Theses supervised by Prof. Dr. Nuray Senemoğlu
18 theses · Hacettepe University
İlkokul ders kitaplarının karakter eğitiminin altı temel değeri bakımından analizi
Öğretmenlerin, öğrencilerin öğretme-öğrenme ortamlarında en çok kullandıkları kaynaklardan biri ders kitaplarıdır. Bu çalışmanın amacı ders kitaplarında Karakter Eğitiminde Altı Temel Değer'e (The Six Pillars Of Character) ne düzeyde yer verildiğini belirlemektir. Araştırmada tarama modeli ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. 2021-2022 öğretim yılında Ankara'daki devlet ilkokullarında kullanılan ders kitapları veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Karakter eğitimine her sınıf ve her derste yeterli düzeyde yer verilmesi gerektiği düşünülerek birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıftaki temel derslerin ders kitapları incelenmiştir. Birinci sınıfta; Hayat Bilgisi, Türkçe, Matematik, ikinci sınıfta; Hayat Bilgisi, Türkçe, Matematik, üçüncü sınıfta; Hayat Bilgisi, Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve dördüncü sınıfta da Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler ders kitapları incelenmiştir. İlkokul ders kitaplarının sınıf düzeylerine göre değerleri kapsaması bakımından benzerlik ve farklılıklarını bulmak amacıyla farklı sınıf düzeylerindeki ders kitapları analiz edilmiştir. Ders kitapları Karakterin Altı Temel Değeri (The Six Pillars Of Character) sınıflamasına göre incelenmiştir. Dürüstlük (Trustworthiness), Saygı (Respect), Sorumluluk (Responsibility), Adalet (Fairness), Koruma-Kollama (Caring) ve Vatandaşlık (Citizenship) altı temel değeri oluşturmaktadır. Bu sınıflamanın seçilmesinin sebebi ise Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) öğretim programlarındaki değerler ile Karakterin Altı Temel Değeri'nin benzerlik göstermesidir. Araştırma sonucunda karakter eğitimine ders kitaplarında ne düzeyde yer verildiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre ilkokul ders kitaplarında Karakterin Altı Temel Değerine üçüncü sınıf Hayat Bilgisi ders kitabında Sorumluluk ve Vatandaşlık değerleri hariç ya hiç yer verilmediği ya da değerlere nitelikli bir karakter eğitimi için yeterli düzeyde yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
Anasınıfı ve anaokulu öğretmenlerinin uyguladıkları eğitim programının hazırlanmasına ilişkin görüşleri
Bu çalışmada, okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin hazırladıkları ve uyguladıkları okul öncesi eğitim programını nasıl anlamlandırdıklarını ve yorumladıklarını değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yoluyla kartopu tekniğine başvurarak oluşturulmuş, bu doğrultuda Türkiye genelinde 20 özel okulda, 20 devlet okulunda görev yapan toplamda 40 erken çocukluk eğitim öğretmenine ulaşılmıştır. Çalışmada çocukların bütüncül gelişimini desteklemek amacıyla eğitim programlarını nasıl hazırladıkları derinlemesine incelenmiştir. Öğretmenlerin eğitim programlarını hazırlama süreçleri merkeze alınarak yüz yüze ve çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve öğretmenlerin eğitim programlarını hazırlama süreçlerine dair detaylı bir anlayış ortaya konulmuştur. Ayrıca bu çalışma, okul öncesi eğitimde eğitim programlarının hazırlanmasına dair nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Bu kapsamda çalışmada öğretmeni merkeze alan, öğretmenlerin okul öncesi eğitim programı hazırlamaya ilişkin saha deneyimlerine, öğretmenler açısından işlevsel okul öncesi eğitim modellerine ve problemlerin çözümüne rehberlik edebilecek sonuçlara ulaşılmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin eğitim programının hazırlanmasına dair görüşlerinin, deneyimlerinin ve dönütlerinin, programların içeriğini ve uygulanış şeklini iyileştirmek için kritik öneme sahip olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin sağladığı, eğitim programlarının çocukların bireysel ihtiyaçlarına nasıl daha iyi uyum sağlayabileceği, hangi alanlarda geliştirilmesi gerektiği ve programın hangi yönlerinin en etkili olduğu konusundaki bilgilerin, programların sürekli gelişimine katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın, bu yönüyle okul öncesi eğitimin paydaşlarına ve öğretmenlere işevuruk bir bakış açısı sağlayabileceği ve bu alandaki uygulamaları, yaklaşımları araştırmacının ve katılımcının gözünden derinlemesine anlamaya katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Türk askeri eğitim sürecine yönelik tarihsel bir inceleme: Program geliştirme ve uygulamaya ilişkin öneriler
Öz Bu çalışmanın amacı; Eski Türkler olarak bilinen İskitlerden başlayarak günümüz Türkiye Cumhuriyeti'ni de içine alan tarihsel süreçte, Türklerde subay ve astsubay yetiştirme eğitimlerinin hangi kurumlarda, nasıl yapıldığını incelenmek ve elde edilen bulgular doğrultusunda subay, astsubay yetiştirme eğitim programlarının geliştirilmesine ve uygulanmasına ilişkin öneriler ortaya koymaktır. Çalışmada, betimsel araştırma türlerinden tarihsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verileri bakımından nitel araştırmadır. Veri kaynakları dokümanlar ve uzmanlardır. Veriler, doküman incelemesi (belgesel tarama) ve görüşme yöntemleriyle toplanmış; doküman analizi ve içerik analizi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgularda; Türk eğitim tarihinde subay ve astsubay yetiştirme faaliyetlerinin önemli bir yeri olduğu, 3 bin yıllık süreçte gelişerek ve sonraki Türk devletlerine miras bırakılarak sürdürüldüğü görülmüştür. Türk tarihinde bu eğitimler; erken yaşlarda başlayacak biçimde, askeri disiplin temelli, gerçek yaşamla bütünleşik, göreve yönelik, kullanışlı, liderlik niteliği geliştirme odaklı, disiplinlerarası tasarımla, liyakat sahibi personel