Theses supervised by Prof. Dr. Feridun Merter
11 theses · İnönü University
Ortaokullarda öğrencilerin disiplinsiz davranışları ve bu davranışların sebepleri(Batman ili merkez ilçesi örneği)
Bu araştırmanın genel amacı, ortaokullarda öğrencilerin sınıf içindeki disiplinsiz davranışlarını ve bu disiplinsiz davranışların sebeplerinin neler olduğuna ilişkin öğretmen görüşlerini araştırmaktır. Bunun için tarama modeli kullanılmıştır.Araştırmanın çalışma evrenini 2012?2013 eğitim?öğretim yılı, Batman ili Merkez ilçesinde devlete bağlı ortaokullardaki branş öğretmenleri oluşturmaktadır. Verileri toplamak için Doç. Dr. Naciye AKSOY?un Geliştirdiği ?Öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplin sorunları? ölçeği kullanılmıştır. Veriler, anketin örnekleme alınan 358 öğretmene uygulanmasıyla elde edilmiştir.Araştırmada elde edilen verilerin analizinde SPSS 16.0 (Statistical Package for the Social Sciences) for Windows programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde hesaplamaları, frekans, ortalama değerler; bağımsız örneklemler için ?t? testi ve ikiden fazla grup karşılaştırmalarında ise Tek Yönlü Varyans Analizi (One Way Anova) kullanılmıştır. Farklılaşmanın bulunması durumunda farklılaşmanın yönünü belirlemek amacıyla da Fisher?in En Küçük Manidar Farklar (LSD) testi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre ortaokullarda sınıf içinde en sık karşılaşılan disiplinsiz davranışlar, izin istemeden konuşmak, verilen ödevleri yapmamak ve kavga etmek olarak tespit edilmiştir. Öğretmen görüşlerine göre öğretmenlerin sınıf içinde karşılaştıkları disiplinsiz davranışların ilk üç nedeni, ailelerin çocuklarının eğitimine olan ilgisizliği, televizyon ve diğer kitle iletişim araçlarında sergilenen şiddet olaylarının etkisi, ailelerin çocuklarına karşı olumsuz tutum ve davranışlar olarak bulunmuştur. Öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplinsiz davranışlar; cinsiyet, medeni durum, yaş, branş, kıdem ve sınıftaki öğrenci sayısına göre; sınıfta karşılaştıkları disiplinsiz davranışların sebepleri ise; cinsiyet, medeni durum, yaş, branş, kıdem ve sınıftaki öğrenci sayısına göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin sınıfta karşılaştıkları disiplinsiz davranışlar ile bu davranışların sebepleri mezun olunan okula göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Ortaokul, disiplinsiz davranışlar, disiplinsiz davranışların sebepleri
Temel dil becerileri ile matematik becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmada ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin temel dil becerileri ile matematik becerileri arasındaki ilişki araştırılacaktır. Bu araştırmanın temel amacı; öğrencilerin okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerilerinin, matematiksel beceriler içerisinde yer alan problem çözme, problem kurma, matematiksel akıl yürütme, matematiksel ilişkilendirme ve matematiksel iletişim becerileri üzerinde anlamlı bir etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Araştırmanın yöntemi nicel, deseni ise, ilişkisel tarama desenidir. Araştırmanın örneklemini Şanlıurfa iline bağlı devlet okulunda okuyan 51 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Batmaz (2017) tarafından geliştirilen "Okuduğunu Anlama Başarı Testi"(OKABT), Çarkcı (2016) tarafından geliştirilen "Farklı Problem Kurma Durumlarını Belirten Test"(PKBT), Akten (2019) tarafından geliştirilen "Problem Çözme Başarı Testi",(PÇBT), Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu onaylı 4.sınıf Türkçe ders kitabında yer alan "İp Bacaklı Uzaylı Çocuk" başlıklı "dinleme metni" kullanılmıştır. Ayrıca bu çalışmada öğrencilerin dinleme becerilerini ölçmek için, "İp Bacaklı Uzaylı Çocuk Metni" öğrencilere dinletilmiş vedinleme metnine ait Ören(2019) tarafından hazırlanan sorular kullanılmıştır. Öğrencilerin yazma beceri düzeylerini ölçmek için 4.sınıf Türkçe ders kitabında "Birey ve Toplum" temasında yer alan görsel üzerinden öğrencilerin hikâye yazmaları istenmiştir. Öğrencilerin konuşma beceri düzeylerini ölçmek amacıyla öğrencilere çeşitli karikatürler sunulmuştur. Karikatürler başarı ödülü kazanan karikatürlerden seçilmiştir. Öğrencilerin akıl yürütme becerisini ölçmek için, Uluslar Arası "Tımss" sınavında yer alan sorulardan oluşmuş "Matematiksel Akıl Yürütme Başarı Testi" (MAYBT), matematiksel iletişim akademik başarılarını ölçmek amacıyla "Matematiksel İlişkilendirme Başarı Testi"(MİLBT), matematiksel iletişim becerilerini ölçmek için "Matematiksel İletişim Başarı Testi" (MİBT) kullanılmıştır. Araştırmanın verileri SPSS 16.0 istatistiksel programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda; Birinci alt amaca ilişkin bulgular sonucunda öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri ile "problem çözme becerileri" ve "problem kurma becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. İkinci alt amaca ilişkin bulgular sonucunda "öğrencilerin yazma becerileri" ile "problem çözme becerileri" ve "problem kurma becerileri" arasından olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişkitespit edilmiştir. Üçüncü alt amaca ilişkin bulgular sonucunda öğrencilerin "konuşma becerileri" ile "problem çözme becerileri" ve "problem kurma becerileri" arasında olumlu pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Dördüncü alt amaca ilişkin bulgular sonucunda öğrencilerin "dinleme becerileri" ile "problem çözme" ve "problem kurma becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Beşinci alt amaca ilişkin bulgular sonucunda "okuduğunu anlama becerileri" ile "matematiksel akıl yürütme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve oldukça yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, öğrencilerin "yazma becerileri" ile "matematiksel akıl yürütme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, öğrencilerin "dinleme becerileri" ile "matematiksel akıl yürütme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, öğrencilerin "konuşma becerileri" ile "matematiksel akıl yürütme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, altıncı alt amaca ilişkin bulgular sonucunda "okuduğunu anlama becerileri" ile "matematiksel ilişkilendirme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve oldukça yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, öğrencilerin "yazma becerileri" ile "matematiksel ilişkilendirme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve oldukça yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, öğrencilerin "dinleme becerileri" ile "matematiksel ilişkilendirme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, sonucunda öğrencilerin "konuşma becerileri" ile "matematiksel ilişkilendirme becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, yedinci alt amaca ilişkin bulgular sonucunda öğrencilerin "okuduğunu anlama becerileri" ile "matematiksel iletişim becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, öğrencilerin "yazma becerileri" ile "matematiksel iletişim becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, öğrencilerin "dinleme becerileri" ile "matematiksel iletişim becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, "konuşma becerileri" ile "matematiksel iletişim becerileri" arasında olumlu pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Türkçe, Okuma, Yazma, Dinleme, Konuşma, Matematik, Problem Çözme, Problem Kurma, Matematiksel Akıl Yürütme, Matematiksel İlişkilendirme, Matematiksel İletişim
Sınıf öğretmenlerinin uzaktan eğitimle okuma yazma öğretiminde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri
Bu araştırmanın amacı değişen toplum yapısı ve 21. yüzyılın getirdiği gerekliliklerin, Covid-19 Pandemisi ve eğitimde yapılan zorunlu değişimler, gelişen teknolojik imkânların eğitim alanında da yansımaları sonucu uzaktan eğitim yoluyla sınıf öğretmenlerinin okuma yazma öğretiminde karşılaştıkları sorunları belirlemektir. Araştırmanın örneklemini kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup Kahramanmaraş ilinde bulunan ilkokullarda çalışan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırma nitel araştırma yönteminin durum çalışması deseniyle gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma ve durum çalışması deseni derinlemesine bilgi edinmek için kullanılabilecek en uygun yöntemlerden biridir. Telefon görüşmesi ve ses kaydı yoluyla yapılmış olan görüşmeler araştırmacı tarafından hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Veri analizi için nitel araştırmalarda kullanılan içerik analizi yöntemi ile elde edilen veriler kategoriler halinde incelenerek araştırma verileriyle elde edilen bulguların anlaşılmasının kolaylaşması hedeflenmiştir. Araştırmanın uzaktan eğitimle okuma yazma öğretimi konusunda yaşanan sorunların belirlenmesi ve bu sorunlara ilişkin çözüm önerilerinin geliştirilmesi yönünden alana ışık tutacak bir araştırma olması yönüyle alan yazını için önem arz etmektedir.
4.sınıf öğrencilerinin okul kültürü algılarının bazı değişkenler bakımından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, 4. sınıf öğrencilerinin okullarının kültürleri ile ilgili algılarını tespit etmek ve öğrencilerin okul kültürü algılarını bazı değişkenler açısından incelemektir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Malatya İli Merkez (Yeşilyurt ve Battalgazi) İlçelerinde 2016-2017 eğitim-öğretim yılında 4. sınıfta eğitim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evrenden oranlı örneklem yöntemi seçilerek belirlenen 783 ilkokul 4.sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada üç bölümden oluşan veri toplama aracı kullanılmıştır. Veri toplama aracının birinci bölümünde "Yönerge", ikinci bölümünde "Kişisel Bilgi Formu", üçüncü bölümünde ise araştırmacı tarafından geliştirilen "Okul Kültürü Ölçeği" yer almaktadır. Araştırmacı tarafından veri toplama araçları vasıtasıyla toplanan veriler SPSS paket programına işlenmiş ve bu program kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma verileri normal dağılım göstermediğinden non-parametrik testler olan Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Ayrıca öğrenci algılarının ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda 4. sınıf öğrencilerinin okul kültürü algı düzeyinin ( = 2,56 ) ortalama ile evet düzeyinde olduğu saptanmıştır. Öğrenci algılarının "Aidiyet" alt boyutunda en yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, ailenin gelir durumu, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, sosyal tabaka ve okulun büyüklüğü değişkenlerine göre öğrencilerin okul kültürü algısında anlamlı farklılaşmalar olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak okulda öğrenci ile etkileşim halinde olan ve öğrencilerin okul kültürüne etki edebilen okul yöneticilerine, velilere, okulun diğer çalışanlarına okul kültürüne yönelik seminerler verilmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Okul kültürü, öğrenci, okula aidiyet, değer.
