışı alışverişlerini etkileyerek satın alma dürtülerini tetiklemeye başlamıştır. Bu anlamda yaşanan değişim ile birlikte çalışma kapsamında, Türkiye'de çevrimiçi alışveriş yapan 18 yaş üstü 476 katılımcıya pandemi dönemi çevrimiçi dürtüsel satın alma eğilimi ve satın alma sonrası bilişsel uyumsuzluk arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla çevrimiçi anket uygulanmıştır. Toplanan verilerin 464 adetinin kullanılabilir olduğu tespit edilmiş ve analize dâhil edilmiştir. Çalışma sonucunda tüketicilerin Covid-19 pandemi algıları ile çevrimiçi dürtüsel satın almaları arasında anlamlı bir ilişki olduğu; Covid-19 pandemi algısı ile satın alma sonrası bilişsel uyumsuzluk arasında anlamlı bir ilişki olduğu; çevrimiçi dürtüsel satın almaları ile satın alma sonrası bilişsel uyumsuzlukları arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve araştırmanın alt boyutları arasında da anlamlı ilişkiler bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sağlık finansman modelleri ile hizmet kullanım ilişkisi üzerine bir araştırma
Sağlık finansmanı, hizmeti alan ile sunan arasında yapılan alışverişin sunuculara karşılıklarının maddi olarak verilmesidir. Sağlık finansmanı kendi içerisinde kamu ve özel olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Her bir modelin kendine özgü özellikleri ve fonksiyonları bulunmakla beraber, bu fonksiyonların çeşitli yaptırımları mevcuttur. İnsanlığın varoluşundan beri teknolojinin ilerlemesiyle de sürekli bir yenilenme ve gelişme gösteren sağlık, ihtiyaç duyulan hizmete göre farklılıklar göstermektedir. İki başlık altında değişim gösteren bu farklılıkların birbirleri ile ilişkilerinin olup olmadığını, eğer var ise ilişkileri ne derece olduğu vb. sorular doğrultusunda hipotezler oluşturulmuş ve yapılan analizlerde hipotezlerin cevaplar aranmıştır. Birinci bölümde sağlık finansmanına yer verilmiştir. Sağlık finansmanı; amaçları, tarihçesi, işlevleri ve modellerin alt başlıkları olan özel finansman modelleri ile kamu finansman modelleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Özel finansman modelleri ve kamu finansman modelleri incelenirken araştırma kolaylığı ve gelişmesi de sağlanması için zaman çizelgesi yaparak Orta Çağdan günümüze kadar olan gelişimleri sıralanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde sağlık finansmanı ayrıntılı olarak değerlendirilmiş ve finansman ölçütleri açıklanmıştır. Sağlık hizmetlerine erişim ve tüm nüfusa sağlık güvencesi sağlanması, sağlık hizmetleri finansmanında adalet başlığı altında olan; dikey adalet ve gelirin dağıtılması ile yatay adalet ve gelirin dağıtılması tartışılmıştır. Değerlendirme ölçütleri kapsamında sağlık hizmetlerinde verimlilik ve sürdürülebilirlik kavramları açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise sağlık finansmanını ilişkilendirdiğimiz sağlık hizmetleri kavramına ve alt başlıklarına yer verilmiştir. Sağlık hizmetleri tanımı ve amacı açıklandıktan sonra sağlık hizmetlerinin özellikleri vurgulanmış ve daha sonra çalışmanın değişkenlerinden olan koruyucu sağlık hizmetleri, tedavi edici sağlık hizmetleri, rehabilite edici sağlık hizmetleri ve sağlığın geliştirilmesi hizmetleri tanımlanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde gereç ve yönteme yer verilip bağımlı değişken olan Özel Sektör Sağlık Harcaması, Kamu Sağlık Harcaması, Toplam Sağlık Harcaması ve Cepten Yapılan Sağlık Harcamasının ve bağımsız değişken Kişi Başı Sağlık Harcaması $ ve TL bazında, Kişi Başı Özel Sağlık Harcaması, Devlet Hastanesi Muayene Sayısı, Üniversite Hastanesi Muayene Sayısı, Üniversite Hastanesi Muayene Sayısı, Hastane Kalış Süresi, Toplam Yatak Sayısı, Kamu-Özel-Üniversite ve Diğer Hastane Yatak Sayısı, Ambulans Sayısı, Birinci- İkinci- Üçüncü Basamak Hekim Müracaat Sayısı, Kamu-Özel-Üniversite Hastanesinde Yatılan Gün Sayısı, Birinci Basamak Sağlık Kuruluş Sayıları, Doğumda Beklenen Yaşam Süresi, 65 Yaşında Yaşam Beklentisi ve Bebek Ölüm Oranları / 1000 Canlı Doğumda öncelikle durağanlık bakımından sınanmış, durağan olmayan seriler logaritmik farkları alınarak durağan hale getirilmiştir. Durağan hale gelen serilere Doğrusal Lineer Regresyoni ARMA ve SARIMAX modelleri uygulanmış ayrıca veriler arasındaki ilişkinin yönü Korelasyon ile analiz edilmiştir. Durağanlık sınamasından sonra Doğrusal Lineer Regresyon Modelinde ilişki bulunamayıp, ARMA ve SARIMAX modellerinde ilişkinin olduğu gözlemlenmiştir. İlişkilerin yönleri ise Korelasyon Model uygulaması için analiz edilmiştir.