yetiştirmek üzere yürütülmüştür. Günümüzde, Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarında geleceğin nitelikli subay ve astsubayları yetiştirilmeye çalışılmaktadır. Araştırmada, subay ve astsubay yetiştirme eğitim programlarının adayların üst düzey düşünme ve yürütücü biliş becerileri ile geleceği inşa edeceği düşünülen; disiplinli, sentezleyen, yaratıcı, saygılı ve etik zihin alanlarını geliştirecek şekilde zenginleştirilmesi sonucuna varılmıştır. Ayrıca Eski Türklerden itibaren süregelen, Türklerde askeri eğitimlere erken yaşlarda başlanması geleneği ile yüzlerce yıllık kurum kültürünün sürdürülmesi, harp okullarına kaynak çeşitliği sağlanması bakımından askeri liselerin yeniden açılması hususunun değerlendirilmesi önerilmiştir. Anahtar sözcükler: Türk askeri eğitim tarihi, askeri eğitim, askeri eğitim programı, subay yetiştirme, astsubay yetiştirme
9. sınıf ingilizce dersi öğretme-öğrenme süreçlerinin zenginleştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
Bu çalışmanın amacı ortaöğretim 9. sınıf İngilizce dersi öğretim programında yer alan hedefleri gerçekleştirmeye yönelik düzenlenen öğretme-öğrenme süreçlerinin etkililiğini araştırmaktır. Öğretmen araştırması olarak da adlandırılan eylem araştırması yönteminin kullanıldığı bu araştırmada, aynı zamanda araştırmacı da olan öğretmen tarafından alanda görülen eksiklerin kapatılması ve öğrencilerin öğrenme düzeylerinin artırılması için ortaöğretim 9. sınıf İngilizce dersi öğretim programında yer alan hedefler doğrultusunda öğretme-öğrenme süreçleri hazırlanmış ve uygulanmıştır. Araştırmada eylem araştırmasının doğasına uygun olarak nitel ve nicel veriler birlikte kullanılmıştır. Araştırma için Konya Anadolu İmam Hatip Lisesi 9. sınıflarından birbirine denk üç sınıftan ikisi eylem araştırması biri ise geleneksel eğitim grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri düzey belirleme testi, izleme testleri ve akademik özgüven ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler ise eylem araştırması gruplarında yer alan öğrencilerle yapılan odak grup görüşmeleri ve öğretmen tarafından öğretim süreci boyunca tutulan yansıtıcı günlük ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde Kovaryans analizi ve MANOVA kullanılırken, nitel verilerin analizinde MAXQDA nitel veri analizi programı ve betimsel analizden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda eylem araştırması ile geleneksel eğitim gruplarının dinleme, konuşma ve yazma becerileri düzeltilmiş son test puanları arasında eylem araştırması grupları lehine anlamlı fark bulunmuştur. Okuma becerisi için ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırma kapsamında uygulanan öğretme-öğrenme süreçlerinin öğrencilerin akademik özgüvenlerine olumlu etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci görüşlerine göre öğretme-öğrenme süreçlerinde dört temel beceriye önem verilmesi, öğrenilen dilin kullanılması için uygun ortam oluşturulması, öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarına göre hazırlanmış materyallerin sunulması öne çıkan konular olmuştur. Araştırmada öğrencilere nitelikli bir öğretim hizmeti sağlanması durumunda öğrencilerin öğrenme düzeylerinin anlamlı derecede artacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Üniversitelerin öğretim, bilimsel araştırma ve topluma hizmet işgörülerini gerçekleştirme bakımından eğitim durumlarının niteliği
Araştırmanın amacı, öğretim elemanlarının ve öğrencilerin yükseköğretimin öğretim, bilimsel araştırma ve topluma hizmet işgörüsünü gerçekleştirme bakımından eğitim durumlarının niteliğine ilişkin görüşlerini tespit etmektir. Araştırmada genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında URAP sıralaması temele alınarak alt, orta ve üst grupta yer alan üç devlet üniversitesindeki eğitim ve tıp fakültelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel verilerin elde edilmesinde 278 öğretim elemanı ve 855 üniversite öğrencisinden, nitelde ise 31 öğretim elemanı ve 21 üniversite öğrencisinden görüş alınmıştır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretim Elemanlarının Öğretim Hizmetinin Niteliğini Değerlendirme Ölçeği", "Yükseköğretimin Topluma Hizmet ve Bilimsel Araştırma Niteliğini Değerlendirme Ölçeği" ve "Üniversite Öğrencilerinin Öğretim Hizmetinin Niteliğini Değerlendirme Ölçeği" olmak üzere üç ölçek üzerinden toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda üç üniversitenin öğretim elemanlarının yükseköğretimin eğitim durumlarının niteliğine ilişkin öğretim, bilimsel araştırma ve topluma hizmet işgörülerini gerçekleştirme grupleri ve görüşleri belirlenmiştir. Öğretim işgörüsünde üniversite ve fakülte temel etkisi istatistiksel olarak anlamlı fark oluştururken, üniversite ve fakülte ortak etkisinin ise anlamlı fark oluşturmadığı görülmüştür. Bilimsel araştırma ve topluma hizmet işgörülerinde ise fakültenin temel etkisi üç farktörde anlamlı fark göstermezken, üniversitenin temel etkisinin iki faktör için anlamlı fark gösterdiği, tek faktör için anlamlı fark göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Üniversite ve fakülte ortak etkisinin ise üç faktör içinde anlamlı fark oluşturmadığı görülmüştür. Üniversitelerdeki öğrencilerinin yükseköğretimin eğitim durumlarının niteliğine ilişkin öğretim işgörüsünü gerçekleştirme grupleri ve görüşleri de ortaya konulmuştur. Üniversite öğrencilerine göre öğretim işgörüsünde üniversitenin ve fakültenin temel etkisinin iki faktör için istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Üniversite ve fakülte ortak etkisinin ise sadece rehberlik hizmeti ve öğrenci gelişim seviyesinin değerlendirilmesi faktöründe istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür.