Eğitim açısından Türkiye'de bilgi toplumu yapısına geçişi engelleyen faktörler
Toplumlar tarım öncesi toplumdan tarım toplumuna, tarım toplumundan sanayi toplumuna, sanayi toplumundan da bilgi toplumuna doğru bir dönüşüm sürecindedir. Bu dönüşümler gerçekleşirken toplumların var olan sistemleri de değişmektedir. Toplumlar bir üst toplum türüne dönüşürken var olan sistemlerinden kaynaklanan engellerle karşı karşıya kalmaktadır. Bu engeller, toplumların ya diğer üst topluma dönüşmesini engellemekte ya da diğer üst topluma geçişini geciktirmektedir. Bu araştırmada, Türkiye'nin eğitim açısından Bilgi Toplumu yapısına geçişini engelleyen eğitimsel etkenler incelenmiştir. Araştırmada kullanılan yöntem betimsel analizdir. Araştırmanın birinci bölümünde toplum türleri açıklanmış, ikinci bölümde çalışmanın modeli incelenmiştir. Üçüncü bölümde eğitim açısından Türkiye'nin bilgi toplumu yapısına geçişine engel olan Toplumsal ve kültürel etkenlerden, Eğitim felsefelerinden, Eğitim programlarından, Okullardaki eğitim ortamlarından, Ders kitaplarından, Öğretim kuram-model, strateji, yöntem ve tekniklerinden, Öğretmen ve Öğrenci profilinden, Öğretmen yetiştirme düzeninden, Bilgi üretimi eksikliğinden, bilgi tüketiminden ve bilginin yaygınlaştırılamamasından, Okullaşma oranlarından, Demokratlaşamamaktan, İlköğretim, Ortaöğretim, Yükseköğretim ve Lisansüstü öğretim yetersizliğinden, Yabancı dil becerileri yetersizliğinden, Medyadan, Sanal kütüphane eksikliğinden, Hizmet sektöründen, Üst düzey düşünme becerileri eksikliğinden, Mesleki eğitimden ve Sanal üniversite yetersizliğinden kaynaklanan sorunlar irdelenmiştir. Dördüncü bölümde de eğitim açısından Türkiye'nin bilgi toplumu yapısına geçişi sağlayacak bilgi toplumu eğitimi standartlarına göre; Toplumsal ve kültürel etkenleri ortadan kaldırabilecek nitelikte çözüm modeli, Bilgi toplumu eğitimine uygun Eğitim felsefeleri, Bilgi toplumu eğitimine göre güncellenmiş Eğitim programlarının nasıl olması gerektiği, okullardaki öğretim ortamlarının örnek modelleri, bilgi toplumu eğitimine göre olması gereken ders kitapları, bilgi toplu eğitiminde kullanılması gereken öğretim kuram-model, strateji, yöntem ve teknikleri, bilgi toplumuna uygun öğretmen ve öğrenci modeli, bilgi toplumunu oluşturacak öğretmeni yetiştirmeye yönelik çözüm modeli sunulmuştur. Ayrıca bilgi üretimini, tüketimini ve bilginin yaygınlaştırılmasını sağlayacak çözüm modeli, okullaşma oranlarını arttıracak çözüm modeli, İlköğretim, Ortaöğretim, Yükseköğretim ve Lisansüstü öğretimini bilgi toplumu eğitimine uygun hale getirecek çözüm modeli, yabancı dil becerilerini güçlendirecek çözüm modeli, sanal kütüphaneleri ve sanal üniversiteleri nitel ve nicelik olarak geliştirmenin çözüm modeli, Hizmet sektörünü güçlendirecek çözüm modeli, bilgi toplumuna bilgi işçisi yetiştirecek mesleki eğitim modeli, medyanın nasıl olması gerektiği, milli birliği ve beraberliği güçlendirecek demokratlaşmaya yönelik çözüm modeli ve üst düzey düşünme becerilerini bireylere nasıl kazandırılacağına yönelik çözüm modeli dördüncü bölümde incelenmiştir. Son olarak beşinci bölümde ise sonuca ve önerilere değinilerek çalışma tamamlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti MEB'e bağlı özel ve devlet okullarında öğrenim gören 4.sınıf öğrencilerinin yazdığı hikâyelerin cümle uzunluğu, sıfat, zamir kullanımı ve anlatım biçimleri açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, devlet ilkokulunda ve özel ilkokulda öğrenim gören ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yazdıkları hikâyelerin; cümle uzunluğu, sıfat, zamir ve anlatım biçimlerinin belirlenmesi ve elde edilen verilere dayanarak, okul türüne göre öğrencilerin yazdıkları hikâyeler arasında fark olup olmadığının tespitinin yapılmasıdır. Araştırmada konuyla ilgili yurt içi ve yurt dışı çeşitli kaynaklar taranarak; sosyal tabakalaşma ve dil, yazma eğitimi, anlatım biçimleri, zamir, sıfat ve cümle uzunluğu hakkında bilgi verilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseni benimsenerek gerçekleştirilen araştırmanın katılımcılarını, 2019-2020 öğretim yılında Malatya il merkezinde yer alan dört ilkokulda okuyan 29 kız ve 31 erkek öğrenci olmak üzere toplam 60 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri, öğrencilere uygulanan uygulama kâğıdı, çalışma yaprağı ve öğretmenlere yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler sürecinde ortaya konan ürünlerden oluşmaktadır. Uygulamanın sonucunda elde edilen verilerin analizi içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Verilerin yorumlanmasını kolaylaştırmak amacıyla sayısal ifadelerin yer aldığı tablolar oluşturularak yorumlanmıştır. Araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara göre; özel ilkokulda ve devlet ilkokulunda okuyan ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin hikâyelerindeki; cümle uzunluklarında, toplam sıfat sayılarında, toplam zamir sayılarında ve anlatım biçimlerinde okul türüne göre bir farklılaşma olduğu tespit edilmiştir.
İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi sözcükte anlam alt öğrenme alanına ait kavram yanılgılarının tespitine ilişkin öğretmen görüşleri
Bu çalışmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin Türkçe Dersi müfredatında yer alan "Sözcükte Anlam" alt öğrenme alanı ile ilgili kavram yanılgılarını belirlemektir. Nitel araştırma yaklaşımlarından "durum çalışması" deseni kullanılarak gerçekleştirilen araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 öğretim yılında Gaziantep il merkezinde yer alan üç ilkokulda görev yapan 24 kadın öğretmen ve 16 erkek öğretmen olmak üzere toplam 40 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri, "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde "tema analizi" ve "betimsel analiz" deseni kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin tema, alt tema ve frekansları tablolar halinde gösterilmiş, tablolar analiz edilerek yorumları yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara göre; öğretmenlerimiz kavram yanılgılarının çeşitli şekillerde tanımlarını yapmışlardır. Kültürel yapı ve sosyal çevre, dil, deneyimler, yaş, dikkat eksikliği, eksik ya da yanlış bilgi, yeterince çalışmama ve yeterince kitap okumama gibi faktörleri kavram yanılgılarının oluşum sebepleri arasında saymışlardır. Kavram yanılgılarının en çok eylül- ekim aylarında ve soyut özellik taşıyan konularda yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Kavram yanılgılarının tespitinde birçok araç kullanılmasının yanında en çok öğrencilerin sözlü ve yazılı anlatımlarından faydalanıldığı görülmüştür. Kavram yanılgılarının oluşumuna okunan kitap sayısının, kullanılan materyal ve görsel öğelerin, okul öncesi eğitim alma durumunun azaltıcı ve engelleyici bakımından etkisinin olumlu yönde olduğu görülmüştür. Cinsiyetin ise kavram yanılgılarının oluşumuna etkisi görülmemiştir.
Orta öğretim kurumlarında okul kültürü yoluyla değerler eğitimi (Malatya ili örneği)
Bu araştırma, liselerde görev yapan öğretmenlerin ve öğrenim gören öğrencilerin okul kültürü algılarının "değerler" eğitimi üzerindeki etkisini tespit etmek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın evrenini 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı'nda Malatya merkez ilçede bulunan liselerde öğrenim gören on ikinci sınıf öğrencileri ve bu kurumlarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Örneklem büyüklüğü öğrenciler için 447 kişi, öğretmenler için 326 kişidir. Verilerin analizinde anlamlılık düzeyi 0,95 alınmıştır.Veri toplama aracı olarak öğretmen ve öğrenciler için kişisel bilgi formu, öğrencilerin okul kültürü hakkındaki algılarını belirlemek amacı ile araştırmacı tarafından geliştirilen Öğrenciler İçin Okul Kültürü Ölçeği ve öğretmenlerin okul kültürü hakkındaki algılarını belirlemek amacıyla Steve Gruenert ve Jerry Valentine (1998) tarafından geliştirilmiş ve araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlaması yapılmış olan School Culture Survey kullanılmıştır. Öğrencilerin ve öğretmenlerin değer algılarını belirlemek amacıyla Schwartz vd. (2001) geliştirdiği ve Demirutku ile Sümer (2010) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Portre Değerler Anketi kullanılmıştır. Araştırmada sekiz alt probleme cevap aranmaya çalışılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, aritmetik ortalama, standart sapma, frekans, yüzde, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları aşağıdaki gibi özetlenebilir. Öğrenciler devam ettikleri okulların kültürlerini farklı şekilde algılamaktadır. Öğrencilerin büyük çoğunluğu (%66,7'si) devam ettikleri okulların kültürlerini orta düzey olarak algılamaktadır. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin cinsiyetlerine göre "öğretmeni algılama, okulu algılama ve okulun kültürel normları" boyutlarında farklılık göstermemekte; "okul değerleri, okul çevre ilişkisi ve okula aidiyet duygusu" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Okul değerleri ve okula aidiyet duygusu boyutlarında bu farklılaşma bayan öğrencilerin lehine iken, okul çevre ilişkisi boyutunda ise bay öğrencilerin lehinedir.Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeylerine göre "öğretmeni algılama, okul değerleri ve okula aidiyet duygusu" boyutlarında farklılık göstermemekte; "okulu algılama, okul çevre ilişkisi ve okulun kültürel normları" boyutlarında ise öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyine göre farklılık göstermektedir. Bu farklılaşmalar sosyo-ekonomik düzeyi orta olan öğrencilerin lehinedir. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin anne eğitim düzeylerine göre "okul değerleri, okulu algılama, okul çevre ilişkisi ve okulun kültürel normları" boyutlarında farklılık göstermemekte; "öğretmeni algılama ve okula aidiyet duygusu" boyutlarında ise öğrencilerin anne eğitim düzeyine göre farklılık göstermektedir. Anne eğitim düzeyi okuryazar olmayan ve okuryazar olan öğrenciler öğretmeni daha olumlu algılamaktadır. Anne eğitim düzeyi okuryazar olmayan ve okuryazar olan öğrencilerin okula aidiyet duyguları daha yüksektir.Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin baba eğitim düzeylerine göre "okul değerleri, okulu algılama, okul çevre ilişkisi, okulun kültürel normları" boyutlarında farklılık göstermemekte; "öğretmeni algılama ve okula aidiyet duygusu" boyutlarında ise öğrencilerin baba eğitim düzeyine göre farklılık göstermektedir. Baba eğitim düzeyi ilkokul olan öğrenciler öğretmeni daha olumlu algılamaktadır. Baba eğitim düzeyi okuryazar ve ilkokul olan öğrencilerin okula aidiyet duyguları daha yüksektir. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin anne mesleğine göre "okul çevre ilişkisi, okul kültürel normları, okulu algılama, okula aidiyet duygusu" boyutlarında farklılık göstermemekte; öğretmeni algılama ve okul değerleri boyutlarında ise öğrencilerin anne mesleğine göre farklılık göstermektedir. Anneleri ev hanımı olan öğrenciler öğretmeni daha olumlu algılamaktadır. Yine anneleri ev hanımı olan öğrenciler okullarının okul değerlerine daha fazla önem verdiğine inanmaktadırlar. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin baba mesleğine göre "okulu algılama, okul değerleri, okul çevre ilişkisi, okulun kültürel normları" boyutlarında farklılık göstermemekte; "öğretmeni algılama, okula aidiyet duygusu" boyutlarında ise öğrencilerin baba mesleğine göre farklılık göstermektedir. Baba mesleği mevsimlik işçi olan öğrenciler öğretmeni daha olumlu algılamaktadır. Baba mesleği mevsimlik işçi olan öğrencilerin okula aidiyet duygusu daha yüksektir. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin anne doğum yerine göre "öğretmeni algılama, okul değerleri, okulu algılama, okul çevre ilişkisi, okulun kültürel normları" boyutlarında farklılık göstermemekte; okula aidiyet duygusu boyutunda ise öğrencilerin anne doğum yerine göre farklılık göstermektedir. Anne doğum yeri köy olan öğrencilerin okula aidiyet duygusu daha yüksektir. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin baba doğum yerine göre "öğretmeni algılama, okul değerleri, okulu algılama, okul çevre ilişkisi, okul kültürel normları" boyutlarında farklılık göstermemekte; okula aidiyet duygusu boyutunda ise öğrencilerin baba doğum yerine göre farklılık göstermektedir. Baba doğum yeri köy olan öğrencilerin okula aidiyet duygusu daha yüksektir. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin ailelerinin gelirine göre "okul değerleri, okulu algılama, okul çevre ilişkisi, okul kültürel normları, okula aidiyet duygusu" boyutlarında farklılık göstermemekte; "öğretmeni algılama" boyutunda ise öğrencilerin ailelerinin gelirine göre farklılık göstermektedir. Ailelerinin geliri 702-1000 TL olan öğrenciler öğretmeni daha olumlu algılamaktadır. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin ailelerinin oturduğu yere göre "okul değerleri, okulu algılama, okul kültürel normları" boyutlarında farklılık göstermemekte; "öğretmeni algılama, okul çevre ilişkisi ve okula aidiyet duygusu" boyutlarında ise öğrencilerin ailelerinin oturduğu yere göre farklılık göstermektedir. Ailelerinin oturduğu yer köy olan öğrenciler öğretmeni daha olumlu algılamaktadır. Ailelerinin oturduğu yer ilçe olan öğrenciler okullarının okul çevre ilişkisine daha fazla önem verdiğini düşünmektedir. Ailelerinin oturduğu yer köy ve ilçe olan öğrencilerin okula aidiyet duygusu daha yüksektir. Öğrencilerin okul kültürünü algılama düzeyleri, öğrencilerin öğrenim gördükleri okul türlerine göre "öğretmeni algılama" boyutunda farklılık göstermemekte; "okul değerleri, okulu algılama, okul çevre ilişkisi, okulun kültürel normları, okula aidiyet duygusu" boyutlarında farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar, okul değerleri ve okula aidiyet duygusu boyutlarında İmam Hatip Lisesi, okulu algılama boyutunda Endüstri Meslek Lisesi ve Teknik Lise, okul çevre ilişkisi ve okul kültürel normları boyutlarında ise Fen Lisesinde öğrenim gören öğrenciler lehinedir. Öğretmenler görev yaptıkları okulların kültürlerini farklı şekilde algılamaktadır. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu (%71,5'i) görev yaptıkları okulların kültürlerini orta düzey olarak algılamaktadır.Öğretmenlerin okul kültürünü algılama düzeyleri, cinsiyetlerine, öğretmenlikteki görev sürelerine, doğum yerlerine göre farklılık göstermemekte; öğrenim düzeylerine göre ise farklılık göstermektedir. Bu farklılık öğrenim düzeyi Yüksek Lisans olan öğretmenler lehinedir.Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin cinsiyetlerine göre güç değeri boyutunda farklılık göstermemekte; "uyarılım, hazcılık, öz yönelim başarı, evrenselcilik, yardımseverlik, geleneksellik, uyma ve güvenlik" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Farklılık olan tüm boyutlarda farklılaşma bayan öğrencilerin lehinedir.Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeylerine göre "güç, uyarılım, hazcılık ve öz yönelim değerleri" boyutlarında farklılık göstermemekte; "başarı, evrenselcilik, yardımseverlik, geleneksellik, uyma ve güvenlik" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Farklılık olan tüm boyutlarda farklılaşma bayan öğrencilerin lehinedir.Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin anne eğitim düzeyine göre "güç, başarı, hazcılık, uyarılım, öz yönelim, yardımseverlik" boyutlarında farklılık göstermemekte; "evrenselcilik, geleneksellik, uyma ve güvenlik" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin baba eğitim düzeyine göre "yardımseverlik, uyarılım, öz yönelim, evrenselcilik ve güvenlik" boyutlarında farklılık göstermemekte; "güç, başarı, hazcılık, geleneksellik ve uyma" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin anne mesleğine göre "güç, hazcılık, uyarılım değeri" boyutlarında farklılık göstermemekte; "başarı, öz yönelim, evrenselcilik, yardımseverlik, geleneksellik, uyma ve güvenlik" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin baba mesleğine göre "evrenselcilik, güvenlik, öz yönelim, uyma, yardımseverlik, uyarılım, geleneksellik, başarı, hazcılık ve güç" boyutlarında farklılık göstermemektedir.Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin anne doğum yerine göre "başarı, evrenselcilik, uyma, yardımseverlik, uyarılım, geleneksellik, hazcılık ve güç değeri boyutlarında farklılık göstermemekte; "öz yönelim ve güvenlik" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin baba doğum yerine göre "güç, başarı, hazcılık, uyarılım, evrenselcilik, yardımseverlik, geleneksellik ve uyma" boyutlarında farklılık göstermemekte; "öz yönelim ve güvenlik" boyutlarında ise farklılık göstermektedir.Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin ailelerinin aylık gelirine göre "hazcılık, öz yönelim" boyutlarında farklılık göstermemekte; "güç, evrenselcilik, yardımseverlik, geleneksellik, uyma ve güvenlik" boyutlarında farklılık göstermektedir. Öğrencilerin değerleri algılama düzeyleri, öğrencilerin öğrenim gördükleri okul türüne göre "güç, hazcılık, uyarılım, öz yönelim" boyutlarında farklılık göstermemekte; "evrenselcilik, uyma, yardımseverlik, geleneksellik, başarı ve güvenlik" boyutlarında ise farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin değerleri algılama düzeyleri, öğretmenlerin cinsiyetlerine göre "evrenselcilik, güvenlik, uyma, yardımseverlik, öz yönelim, geleneksellik, başarı, güç" boyutlarında farklılık göstermemekte; "hazcılık ve uyarılım" boyutlarında farklılık göstermektedir. Bu farklılaşma bayan öğretmenlerin lehinedir. Öğretmenlerin değerleri algılama düzeyleri, öğretmenlikteki görev sürelerine göre "evrenselcilik, güvenlik, uyma, yardımseverlik, geleneksellik, başarı, uyarılım, hazcılık, güç" boyutlarında farklılık göstermemekte; " öz yönelim" boyutunda ise farklılık göstermektedir. Bu farklılık bay öğretmenlerin lehinedir Öğretmenlerin değerleri algılama düzeyleri, öğretmenlerin doğum yerlerine göre "evrenselcilik, güvenlik, uyma, yardımseverlik, öz yönelim, geleneksellik, başarı, uyarılım, güç" boyutlarında farklılık göstermemekte; "hazcılık" boyutunda ise farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin değerleri algılama düzeyleri, öğretmenlerin eğitim düzeylerine göre "evrenselcilik, güvenlik, uyma, yardımseverlik, öz yönelim, başarı, uyarılım, hazcılık, güç ve geleneksellik" boyutlarında farklılık göstermemektedir.Öğrencilerin değerlerin "güç, hazcılık, uyarılım ve öz yönelim" boyutlarına anlam ve önem yükleme durumları, okul kültürünü algılama düzeylerine göre farklılaşmamaktadır. Öğrencilerin değerlerin "evrenselcilik, güvenlik, uyma, yardımseverlik, başarı, geleneksellik" boyutlarına anlam ve önem yükleme durumları ise, okul kültürünü algılama düzeylerine göre farklılaşmaktadır. Okul kültürünü yüksek düzeyde algılayan öğrenciler , okul kültürünü orta ve alt olarak algılayan öğrencilere göre değerlerin "başarı, evrenselcilik, yardımseverlik, geleneksellik, uyma ve güvenlik" boyutlarına daha fazla anlam ve önem yüklemektedirler. Öğretmenlerin değerlerin "güç, başarı, hazcılık, öz yönelim, uyarılım ve evrenselcilik, güvenlik" boyutlarına anlam ve önem yükleme durumları, okul kültürünü algılama düzeylerine göre farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin değerlerin "uyma, yardımseverlik, geleneksellik" boyutlarına anlam ve önem yükleme durumları ise, okul kültürünü algılama düzeylerine göre farklılaşmaktadır. Okul kültürünü algılama düzeyi yüksek olan öğretmenler, değerlerin "uyma, yardımseverlik, geleneksellik" boyutlarına, okul kültürünü alt ve orta olarak algılayan öğretmenlere göre daha fazla anlam ve önem yüklemektedirler. Anahtar Kelimeler: Okul Kültürü, Örgüt Kültürü, Değer, Değerler Eğitimi, Etkin Okul.
Kutadgu Bilig'de değerler öğretimi
Değerler, bireyin topluma uyumunu sağlar ve kuşaktan kuşağa aktarılarak toplumları ayakta tutar. Bu çalışmada, eğitimcilerin en önemli görevlerinden olan değerleri aktarmaya yardımcı olması amacıyla, değerler öğretimi üzerinde durulmuştur. Türk-İslam tarihi ve edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan ve Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig adlı eserde, devlet yöneticisinin ve yönetilenlerin kazanmaları gereken değerlerin neler olduğu, bu değerlerin nasıl öğretildiğinin araştırıldığı bu çalışmada yöntem olarak nitel yöntem, araştırma deseni olarak da doküman analizi ve betimsel analiz desenleri benimsenmiştir. Analizlere ilişkin bulgular şu şekilde özetlenebilir: 1-Adaletli olmak, doğruluk, bilgili olmak, bilgi ile yönetmek, cömert olmak, çalışkan olmak, anlayışlı olmak, sözünü bilerek konuşmak, faydalı olmak, ileri görüşlü olmak, mütevazı olmak, göreve liyakat sahibi kişileri getirmek, ataya saygılı olmak ve atasözü dinlemek öne çıkan değerlerdir. 2-Yusuf Has Hacib çocukların anne-babaları tarafından, kız-erkek ayrımı yapılmadan erken yaşlarda eğitilmesi gerektiğini anlatmıştır. 3-Yusuf Has Hacib değerleri ayrı ayrı öğretmek yerine birbirleriyle ilişkilendirerek öğretmiş, açık ve anlaşılır dil kullanımı tavsiye etmiştir. 4-Öğretim esnasında sembollerden, edebi sanatlardan, değerlere uygun atasözlerinden ve Türk devlet adamları ve hükümdarlarının sözlerinden, dini motiflerden faydalanmıştır. 5-Yusuf Has Hacib değerleri öğretirken değer telkini, değer belirginleştirme, değer analizi yaklaşımlarını benimsemiş; düz anlatım, örnek olay, tartışma yöntemlerini kullanmış ve soru-cevap, doğaçlama tekniklerini işe koşmuştur. Anahtar Kelimeler: Değer, Değerler Öğretimi, Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib.
İlköğretim okullarında örtük program faaliyetlerinin saptanması
Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin sınıf içerisinde ve sınıf dışındaki davranışları ve okulun fiziksel düzenlemeleri ve okul idaresinin öğrencilerle olan ilişkileri konusunda öğrenci görüşlerinden hareket ederek okulun ve öğretmenlerin kasıtlı ve ya kasıtsız oluşturduğu örtük programı incelemektir. Araştırmada örtük programla ilgili yurt içi ve yurt dışı kaynaklar taranarak örtük programın teorik temelleri, örtük programın düzeyleri, örtük programın boyutları ve örtük program ile ilgili yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın evrenini, Malatya il merkezindeki devlet okullarında ve özel okullarda, ilçe merkezindeki ve köylerindeki devlet okullarında öğrenim görmekte olan beşinci sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Evreni temsil edecek örneklem seçiminde ?tabakalı örnekleme? yöntemi kullanılmıştır. Örnekleme alınan okulların ilköğretim beşinci sınıf öğrencilerine araştırmacı tarafından geliştirilen, öğrenci görüşlerine göre, öğretmenlerin örtük davranışlarının, okul idaresinin öğrencilerle olan örtük iletişiminin ve okulun fiziksel yapısının öğrenci davranışları üzerindeki etkisini ortaya çıkarmak amacıyla hazırlanan anket uygulanmıştır. Bu anketle öğrencilerin örtük olarak ?demokratik davranabilme?, ?özerk davranabilme?, ?sorumluluk alma? , ?adil davranma?, ?düzenli olabilme? ?dakik olabilme? , ?okul kurallarına uygun giyinebilme? , ?başladığı işi bitirebilme? , ?etik davranabilme? , ?itaat etme? , ?okulun ve toplumun kurallarına uyabilme? , ?milli duyguya sahip olabilme?, ?rekabet edebilme? gibi becerileri kazanma dereceleri belirlenmiştir. Uygulama sonucunda elde edilen verilerin analizi SPSS 15.00 istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Dağılımın özellikleri incelenmiş, veriler uygun istatistiksel teknikler kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırma sonucunda öğretmenlerin resmi program dışındaki etkinlikleri, sınıf içerisinde, okul içerisinde ve okul dışındaki davranışları örtük olarak öğrencilerin ?demokratik davranabilme? , ?özerk davranabilme?, ?sorumluluk alma? , ?adil davranma?, ?düzenli olabilme? ?dakik olabilme? , ?okul kurallarına uygun giyinebilme? , ?başladığı işi bitirebilme? , ?etik davranabilme? , ?itaat etme? , ?okulun ve toplumun kurallarına uyabilme? , ?milli duyguya sahip olabilme?, ?rekabet edebilme? gibi becerileri kazanmasında etkili olmaktadır. Öğretmenlerin örtük etkinlikleri sonucunda kazanılan beceriler toplumsal tabakalara göre farklılık göstermektedir. Örneğin, hem orta tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarında, hem de kırsal alan ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler, örtük olarak alt tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarındaki öğretmenlere göre öğrencilerine daha fazla ?demokratik davranabilme? becerisini kazandırmaktadırlar. Diğer taraftan orta tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler, özel ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerden daha fazla, öğrencilerine ?özerklik ve sorumluluk alma becerilerini? kazanabilme fırsatı sunmaktadırlar. Kırsal alan ilköğretim okullarında ve alt tabaka öğrencilerinin devam ettikleri ilköğretim okullarında öğrenciler, adil muamele ile karşılaşmazlarken, orta tabaka öğrencilerinin yoğun olarak bulunduğu ilköğretim okullarında ve özel ilköğretim okullarında öğrenciler öğretmenlerinden adil muamele görmektedirler. Bu durum, orta tabakanın yoğun olduğu ilköğretim okullarına ve özel ilköğretim okullarına devam eden öğrencilerin örtük olarak daha fazla ?adil davranabilme? becerisini kazanmalarına olanak tanımaktadır.Öğretmenlerin resmi program dışındaki eğitsel etkinlikleri ve davranışları gizli olarak öğrencilere ?kendine değer verme? davranışını kazandırmaktadır. Orta tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarında ve özel ilköğretim okullarına devam eden öğrenciler öğretmenlerinin resmi program dışındaki etkinlik ve davranışlarından, kırsal alan ilköğretim okullarına ve özel ilköğretim okullarına devam eden öğrencilere göre daha fazla ?ben değerliyim? mesajını almaktadırlar.Yine kırsal alan ilköğretim okullarında ve alt ve orta tabaka öğrencilerinin yoğun oldukları ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler masalarını her zaman düzenli tutarak öğrencilerine örtük bir biçimde ?düzenli olma? mesajını özel ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlere göre daha fazla vermektedirler.Öğretmenlerin resmi program dışındaki etkinlik ve davranışları öğrencilerin örtük olarak ?düzenli olma? , ?okul kurallarına uygun giyinme? , ?başladığı işi bitirebilme? , ?dakik olabilme? davranışlarını kazanmalarında etkili olabilmektedir. Ancak, bu etkilerin derecesi sosyal tabakalara göre farklılaşmaktadır. Mesela, kırsal alan ilköğretim okullarında ve özel ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler, sınıflarına tam zamanında gelmek suretiyle öğrencilerine ?dakik olma? mesajını, alt ve orta tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlere görev yapan öğretmenlere göre daha fazla vermektedirler.Sınıf içerisinde, örtük programın resmi programla uyuşan ve uyuşmayan yönleri bulunmaktadır. Mesela bütün öğrencilerin ?Yeşilay haftasının kutlanmasından, din dersinde Hz. Muhammed'in hayatının anlatılmasından, İstiklal Marşı söylenirken öğretmenlerin İstiklal Marşı'na saygılı davranmalarından, andımızın söylenmesinden, On Kasım törenlerinden, okul duvarlarında asılı bulunan tarihi resimlerden olumlu mesajlar aldıkları tespit edilmiştir. Bu mesajların sonuncunda öğrenciler resmi programın amaçlarıyla örtüşen, sigara ve zararlı uyuşturucu madde kullanmama, İstiklal Marşı söylenirken uygun davranış sergileme, Hz. Muhammed'in davranışlarını içselleştirme, Atatürk'e ve Türk Kahramanlarına saygı duyma, Türk Kültürünü ve Atatürk İlke ve İnkılâplarını özümseme, Türk büyükleri ile onur duyma gibi davranışları kazanmışlardır. Bunun yanında, okuldaki başarılı öğrencilerin resimleri ve tabloları öğrencilerde ?başarılı olabilme? davranışını kazandırması gerekirken, resmi program ile zıtlaşan ?rekabet etme? davranışının kazanılmasında etkili olmuştur.Kırsal alan ilköğretim okullarına ve alt tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarına devam eden öğrenciler örtük olarak öğretmenlerinin dinsel görevleri yerine getiren öğrencilere daha fazla not verdikleri düşüncesini taşımaktadırlar. Öğretmenlerin örtük davranışları öğrencilere örnek davranış olarak yansımakta ve öğrencilerin davranış kazanmalarında etkili olmaktadırlar. Ancak öğretmenlerin bu örtük davranışlarının öğrenci kazanımlarına olan etkisinin derecesi, sosyal tabakalara göre farklılaşmaktadır. Mesela, kırsal alan ilköğretim okullarına ve alt tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu okullara devam eden öğrencilerin örtük olarak öğretmenlerinin kılık kıyafetlerinden orta tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarına ve özel ilköğretim okullarına devam eden öğrencilere göre daha fazla etkilendikleri, İstiklal Marşı törenlerine öğretmenlerinin katılmasından, kurallara uygun olarak söylemelerinden, saygılı davranışlardan İstiklal Marşı söyleme veya saygı ile dinleme mesajını daha fazla aldıkları tespit edilmiştir.Öğretmenlerin resmi program dışındaki etkinlikleri ve davranışları örtük olarak ölçme ve değerlendirme sürecini etkilemektedir. Bu etkileme derecesi farklı sosyal tabakalara mensup öğrencilerin yoğun olduğu ilköğretim okullarına göre farklılaşmaktadır.Kırsal alan ve alt tabakaya mensup öğrencilerin daha yoğun olduğu ilköğretim okullarında öğrencilerin öğretmenlerine, arkadaşlarına saygılı davranmaları, sessizce dersi dinlemeleri, idarenin verdiği görevleri yerine getirmeleri öğretmenlerinden hak ettiklerinden fazla başarı puanı almalarını sağlamaktadır. Bu durum örtük olarak, kırsal alan ve alt tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarına devam eden öğrencilerde, orta tabakaya mensup öğrencilerin yoğun olduğu ilköğretim okullarına ve özel ilköğretim okullarına devam eden öğrencilere göre daha fazla itaat etme, kurallara uyma davranışlarını kazanmalarına neden olmaktadır.Diğer taraftan kırsal alan ve alt tabaka öğrencilerinin yoğun olduğu ilköğretim okullarına devam eden öğrenciler, ?öğretmen sınıf içerisinde otoritedir? ve ?sınıf içerisinde disiplinin sağlamak için öğretmen otoritesine gerek vardır ? mesajlarını örtük olarak, özel ilköğretim okullarına ve orta tabakaya mensup öğrencilerin yoğun olduğu ilköğretim okullarına devam eden öğrencilere göre daha fazla almaktadırlar.Öğretmenlerin resmi program dışındaki davranışları ve etkinlikleri örtük olarak; ?sadık olma? , ?okulun ve toplumun kurallarına uyma? , ?etik davranma? davranışlarının kazanılmasında etkili olmaktadır. Özellikle özel ilköğretim okullarında öğretmenlerin resmi program dışındaki davranışları öğrencilere ?sadık olma? kazandırılmasında etkili olmaktadır.Kırsal alan ve alt tabakaya mensup öğrencilerin yoğun olduğu ilköğretim okullarındaki öğrencilerin ?dinsel görevlerini yerine getiren öğrencilere öğretmenlerin daha fazla puan verdiklerini algılamaları ve bu kanaati taşımaları örtük olarak bu öğrencilerde ?dinsel görevlerini yerine getirme? davranışının kazanılmasını sağlamaktadır.Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme sürecinde kullandıkları ölçme araçları ve test yazılı yoklama gibi ürünün değerlendirilmesini esas alan ölçme yöntemleri örtük olarak öğrencilerin pasifleşmesine neden olmaktadır.Öğretmenlerin öğretim süreci içerisindeki davranışları örtük olarak öğrencilerin başarılı olabilmek için farklı öğretim stilleri ve kestirme stratejiler geliştirmelerini sağlamaktadır.Öğretmenlerin sigara içme, dedikodu yapma gibi olumsuz davranışları örtük olarak öğrencilerin olumsuz davranış kazanmalarına neden olurken, öğretmenlerin olumlu davranışlar, faydalı kitaplar, yararlı televizyon programları, okul kurallarındaki konularında öğrencilerini bilgilendirmeleri ise örtük olarak öğrencilerin olumlu davranışlar kazanmalarında etkili olmaktadır.Sınıf içerisinde öğrenciler ?dersi dinlememe? , ?ara sıra dersi bölme? davranışları göstererek örtük olarak öğretmenlerine direnç göstermektedirler. Öğrenciler, örtük olarak öğretmenlerini çok temiz, düzenli ve adil olarak görmek istemektedirler. Okulların fiziksel yapıları, duvar resimleri, madalyalar, plaketler, başarılı öğrenci tabloları örtük olarak öğrencilerin davranışlarını etkilemektedir. Okullarda örtük olarak ödül verme sistemi, ceza verme sisteminden daha çok kullanılmaktadır.
İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin İngilizce dersindeki akademik başarı durumlarına etki eden sosyo-kültürel faktörler
Bu çalışmanın amacı ilköğretim sekizinci sınıfta öğrenim gören öğrencilerin sosyo-kültürel özelliklerini belirlemek ve bu faktörlerin İngilizce dersi akademik başarı durumlarına etkisini saptamaktır. Araştırmada konuyla ilgili yurt içi ve yurt dışı kaynaklar taranarak yabancı dil öğretiminin önemi, yabancı dil öğretiminin tarihsel süreç içerisindeki gelişimi, yabancı dil dersi öğretim programları ve yabancı dil dersi akademik başarısına etki eden faktörler hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın evreni Elazığ il merkezindeki devlet ilköğretim okullarında öğrenim görmekte olan sekizinci sınıf öğrencileridir. Evreni temsil edecek örneklem seçiminde ?tabakalı örnekleme? yöntemi kullanılmıştır. Örnekleme alınan okulların ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerine araştırmacı tarafından geliştirilen öğrenci kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Uygulama sonucunda elde edilen verilerin analizi SPSS 13.00 istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Dağılımın özellikleri incelenmiş, veriler uygun istatistiksel teknikler kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırma sonucunda, öğrencinin, anne ve babanın doğum yerinin, anne ve babanın eğitim düzeyinin, anne ve babanın mesleğinin, ailenin aylık gelir düzeyinin, ailedeki toplam kişi sayısının, öğrencilerin öğrenim gören kardeş sayısının, öğrencilerin çalışma odasına ve internete sahip olmasının, öğrencilerin yabancı dil sitelerini ziyaret etme, yabancı müzik dinleme, yabancı kitap okuma, yabancı film izleme, yabancı yayın yapan kanalları izleme sıklığının, öğrencilerin anne ve babalarının yabancı dil bilmesinin ve bildikleri dil türünün, öğrencilerin evlerinde dil eğitimine yardımcı kaynakların-materyallerin bulunmasının, velilerin İngilizce öğretmenleri ile görüşme sıklığının, aile üyelerinin İngilizce dersine çalışırken öğrenciye yardım etme sıklığının, öğrencilerin dershaneye gitmelerinin ve özel ders almalarının, İngilizce dersine günlük çalışma süresinin ve gelecekte yabancı dil ile ilgili bir meslek seçip seçmeyeceklerinin İngilizce dersi akademik başarı durumlarında etkili olduğu görülmüştür. Buna rağmen, öğrencilerin cinsiyetinin İngilizce dersi akademik başarı durumunda etkili bir faktör olmadığı görülmüştür.