Düşük maliyetli havayolu şirketlerinde web sitesi hizmet kalitesinin müşteri memnuniyetine etkisi: Bir araştırma
İşletmeler arası rekabetin yoğun olduğu günümüz ticaret dünyasında, bilgi teknolojilerinin ve iletişimin de hızlı bir şekilde gelişmesiyle birlikte işletmeler tüm sektörlerde teknolojiye ayak uydurmak durumunda kalmaktadır. Özellikle internet kullanımının yaygınlaşması ve internetin ticaret aracı olarak kullanılması ile birlikte elektronik ticaret kavramı hızla gelişmiş, müşteri ile doğrudan iletişimde önemli bir role sahip olmuştur. Elektronik ticaret birçok sektörde farklı içeriklerle donatılarak kullanılmaktadır. Havayolu sektörü de bu sektörler arasında teknolojiyi en çok kullananların başında gelmektedir. Havayolu sektöründe elektronik biletin de kullanılmaya başlanması ile birlikte web sitesi kullanımı kaçınılmaz olmuştur. Havayolu web siteleri, seyahat planlaması yapma ve bilet almanın yanı sıra, ek hizmetler satma ve seyahat dışı yan ürünler önerme gibi pek çok hizmetin müşteriye sunulması ile birlikte, müşteri ve aracılarla iletişimin yeni bir boyut kazanmasını sağlamaktadır. Aynı zamanda web sitesinde sunduğu hizmetler sayesinde dağıtım maliyetlerinin azaltılması, müşteriye anlık olarak bilgi ve araştırma olanağı sunması pozitif bir etki sağlamaktadır. Tüm sektörlerde olduğu gibi havayolu işletmeciliğinde de müşteri memnuniyetini sağlamak, mevcut ve potansiyel müşterilere kaliteli hizmet sunma yolu ile olmaktadır. Müşteri memnuniyeti, hem mevcut müşterilerin daimi hale gelmesini sağlamakta, hem de fiziksel ve sanal ortamdaki çevrelerine yapacakları olumlu geri bildirimler yolu ile yeni müşterilerin kazanılmasını hızlandırmaktadır. Web siteleri özellikle havayolu işletmelerinin ilk görünen yüzü durumunda olduğu için, hizmetin buradaki kalitesinin müşteri memnuniyetine etkisi kaçınılmazdır. Bu çalışmanın temel amacı, ülkemizde faaliyet gösteren düşük maliyetli havayolu şirketlerinin web sitesi hizmet kalitesini analiz etmek ve bunun müşteri memnuniyetine etkisini değerlendirmektir. Bu sebeple düşük maliyetli havayolu şirketlerinin web sitelerini kullanarak hizmet alan kullanıcıların memnuniyet durumlarını analiz etmek için servqual ve webqual ölçeklerinden yararlanılarak bir soru formu uygulanmıştır. Yapılan uygulama sonucunda düşük maliyetli havayolu şirketlerinde web sitesi hizmet kalitesi algısı ve bunun müşteri memnuniyetine etkisi belirlenmeye çalışılmıştır.
Uluslararası endüstriyel satınalma ve Çin'de spor ürünleri ithalatı yapan Türk şirketleri üzerine bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, uluslararası düzeyde satın alma sürecine etki eden faktörlerin belirlenmesidir. Bu amaçla, anket formlarında katılımcıların tedarikçi seçim sistemlerini ve kararlarını belirlemek için analiz yapılmıştır. Araştırma, İstanbul ilinde, Çin'den ithalat yapan 89 şirkette satın alma sürecinde etkili pozisyonlarda (unvanlarda) çalışan 392 kişiye uygulanmıştır. Anket sonucu elde edilen veriler, SPSS 21.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada, uluslararası endüstriyel satın alma sürecinde etkili performans ölçütlerin belirlenmesi için Keşfedici Faktör Analizi, Bağımsız Örneklem T-Testi analizleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda; uluslararası satın alma sürecinde tedarikçi seçimi ve kararlarına ait faktörlerin cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiş olup, kadınlar ve erkekler tüm faktörlere aynı düzeyde dikkat ettiği sonucunda ulaşılmıştır. Bu sonuca göre, İstanbul ilinde bulunan Türk şirketlerinin satın alma sürecinde seçme, karar verme pozisyonunda bulunan kadın veya erkek yöneticiler, tedarikçi deneyimi, sipariş yönetimi, Ar-Ge çalışmaları, ödeme koşulları, fiyat ve kalite dengesi, teslimat, iş hacmi, paketleme ve iletişim boyutlarına aynı seviyede önem vermektedir.