8. sınıf öğrencilerinin uluslararası temel müzik yeterliklerine ulaşma düzeyleri
Bu araştırmanın amacı 8. sınıf öğrencilerinin uluslararası temel müzik yeterliklerine ulaşma düzeylerini belirlemektir. Bu araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara ilinde bulunan T.C. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ortaokullarda öğrenimlerine devam etmekte olan 8. sınıf öğrencileri ve bu okullarda görev yapan müzik öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi tabakalı oranlı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma 2020-2021 eğitim-öğretim yılı II. döneminde, 445 öğrenci ve 8 öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Uygulama Covid-19 salgını tedbirleri kapsamında okullarda uzaktan eğitime geçilmesi nedeniyle video konferans yöntemi ile yapılmıştır. Araştırmanın verileri alanyazın taraması, doküman analizi, araştırmacı tarafından hazırlanan "Müziksel Değerlendirme ve Bağlam Testi", "Müziksel Performans ve Yaratıcılık Testi" ve yarı yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde yüzde, frekans ve aritmetik ortalama değerleri, t-Testi, ve Mann-Whitney U testi; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda uluslararası temel müzik yeterlikleri ile Türkiye'de uygulanan öğretim programında kazanılması beklenen müzik yeterliklerinin büyük oranda benzerlik gösterdiği ancak çok seslilik, temel enstrüman çalma becerileri, müzik teknolojisi ve değerlendirme alanlarında farklılıkların bulunduğu görülmüştür. 8. sınıf öğrencilerinin müzik yeterliklerini kazanma ölçütüne yalnızca "Müziksel Performans ve Yaratıcılık Testi"nin "Temel Müziksel Söyleme Becerileri" temasında yer alan "Şarkının sözlerini telaffuz etme" maddesinde ulaştığı, diğer yeterliklerin hiçbirinde bu ölçüte erişilemediği tespit edilmiştir. Yeterliklere ulaşma düzeyinin alt ve üst düzey okullara göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Öğretmen görüşleri doğrultusunda ise müzik dersi ortamlarının mevcut fiziksel koşullarının iyileştirilmesi ve müzik dersine paydaşlar tarafından verilen desteğin artırılması gerektiği tespit edilmiştir.
Okulöncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarının korunum kavramını kazanma düzeyleri
Bu araştırmanın amacı okulöncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarının korunum kavramını kazanma düzeylerini belirlemektir. Çalışmada sayı, uzunluk, hacim (sıvı) ve alan korunumu üzerinde durulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara ili Çankaya ilçesinde, MEB'e bağlı anasınıflarına devam eden5-6 yaş öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma 6 okulda öğrenim gören toplam 61 anasınıfı öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırma kapsamında okulöncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarının korunum kavramını kazanma düzeyleri ortaya konulmaya çalışıldığı için çalışmada betimsel yöntem işe koşulmuştur. Araştırmanın veri toplama sürecinde öğrencilere sayı, uzunluk, hacim (sıvı) ve alan korunumuna ilişkin problem durumları sunulmuştur. Öğrencilerin verdiği cevaplar araştırmacı tarafından geliştirilen değerlendirme formuna kaydedilmiştir. Verilerin analizinde SPSS istatistik programı aracılığıyla betimsel istatistikler ( aritmetik ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde), ikili grup karşılaştırmalarında Mann-Whitney U testi, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır. Analiz edilen verilerden elde edilen bulgular 5-6 yaş çocuklarının korunum türlerini kazanamadığını göstermektedir. Ancak sayı ve alan korunumunda ortalama olarak diğer korunum türlerine göre daha başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca, bu araştırmada elde edilen bulgular okulöncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarının korunum kavramını kazanma düzeylerinin çocukların yaşına, cinsiyetine ve anne-baba eğitim düzeylerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığını da ortaya koymuştur.
6. sınıf öğrencilerinin İngilizce dersinde dinlediğini-okuduğunu anlama ve yazma becerilerine ulaşma düzeyi
Bu araştırma 6. sınıf öğrencilerinin İngilizce dersinde dinlediğini-okuduğunu anlama ve yazma becerileri bakımından öğretim programındaki hedef davranışlara ulaşma düzeyini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Betimsel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırma Ankara iline bağlı resmî ortaokullarda 6. sınıf düzeyinde öğrenim gören 621 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın yürütüldüğü okullar Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nde tanımlanan hizmet alanlarına göre sosyo-ekonomik olarak üst, orta ve alt grup olarak sınıflandırılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak düzey belirleme testleri ve görüşme formu kullanılmıştır. Düzey belirleme testlerinden elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre üst, orta ve alt gruptaki öğrencilerin kapsama alınan hiçbir beceriye 0.75 düzeyinde ulaşamadığı ve üst gruptaki öğrencilere ait test puanlarının üç beceride de orta ve alt gruptaki öğrencilerin test puanlarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Orta ve alt gruptaki öğrencilerin test puanları arasında ise anlamlı düzeyde fark bulunamamıştır. Öğrencilerin diğer becerilere göre dinlediğini anlama becerisinde daha başarılı olduğu, yazma becerisinde ise daha düşük düzeyde başarılı olduğu görülmüştür. Öğrenme düzeylerine göre yapılan karşılaştırma sonucunda ise farklı sosyo-ekonomik gruplarda yer alan üst düzeyde öğrenen öğrencilerin dinlediğini ve okuduğunu anlama becerilerine yönelik test puanlarının anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Farklı sosyo-ekonomik gruplarda yer alan alt düzeyde öğrenen öğrencilerin ise yazma becerisine yönelik test puanlarının anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. 18 öğrenci ile yürütülen görüşme uygulamasından elde edilen sonuçların analizinde MAXQDA veri analiz programından yararlanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre öğrencilerin İngilizce öğretiminin niteliğine ilişkin genel olarak olumlu görüşlere sahip olduğu; öğretme-öğrenme sürecinin geliştirilmesine yönelik ise birtakım beklentilerinin olduğu görülmüştür.
Gelişmiş ülkelerin bilişim teknolojileri ve yazılım dersleri hedeflerine Türkiye'de 8. ve 12. sınıf öğrencilerinin ulaşma düzeyleri
Bu araştırmada, erken yaşlardan itibaren bilişim teknolojileri ve yazılım eğitiminin önemine dikkat çeken gelişmiş ülkelerden İngiltere, Avustralya ve Birleşik Devletler'in bilişim teknolojileri ve yazılım dersleri öğretim programlarında öğrencilere kazandırılması hedeflenen ortak özelliklerin belirlenmesi ve Türkiye'de bu özelliklere 8. ve 12. sınıf sonuna kadar öğrencilerin ne düzeyde ulaştıklarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Kayseri iline bağlı merkez ilçelerdeki okullarda öğrenim gören 468 sekizinci sınıf, 450 on ikinci sınıf öğrencisi ve bu okullarda görev yapan 58 bilişim teknolojileri ve yazılım öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırmanın nitel veri toplama yöntemlerinden yararlanılan kısmında öğretmen görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin elde edilmesinde ise 8. ve 12. sınıf düzeyleri için geliştirilen "Düzey Belirleme Testi" ve "Akademik Özgüven Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada; (1) gelişmiş ülkelerin programlarının aşamalı ve sarmal bir yapıda tasarlandığı ve öğrencilerin ön öğrenmeleri üzerine yeni bilgi ve becerilerin kazandırılmasının hedeflendiği, Türkiye'deki programda ise aşamalılık ve sarmallık ilkelerine dikkat edilmediği, öğrencilere kazandırılması hedeflenen özelliklerin gelişmiş ülkelere göre binişik ve sayıca fazla olduğu, (2) öğrencilerin gelişmiş ülkelerin programlarında yer alan ortak hedef davranışların hiçbirine %75 düzeyinde ulaşamadığı, (3) öğrencilerin ortak hedef davranışlara ulaşma düzeylerinin bilişim teknolojileri ve yazılım dersinin okulda alındığı toplam yıl sayısına ve bilişim teknolojileri ve yazılım ile ilişkili okul dışı öğrenme süreçlerine katılma durumlarına göre anlamlı fark gösterdiği, (4) öğrencilerin bilişim teknolojileri ve yazılım dersine ilişkin akademik özgüvenlerinin orta düzeyde olduğu, (5) öğretmen görüşleri doğrultusunda Türkiye'de uygulanan programın çağın gerekliliklerine göre yeniden gözden geçirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır.
Öğrencilerin matematik öğrenme düzeylerinin ardışık olarak birbirini yordama gücü ile öğrenme eksiklerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, matematik öğretim programında yer alan "Sayılar ve İşlemler (Sİ)" öğrenme alanına ilişkin ilkokul ve ortaokul sınıflarındaki öğrenme düzeylerinin ardışık olarak birbirini yordama gücünü ve öğrenme eksikleriyle öğrenme eksiklerine yol açan güçlüklerin nedenlerini belirlemektir. Araştırmada betimsel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemine göre seçilen 5. sınıftan 714 öğrenci, 6. sınıftan 1039 öğrenci ve 7. sınıftan 1002 öğrenci örneklemde yer almaktadır. Araştırmacı tarafından geliştirilen ilkokul 1-4. sınıflar matematik testi, ortaokul 5. sınıf matematik testi, ortaokul 6. sınıf matematik testi ve ortaokul 7. sınıf matematik testi verilerin toplanmasında kullanılmıştır. Verilerin analizinde doğrusal regresyon analizi, aşamalı regresyon analizi, aritmetik ortalama ve yüzde kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ilkokul 1-4. sınıf ve ortaokul 5,6,7. sınıf matematik dersinde öğrenme düzeylerinin ardışık olarak birbirini yordama gücünün %57, %51 ve %43 olduğu ortaya çıkarılmıştır. Öğrencilerin önceki öğrenmelerinin sonraki öğrenmelerini etkilediği görülmüştür. Birden fazla sınıf düzeyine ilişkin sonuçlar 6. sınıf öğrenme düzeyi için ilkokul 1-4. sınıf öğrenme düzeyinin; 7. sınıf düzeyi için ise 6. sınıf öğrenme düzeyinin daha güçlü yordayıcı olduğunu ortaya çıkarmıştır. İlkokul 1-4. sınıflar ve ortaokul 5, 6 ve 7. sınıf matematik dersleri Sayılar ve İşlemler öğrenme alanı kazanımları aşamalı bir yapı göstermektedir. Kazanımların ulaşılma düzeylerinin çoğunlukla .75 düzeyi altında olduğu, sınıf düzeyi arttıkça öğrenme düzeyinin azaldığı, .75 düzeyinde ulaşılamayan kazanım sayısının arttığı görülmüştür. Her sınıf düzeyinde ön koşul kazanımlara bağlı çok sayıda kazanıma ilişkin öğrenme eksiği bulunmaktadır. Kazanımların aşamalı yapıda olduğu görülmekle birlikte kazanımların çoğuna ulaşılamamış olmasına bağlı olarak ilkokul ve ortaokul matematik dersi öğretim programlarının sağlamlığının yeterli düzeyde olmadığı söylenebilir.
Yaratıcı drama yöntemiyle zenginleştirilmiş matematik öğretiminin öğrencilerin öğrenme düzeylerine ve akademik özgüvenlerine etkisi
Bu araştırmanın amacı, 6. sınıf matematik dersi "Sayılar ve İşlemler" öğrenme alanı "Doğal Sayılarla İşlemler, Çarpanlar ve Katlar, Kümeler ve Tam Sayılar" konularında uygulanan yaratıcı drama yöntemiyle zenginleştirilmiş öğretimin öğrencilerin öğrenme düzeylerine ve akademik özgüvenlerine etkisini ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018–2019 eğitim öğretim yılı İstanbul ili Beykoz ilçe merkezinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim gören 79 altıncı sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma ön test son test kontrol gruplu deneysel modelde tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak öğrencilerin öğrenme düzeylerini belirlemek için araştırmacı tarafından hazırlanan konuyla ilgili sorulardan oluşan düzey belirleme testi (DBT), duyuşsal özelliklerini ölçmek için Brookover tarafından geliştirilen Senemoğlu (1989) tarafından Türkçe'ye uyarlanan akademik özgüven ölçeği (AÖÖ) kullanılmış ve deney grubu öğrencileriyle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS istatistik programı ile analiz edilmiş, düzey belirleme testi ve akademik özgüven ölçeğinin ön testlerinin ortak değişken son testlerinin ise bağımlı değişken olarak kullanıldığı KOVARYANS analizi (ANCOVA) ile incelenmiştir. Ayrıca düzey belirleme testi ve matematiğe yönelik akademik özgüven ölçeği ön test son test fark puanları üzerinde bağımsız örneklem t testi uygulanmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler MaxQda programı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre deney ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.
Fen bilimleri dersinin yaşamla ilişkilendirilme düzeyi
Bu araştırmada, fen bilimleri dersi öğretim programının, ders kitaplarının ve öğretme-öğrenme ortamlarının fen bilimleri ile yaşam arasında ne düzeyde bağlantı kurmayı sağladığının ve öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki kazanımlarını yaşamla ilişkilendirme düzeylerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma, Ankara'da 12 ortaokulda öğrenim gören 274 yedinci sınıf öğrencisi ile 2017-2018 öğretim yılında yürütülmüştür. Araştırmanın nitel veri toplama yöntemlerinden yararlanılan kısmında "Fen Bilimleri Dersinin Yaşamla İlişkilendirilmesine Yönelik Tema ve Göstergeler" belirlenmiştir. Nicel verilerinin elde edilmesinde ise öğrencilerinin fen bilimleri dersini yaşamla ilişkilendirme düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilen "Bilimde Yaşam Testi" ve "Yaşamda Bilim Testi" kullanılmıştır. Araştırmada; (1) öğretim programında "Fen Bilimleri Dersinin Yaşamla İlişkilendirilmesi"ne ilişkin olarak en çok "Bilimsel Araştırma", en az ise "Ölçme ve Değerlendirme" temasına vurgu yapıldığı, (2) ders kitaplarında en çok "Temel Kavramlar ve İlkeler", en az "Bilim İletişimi" temasına vurgu yapıldığı, (3) öğretme-öğrenme ortamlarında ise en çok "Temel Kavramlar ve İlkeler", en az "Ölçme ve Değerlendirme" temalarına işaret eden davranışlara yer verildiği, (4) öğrencilerin fen bilimleri dersini yaşamla ilişkilendirme düzeylerinin yetersiz olduğu, (5) öğrencilerin hem fen bilimlerine ilişkin ilkelerin işe koşulduğu yaşam problemlerine çözüm önerme, hem de fen bilimlerine ilişkin yaşam problemlerinin çözümünde işe koşulan ilkeyi belirleme düzeylerinin sosyoekonomik düzeye, anne-baba eğitim düzeyine, fen bilimleri derisinden takviye alma, evde internet erişimi ve okul dışı bilimsel öğrenme ortamlarına katılma durumlarına göre anlamlı fark gösterdiği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Milli Eğitim Şuralarında öğretmen yetiştirmeye ilişkin görüşler, kararlar ve önerilerin incelenmesi
Bu araştırmada, Türkiye'de öğretmen yetiştirmenin tarihini ele almak ve bu konuda var olan sorunların temeline inmek amaçlanmıştır. Bu sebeple, Milli Eğitim Bakanlığının en yüksek danışma kurullarından biri olan Milli Eğitim Şuralarında öğretmen yetiştirmeye ilişkin görüşler, kararlar ve öneriler tarihsel bir süreç içerisinde anlamlı bir bütün halinde incelenmiştir. Bu çalışmanın, öğretmenlerin mesleki itibar ve statüsü ve niteliğini artırmak için yapılacak çalışmalara katkı sağlaması; öğretmen adayı seçim süreçlerinden hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen yetiştirme sistemlerine kadar öğretmen yetiştirme süreçlerinin geliştirilmesine yardımcı olması, öğretmen alım süreçlerinde dikkat edilmesi gereken noktalara ışık tutması, toplumun çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkması için öğretmen yetiştirme konusunda yapılacak çalışmalara kaynak teşkil etmesi umulmuştur. Bu araştırmada, Birinci Milli Eğitim Şurasından hâlihazırdaki son şura olan 19. Milli Eğitim Şurasına kadar öğretmen yetiştirme konusunu ele alan on beş milli eğitim şurası betimsel tarama yöntemlerinden biri olan doküman analizi tekniği kullanılarak incelenmiştir. Veriler MaxQda 12 programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda ortaya çıkan temaların, alt kategorilerin, kodların ve alt kodların adlandırılması konusunda dört uzman görüşü alınmış ve uzmanların görüşleri doğrultusunda nihai temalar belirlenmiştir. Araştırmanın temaları şu şekilde sıralanmıştır: "Öğretmenlerin mesleki statüsü ve itibarı", "Öğretmen yeterlikleri", "Öğretmen yetiştirme süreçleri", "Öğretmen alım süreçleri" ve "Öğretmen yetiştirmeye yönelik alınması gereken önlemler". Elde edilen temalar, alt kategoriler, kodlar ve alt kodların şuralardaki kodlanma frekansı ve yüzdeleri tablolaştırılmıştır. Tablolar aracılığıyla sunulan bulgular ilgili alanyazın ve şuralardaki örnek konuşmalarla desteklenerek yorumlanmış, sonuca ulaşılmış ve öneriler geliştirilmiştir. Araştırma sonucunda; bütün şuralarda üzerinde en çok durulan temanın öğretmen yetiştirme süreçleri olduğu, en az ise öğretmen yeterlikleri hakkında konuşulduğu gözlenmiştir.
Lisans düzeyinde zorunlu İngilizce II dersinden öğrencilerin beklentileri ve erişi düzeylerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı lisans düzeyinde İngilizce II dersini alan öğrencilerin başarı düzeylerinin ve İngilizce II dersine yönelik beklentileri ile beklentilerinin karşılanma düzeylerinin belirlenmesidir. Betimsel tarama yönteminin kullanıldığı bu araştırmanın evrenini 2017-2018 öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesinde Edebiyat ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakülteleri'nde İngilizce II dersini alan 1. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada veriler araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan İngilizce II Dersi düzey belirleme testi ve öğrencilerin İngilizce II dersine yönelik beklentilerini ve beklentilerinin karşılanma düzeyini ölçmeyi hedefleyen Öğrenci Beklentileri Ölçeği ile elde edilmiştir. Araştırma, 2018 yılında Edebiyat ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakülteleri'nde İngilizce II dersini alan eş olasılıklı olarak seçilmiş, düzey belirleme testi uygulamasında 531, ölçek uygulamasında 730 öğrenci ile yürütülmüştür. Verilerin analizinde betimsel istatistikler (frekans, yüzde, ortalama, standart sapma), bağımlı örneklem t testi, ikili karşılaştırmalarda Mann-Whitney U analizi, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında Kruskall-Wallis analizi ve kovaryans analizi (ANCOVA) teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, İngilizce II öğretim programı sonunda öğrencilerin başarı düzeyleri arttığı ancak çoğunluğun tam öğrenme düzeyine ulaşamadığı görülmüştür. Öğrencilerin başarı düzeylerinde fakülte ve bölümlerine göre anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Öğrencilerin İngilizce II dersinden beklentilerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüş ancak beklentileri istenilen düzeyde karşılanmamıştır. Öğrencilerin konuşma ve anlama becerilerine yönelik beklentilerinin karşılanma düzeyleri arasında fakültelere göre fark saptanmazken, yazma becerisine yönelik beklentilerin karşılanması bakımından fakülteler arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. İktisadi ve İdari Bilim Fakültesi öğrencilerinin beklenti ve beklentilerinin karşılanma düzeyleri bölümlerine göre farklılık göstermezken Edebiyat Fakültesi öğrencilerinin beklenti ve beklentilerinin karşılanma düzeyleri arasında bölümlerine göre anlamlı farklılık gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimler: eğitim programı değerlendirme, öğrencilerin İngilizce dersinden beklentileri, yükseköğretimde zorunlu İngilizce II
İngilizce öğretim görevlilerinin dört temel dil becerisinin öğretimine ilişkin algıladıkları yeterlik düzeyleri
Bu çalışma, İngilizce öğretim görevlilerinin dört temel becerinin öğretimine ilişkin algıladıkları yeterlik düzeylerini belirlemeyi ve söz konusu algıların cinsiyete, mezun olunan bölüme, eğitim durumuna ve kıdeme göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Betimsel tarama modelinin kullanıldığı araştırmanın çalışma grubunu Ankara'da hazırlık okullarındaki İngilizce öğretim görevlileri oluşturmaktadır. Araştırma, gönüllü 251 İngilizce öğretim görevlisi ile yürütülmüştür. Araştırma verileri; araştırmacı tarafından geliştirilen İngilizce Öğretim Görevlilerinin Algıladıkları Yeterlik Düzeyi Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler araştırmanın alt problemleri doğrultusunda uygun istatistik (yüzde, frekans, ortalama, standart sapma) ve nicel veri analizi teknikleriyle (Mann Whitney U, Kruskall Wallis H Testi) analiz edilmiş, bulgular yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları aşağıda özetlenmiştir: 1. İngilizce öğretim görevlilerinin kendilerini en yeterli buldukları alanın konuşma becerisinin öğretimi, en az yeterli buldukları alanın ise dinleme becerisinin öğretimi olduğu ortaya çıkmıştır. 2. Dört temel becerinin öğretiminde, a. Kadın İngilizce öğretim görevlileri, erkek İngilizce öğretim görevlilerine göre kendilerini daha yeterli bulduklarını belirtmişlerdir. b. İngilizce Öğretmenliği bölümünden mezun İngilizce öğretim görevlileri diğer bölümlerden mezun İngilizce öğretim görevlilerine göre kendilerini daha yeterli bulmaktadırlar. c. Doktora eğitimine sahip İngilizce öğretim görevlilerinin, yüksek lisans eğitimine sahip olanlara; yüksek lisans eğitimine sahip İngilizce öğretim görevlilerinin ise lisans eğitimine sahip olanlara göre kendilerini daha yeterli buldukları ortaya çıkmıştır. d. 11 yıl ve üzeri kıdeme sahip İngilizce öğretim görevlilerinin 6-10 yıl arası kıdeme sahip olanlara göre; 6-10 yıl arası kıdeme sahip olanların ise 1-5 yıl arası kıdeme sahip olanlara göre kendilerini daha yeterli buldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarının, İngilizce öğretim görevlilerine, yetiştirecekleri öğrencilere ve hazırlık okullarındaki öğrenmenin niteliğinin artmasına katkıda bulunacağı umulmaktadır.
Türkiye'deki okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özelliklerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki resmi okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özellikler açısından durumunu belirlemek ve bu yönde yapılacak iyileştirme çalışmalarına katkı sağlamaktır. Betimsel araştırma yöntemine başvurulan araştırmanın evrenini Türkiye'deki resmi okul öncesi eğitim kurumları oluşturmaktadır. Aşamalı örnekleme yöntemi kullanılarak; İstanbul, Balıkesir, Bursa, İzmir, Ankara, Antalya, Kayseri, Samsun, Trabzon, Antep, Erzurum ve Malatya olmak üzere 12 ilden toplam 120 kurum seçilmiştir. Bu kurumlar, bağımsız anaokulları, ilkokula bağlı anasınıfları ve meslek liselerine bağlı uygulama anaokullarından oluşmaktadır. Ayrıca 36 öğretmen görüşme yoluyla araştırmaya katılmıştır. Araştırmada karma veri toplama yollarına başvurulmuştur. Araştırmanın alt problemlerine cevap verecek şekilde, araştırmacı tarafından 'Okul Mimarisi Genel Özellikleri Gözlem Formu', 'Okul Bahçesi Özellikleri Gözlem Formu', 'Sınıf İçi Fiziksel Ortam Özellikleri Gözlem Formu' ve 'Öğretmen Görüşme Formu' geliştirilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler kullanılmış olup; yüzde, frekans ve ortalama hesaplanmıştır. Nitel verilerin analizinde ise, içerik analizi yöntemine başvurulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre; Türkiye'de okul öncesi eğitim kurumlarının yasal fiziksel standartları, uluslararası standartlarla karşılaştırıldığında yeterli nitelikte değildir. Okul binaları genişlik, dış görünüm, ek eğitsel alanların varlığı gibi pek çok açıdan uygun nitelikte değildir. Okul bahçeleri genellikle beton zeminden oluşmakta, eğitsel düzenlemelere yer verilememektedir. Pek çok ilkokul ve lisede anasınıfına ayrılmış bir bahçe alanı yoktur. Sınıfların genişlikleri yetersiz, mevcutları fazladır. Öğrenme merkezlerinin etkili şekilde düzenlenmesi neredeyse hiçbir sınıfta gözlenmemiştir. Öğretmenlerin çoğu görev yaptıkları kurumun fiziksel özelliklerini yetersiz bulmaktadır. Araştırma sonuçlarına dayanarak, Türkiye'de okul öncesi eğitim kurumlarının fiziksel özellikler açısından niteliğinin iyileştirilmesi ve bu konudaki standartların geliştirilmesi gerektiği söylenebilir. Okul öncesi eğitimde nicel artışın yanında, etkili fiziksel düzenlemeler ile eğitimin niteliği de artırılmalıdır. Anahtar Sözcükler: Okul öncesi eğitim, okul mimarisi, okul binası, okul bahçesi, anasınıfı, öğrenme merkezleri, eğitsel materyaller
Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime yönelik yeterlik ve uygulama düzeylerine ilişkin algıları
Farklılaştırılmış öğretim, öğrenciyi tanıma sonucu öğretimi planlama, uygulama ve değerlendirme süreçlerinde, öğrencilerin bireysel özelliklerine hitap eden öğretim hizmetlerini sağlamayı benimseyen bir öğretim yaklaşımıdır. Araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime ilişkin yeterlik ve uygulama algı düzeylerini, öğretimi farklılaştırmalarını güçleştiren faktörleri, eğitim ihtiyaçlarını ve uygulamalarını geliştirme önerilerini belirlemektir. Araştırmanın örneklemi, tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen, 1078 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında, betimsel yöntem işe koşulmuş, araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen farklılaştırılmış öğretim yeterlik ve uygulama algı ölçeği ve görüşmeler yolu ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde, betimsel istatistikler, bağımsız ve bağımlı gruplar için t-testi, tek yönlü varyans analizi, içerik analizi ve betimsel analiz işe koşulmuştur. Araştırma sonucunda, sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretim uygulamalarına ilişkin algılarının iyi ve yeterliklerine ilişkin algılarının çok iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, farklılaştırılmış öğretim yeterlik algı düzeyleri ile uygulama algı düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet açısından kadın, kıdem açısından deneyimli, okul türü açısından özel okulda çalışan sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime ilişkin yeterlik ve uygulama düzeylerine ilişkin algılarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin öğretimi farklılaştırmalarını güçleştiren faktörler araştırıldığında, okulların fiziki yetersizlikleri, öğretmenlerin farklılaştırmaya ilişkin yeterlik ve deneyim eksiklikleri, ailelerin ilgisizlik ya da kaynak yetersizliği sebebiyle çocuklarını yeterince destekleyememesi, eğitim politikalarının yetersizliği ve sınırlamaları, eğitim programlarının yoğunluğu, kurumlara ve uzman kişilere ulaşılamaması gibi faktörlerin öğretimi farklılaştırmayı güçleştirdiği açığa çıkarılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime yönelik kuramsal ve uygulamalı eğitime ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırma uygulamalarını geliştirmeleri için, okulların fiziki ortamlarının iyileştirilmesi, sınıf mevcutlarının azaltılması, yönetici desteğinin sağlanması ve gerekli eğitim politikalarının geliştirilmesini talep ettikleri belirlenmiştir.
Öğrenci ve öğretme-öğrenme süreci özelliklerinin fizik dersi öğrenme düzeyini yordama gücü
Bu araştırmada; öğrenci ve öğretme-öğrenme süreci özelliklerinin fizik dersi öğrenme düzeyini yordama gücünü, bu değişkenlerin okul başarı düzeylerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini ve fizik öğrenmeyi etkileyen değişkenlere ilişkin öğretmen ve öğrencilerin görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma betimsel bir çalışma olup tarama modelindedir. Nicel ve nitel veri toplama tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma grubu araştırmanın amacına uygun olarak amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Çalışma grubunda 2015-2016 öğretim yılında Ankara ilindeki devlet liselerinin 9.sınıflarında öğrenim gören 621 öğrenci yer almaktadır. Araştırmanın nitel verileri çalışma grubu içinden seçilen 26 öğrenci ve 9 fizik öğretmeninden sağlanmıştır. Veri toplama araçları araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Bilişsel Giriş Davranışları (BGD) testi, Akademik Özgüven (AÖ) ölçeği, Öğretim Hizmetinin Yeterliğine İlişkin Algı (ÖHYA) ölçeği, Öğrenmeye Ayrılan Zaman (ÖAZ) formu ve Öğrenme Düzeyi (ÖD) testi nicel verilerin toplanmasında kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında ise öğretmen ve öğrenci görüşme formları kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA), Kruskal-Wallis H-testi, basit doğrusal regresyon ve çoklu regresyon analizi tekniklerinden basamaklı (stepwise) regresyon tekniğinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel analiz yapılmıştır. Araştırma sonucunda, tüm değişkenlerin öğrenme düzeyinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Öğrenme düzeyinin en güçlü yordayıcısı Bilişsel Giriş Davranışlarıdır. Öğrenme düzeyindeki değişkenliği; Bilişsel giriş davranışları %59.9, Akademik özgüven %18.1, Öğretim hizmetinin yeterliğine ilişkin algı %17.1 açıklama gücündedir. Öğrenmeye ayrılan bireysel zaman ile öğrenme düzeyi arasındaki ilişki negatif yönde olup, öğrenmeye ayrılan bireysel zaman öğrenme düzeyindeki değişkenliği %2.9 açıklama gücündedir. Bilişsel giriş davranışları, akademik özgüven, öğretim hizmetinin yeterliğine ilişkin algı ve öğrenmeye ayrılan bireysel zaman birlikte ele alındığında, öğrenme düzeyindeki değişkenliği %62.7 açıklama gücündedir.