Uluslararası perakendecilikte mağaza imaj transferinin tüketici boyutunda incelenmesi: Metro Türkiye örneği
Globalleşme, 20. ve 21. yüzyılların en önemli konularından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Globalleşmenin etkisiyle günümüzde birçok önemli siyasi, ekonomik, toplumsal ve kültürel değişimler ve gelişmeler yaşanmaktadır. Ayrıca, dünyamız, adeta tek bir pazara dönüşmüş durumdadır. Gerek yerel gerekse uluslararası şirketler bu pazarda birbiri ile rekabet etmekte ve başarılı olmaya çalışmaktadır. Perakendecilik sektörü, hemen tüm sektörlerde yaşanan globalleşmeden nasibini almış ve birçok perakendeci uluslararası pazarlarda yerini almıştır. Kimi perakendeciler bu alanda çok başarılı olurken, kimileri de başarısızlık yaşamıştır. Uluslararası perakendecilikte başarılı olmanın en önemli yollarından biri güçlü bir mağaza imajının olması ve bunu tüm pazarlara başarı ile transfer edip, farklı ülke ve kültürlere kabul ettirebilmesidir. Bu çalışma, uluslararası perakendecilikte önemli bir geçmişi olan Metro şirketinin mağaza imajını Türkiye pazarına transferini ve Metro mağaza imajının mağaza sadakatine etkisini araştırmaktadır. Çalışmada, geniş bir literatür taraması ile sektör incelemesine yer verilmiştir. 7 mağaza imajı öğesi belirlenmiştir. Metro'nun bu 7 mağaza imajı boyutundaki uygulamaları, hem menşei ülke olan Almanya'da hem de ülkemizde farklı mağazalardan verilerle karşılaştırılmıştır. Metro Türkiye'de mağaza formatlarından sorumlu yöneticilerden biri ile derinlemesine mülakat yöntemi kullanılarak, Metro'nun mağaza imajı transferinde kullandığı stratejilere ulaşılmıştır. Sonrasında, Metro'nun uluslararası pazarlara transfer ettiği mağaza imajının, tüketiciler tercihine etkisini tespit etmek amacıyla, Metro'nun İstanbul Güneşli mağazasında, tüketicilere birebir anket uygulanarak mağaza imajı öğelerinin mağaza sadakatine etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak, Metro'nun, Avrupa pazarlarından farklı özelliklere sahip olan Türkiye pazarında, bazı ufak uyarlamalar olsa da, çoğunlukla standart mağaza imajı transfer stratejileri uyguladığı tespit edilmiştir. Ayrıca uygulanan standart mağaza imajının tüketici tercihine ve sadakatine etkisi araştırılmıştır.
Marka kişiliği, tüketici etnosentrizmi ve menşe ülkenin satın alma niyetine etkisi: Türkiye ve Kırgızistan üzerine bir araştırma
Günümüzde hızla gelişen ve değişen teknoloji sayesinde tüketiciler benzer özelliklere sahip çok farklı ürünler ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu rekabet ortamında markalar ürettikleri ürünlere bir imaj, kişilik yükleyerek tüketicinin zihninde farklılaşmaya çabalamaktadır. Ürün ve marka farklılaştırma çalışmalarını başarılı bir şekilde geliştirmiş olan işletmeler denizaşırı pazarlarda yerli rakiplere göre farklı engellerle karşılaşabilmektedir. Bu çalışmada, Apple ve Samsung cep telefonlarının marka kişiliği, tüketici etnosentrizmi ve menşe ülke etkisinin Türk ve Kırgız tüketicilerin satın alma niyetine olan etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma, eksik ve hatalı doldurulan anketler çıkartıldıktan sonra Türkiye'de 330, Kırgızistan'da 320 olmak üzere toplam 650 anket uygulaması ile gerçekleşmiştir. Anketler sonucunda elde edilen veriler SPSS Statistics 20.0 programı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, her iki ülkedeki tüketicilerin satın alma niyetine etki eden etmenlerin analiz sonuçlarına yer verilmiş ve gelecekteki çalışmalara önerilerde bulunulmuştur.
E-memnuniyetin müşteri e-sadakatine etkisi ve bir araştırma
Teknolojik gelişmeler ile paralel olarak günümüz ticaret hayatında önemli bir yere sahip olan e-ticaret süreçleri kapsamında, geleneksel ticaret süreçlerinde önemli olan müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakati kavramları da öne çıkmaktadır. Geleneksel müşteri memnuniyeti ve geleneksel müşteri sadakati kavramları ile öz olarak benzeşen ve fakat etkilendikleri faktörler açısından farklılaşan bu iki kavram, yürütülen araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır. E-ticaret süreçlerinde e-memnuniyet ve e-sadakat kavramlarının önemine değinmeyi temel argüman olarak kabul eden bu araştırma kapsamında, bir e-ticaret sitesinde e-memnuniyet ve e-sadakat kavramlarına yönelik analiz yürütülmüş ve bu analiz kapsamında, iki kavramın e-ticaret süreçleri açısından son derece önemli olduğu sonucuna varılmıştır.
Hastanelerde marka yönetimi uygulamalarının hastaların marka denkliği algısı ve hastane tercihine etkisi
Araştırmanın amacı marka yönetimi uygulamalarının hastaların marka denkliği algısına ve hastane tercihine direkt ve marka denkliği unsurları aracılığı ile dolaylı etkisini saptamaktır. Bu amaçla İstanbul ve Ankara illerindeki hastanelerden sağlık hizmet almış kişilere kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılarak anket uygulanmış, 500 geçerli anket elde edilmiştir. Öncelikle kullanılan ölçeğin Cronbach's Alpha ile güvenilirlik analizi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile geçerlilik testleri yapılmış, test sonuçlarına göre değişiklikler bazı değişkenler ölçekten çıkarılmıştır. Ardından yapısal eşitlik modeli ile hipotez testi yapılmıştır. Marka yönetimi uygulamalarının marka denkliği boyutları ve marka tercihine direkt etkisi ile ilgili 24 hipotezden 12'si, Marka denkliği boyutlarının marka tercihine etkisi ile ilgili 3 hipotezin hepsi, dolaylı etkiler ile ilgili 6 hipotezden 4'ü kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; Algılanan kalite üzerinde; dağıtım-tanıtım, fiziksel kanıt, hizmet sunucu/insan ve süreç, Marka çağrışımı/farkındalığı üzerinde; dağıtım-tanıtım, fiziksel kanıt, hizmet sunucu/insan, Marka sadakati üzerinde; fiyat, fiziksel kanıt, hizmet sunucu/insan, Marka tercihi üzerinde; fiyat, süreç, algılanan kalite, marka sadakati, marka farkındalığı/çağrışımı direkt, fiyat, dağıtım-tanıtım, fiziksel kanıt, hizmet sunucu/insan marka denkliği boyutları aracılığı ile etkilidir. Buna göre hastane yöneticileri marka denkliğinin hangi boyutunda iyileştirme ihtiyacı duyuyorlarsa, araştırma sonuçlarından faydalanarak ilgili boyut üzerinde en etkili pazarlama uygulamalarına yatırımlarını yapabilirler. Anahtar Kelimeler: Hastane Marka Denkliği, Hastane Marka Yönetimi, Marka Tercihi, Hizmet Markası, Yapısal Eşitlik Modeli
Tedarik zinciri operasyonları çevikliğinin satınalmaya etkisi: İstanbul ili B2B işletmelerinde bir araştırma
Günümüzde, tedarik zinciri operasyonlarının, hızlı ve eksiksiz bir şekilde yapılması, işletmelerin bir çok alanda avantaj elde etmesini sağlamakta ve bu konu giderek önem kazanmaktadır. Çevik bir tedarik zinciri operasyonu yürütülmesi, hem tedarikçi işletmelerin hem de satınalma işlemini gerçekleştiren endüstriyel işletmelerin hedeflerinin gerçekleşmesine büyük katkılar sunacaktır. Bu durum endüstriyel işletmelerin en önemli fonksiyonlarından birisi olan satınalma departmanının tedarikçi seçimini etkilemektedir. Bu çalışmada tedarik zinciri operasyonlarının çevikliği ile ilgili güncel kavramlar anlatılarak, tedarik zinciri operasyonlarının çevik olarak yürütülüp yürütülmemesinin, işletmeler için önemi ve satınalmaya olan etkisi tespit edilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla iki adet odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir.