Theses supervised by Prof. Dr. Suat Şenol
14 theses · Çukurova University
Landsat sayısal uydu verileri kullanılarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Güzelyurt bölgesi arazi kullanım haritasının oluşturulması üzerine bir araştırma
IV öz Bu araştırmada, 8 / Ağustos / 1986 tarihli Landsat 5 TM Uydu verilerinin 3., 4. ve 5. band kombinasyonlarından yararlanılarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Güzelyurt Bölgesinin arazi kullanım haritası çıkarılmıştır. Bu amaçla çalışma alanının 3 band kombinasyonundan zenginleştirilmiş ve unsupervised görüntüleri elde edilmiştir. Çeşitli arazi örtü tiplerini görebilmek ve unsupervised görüntüyü arazide kontrol etmek için test alanları seçilmiş ve unsupervised sımflandırılmış görüntü, küçük alanlar dışında arazi gerçeğiyle büyük benzerlik göstermiştir. Çalışma alanında deniz, kumsal, tahıl-mera, narenciye, orman, orman- çeşitli ağaç, maki-çalılık, dere yatağı, taşlı arazi, sarp çıplak arazi olmak üzere 10 çeşit arazi kullanımı tesbit edilip çalışma alanının supervised sınıflandırmasıyla beraber arazi kullanım haritası hazırlanmış ve sonuç olarak zenginleştirilmiş görüntü, unsupervised görüntü ve arazi kontrolleri bir arada kullanılarak orta ölçekte şimdiki arazi kullanım haritalarının başarıyla hazırlanabileceği ortaya konmuştur.
Arazi kullanımındaki değişimlerin coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla izlenmesinde QuickBird uydu verileri ve hava fotoğraflarının birlikte kullanılma olanaklarının Kuzey Adana örneğinde araştırılması
Çalışmada Ekim 2006 yılına ait yüksek çözünürlüklü QuickBird uydu görüntüleri ve 1989 yılına ait hava fotoğraflarının gözle yorumlanması ile Kuzey Adana'nın arazi örtüsü, arazi kullanımı ve arazi değişimi haritaları, ArcGIS 9.2 ve ERDAS Imagine 8.4 Professional programları kullanılarak üretilmiş ve sonuçları incelenmiştir. Bu sayede Kuzey Adana'nın en güncel arazi örtüsü/kullanım haritası elde edilmiştir. Bununla beraber, Kuzey Adana'nın, 1989 yılından 2006 yılına kadar olan arazi örtüsü ve arazi kullanımı değişimleri izlenmiş ve analiz edilmiştir. CBS ortamına aktarılan her bir görüntüde yerleşim alanları, tarım alanları, orman, su yüzeyleri ve diğer sınıflar belirlenmiş, CORINE' e göre bunların alt sınıfları oluşturulmuştur. Kuzey Adana'da yürütülen çalışma alanı toplam 41.932 ha alan olarak belirlenmiş olup 1989 yılındaki şehir merkezi yerleşim alanları 1.351,86 ha alan iken 2006 yılında 2.956,25 ha alana dönüşerek % 118,68 artış olduğu, sanayi bölgeleri 115 ha alandan 148,7 ha alana genişleyerek % 29,36 arttığı bulunmuştur. Kuru tarım arazileri 12.442 ha alandan 10.728 ha alana dönüşmüş ve % 13,8 oranında azaldığı tespit edilmiştir. Zeytinliklerde % 122 oranında çok büyük bir artış olduğu ve 147 ha alandan 327 ha alana dönüştüğü bulunmuştur. Seyrek ormanların tahrip edilmesi ile % 8,3 azalmanın olduğu ve 271 ha alanının yok olduğu bulunmuştur. Sonuçta elde edilen istatistiksel veriler arazi kullanımı değişimlerinin dinamiğini göstermiş ve geleceğe yönelik planlamalara esas olabilecek bir altlık oluşturmuştur.
Eğimli arazilerin detaylı toprak etüd ve haritalanması için uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri teknolojilerini kullanarak yeni yöntemlerin geliştirilmesi
Bu çalışmada; eğimli arazilerin detaylı toprak haritalarının yapımında toprak etüdlerinin daha düşük maliyet ve daha kısa sürede tamamlanmasını sağlayacak yeni yöntemlerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla; Adana'nın kuzeyinde yer alan Seyhan Barajı'ndan başlayarak kuzeyde Çatalan Barajı'na kadar uzanan, yaklaşık 30.800 ha alan içerisinde, temsili olarak seçilen çok sayıda ve farklı boyutlardaki test alanlarında, arazi çalışması öncesinde olası toprak sınırlarının belirlenebilmesi için yeni yöntemler denenmiştir. Çalışmada, eğim haritaları ve Sayısal Yükseklik Modeli (DEM), 1:25000 ölçekli topoğrafik haritalardan altlık haritalar olarak kullanılmak üzere üretilmiş; jeolojik haritalar ve QuickBird dijital uydu görüntüleri de proje süresince kullanılmıştır.Araştırmada; ilk olarak toprakların arazide tanımlanmaları amacıyla belirlenen verilerin mobil bilgisayarlara girilmesini sağlayan yazılımlar hazırlanmış ve kullanılmıştır. Uzaktan Algılama, CBS, Yapay Sinir Ağları, Toprak Fizyoğrafya Etkileşim Modeli (SoLIM) ve görüntü sınıflama teknikleri kullanılarak bir toprak etüd ve haritalama çalışmasının her aşaması için süre ve maliyeti azaltıcı yöntemler denenmiştir. Ancak, söz konusu sayısal haritalama teknikleriyle toprak sınırlarının arazi öncesi tahmin edilmesinde hedeflenen performansa ulaşılamamıştır. Bunda, çalışma alanının, toprakların dağılımı yönünden çok heterojen olması ve veri kaynaklarının yetersizliği en önemli etken olmuştur. Sayısal haritalama teknikleri kullanılarak toprak sınırlarının arazi çalışması öncesinde sağlıklı olarak tahmin edilebilmesi için özellikle topoğrafik ve jeolojik harita ölçeğinin toprak haritasının ölçeğinden daha büyük ölçekli olmasının zorunlu olduğu sonucuna varılmıştır.
Gayrimenkul değerlemesinde coğrafi bilgi sistemlerinden yararlanma olanakları Adana ili Çukurova ilçesi Güzelyalı mahallesi örneği
Gayrimenkul değerleme ülkemizde son yıllarda popülerliğini arttıran ve günümüz gözde meslekleri arasına giren bir meslek alanıdır. Ancak bu alanın ülkemizde belirli temel ilkelere dayandırılamadığı izlenmektedir. Bu çalışmada, ülkemizde mevcut mevzuat açısından gayrimenkul değerlemesi konusu incelenmiş ve günümüz koşullarında uygulamada kullanılan çeşitli gayrimenkul değerleme yöntemlerine değinilmiştir. Ayrıca çalışma alanı olan Adana İli, Çukurova İlçesi Güzelyalı Mahallesinde gayrimenkul değerlemesinin, veri tabanı sistemlerine dayalı bir şekilde yapılabilmesinde Coğrafi Bilgi Sistemlerinin getireceği olanaklar ve bu sistem içerisinde kullanılabilecek olan gayrimenkul değerlemesinde, Çoklu Karar Verme Yöntemi incelenmiştir. Çalışma alanı içinde,Quantum GIS programı kullanılarak yapılan çeşitli sorgulamalar sonucunda daha önce yapılmış olan değerlemelerin gerçekliği ve kıyaslamaları sağlanmış olup bundan sonra yapılacak olan gayrimenkul değerleme işlemleri için en doğru sonuca götürecek arşiv oluşturulması düşünülmüştür.
Toprak etüdlerinde uzman gereksinimini azaltacak yöntemlerin Adana ili örneğinde araştırılması
Türkiye'nin önemli ihtiyaçlarından biri olan detaylı toprak etüdlerinin kalitesini arttıracak, uzman gereksinimini azaltacak, arazide harcanacak süreyi azaltabilecek, toprak etüd çalışmasının her aşamasında kullanılabilecek yeni teknik ve yöntemlerin geliştirilmesi amacıyla Adana ili Yumurtalık ilçesi sınırları içerisinde kalan yaklaşık 100 km2'lik bir alanda yürütülen bu çalışmada, Stereo WorldView-2 sayısal uydu verileri temel kartoğrafik materyal olarak kullanılmıştır. Toprak serilerini tanımlama amacıyla profil çukuru açılacak yerlerin belirlenmesinde tüm kartoğrafik materyallerin birlikte kullanıldığı 4 aşamalı yeni bir yaklaşım test edilmiş ve başarılı olunmuştur. Böylece toprak etüdlerinde en fazla deneyim gerektiren serilerin tanımlanacağı yerlerin belirlenmesinde uzman inisiyatifi asgari düzeye indirilmiştir. Araştırma alanında 17 toprak serisi tanımlanmış ve bu seriler Toprak Taksonomisine göre Inceptisol, Vertisol ve Entisol olarak sınıflandırılmıştır. Pedometrik yaklaşımların ve jeoistatistiksel modellemelerin detaylı toprak etüd haritalama çalışmalarında kullanılabilirliğinin belirlenmesi amacıyla, çalışma alanı içerisinde seçilen test alanında grid metodu ile toplanan veriler için en uygun semivaryogramlar belirlenmiş ve bu özelliklerin haritaları oluşturulmuştur. Ancak, her noktada 3 farklı derinlikte toprak özelliklerinin modellenmesi ile elde edilen harita, bir kargaşadan öteye gidememiştir. Bundan dolayı değişkenleri çok fazla olan ve doğada gerçek bireysel varlıklar olarak bulunan toprak serilerinin detaylı etüdü ve haritalanmasının jeoistatiksel modelleme ile mümkün olmadığı belirlenmiştir.
Hızlı büyüme potansiyeline sahip yerleşim alanlarının detaylı toprak etütleri ve arazi değerlendirmeleri: Mustafalar Köyü örneği, Adana
Gelişen dünyada hızla artan nüfus kentsel alan ihtiyacını arttırmış ve tarımsal arazileri daha çok tehdit eder hale gelmiştir. Adana ili 19. yüzyılın sonlarında Çukurova'nın tarıma açılmasıyla daha sonra da sanayileşme ve kırsaldan kente göçlerin devam etmesiyle, son 30 yılda 5 kat büyüme göstermiştir. Adana ilinin Mustafalar köyündeki bu tez çalışmasında, karar vericilerin artan kentsel alan ihtiyaçlarını karşılarken, doğal kaynakları tehdit etmeden, ideal arazi kullanım şekillerine uyabilmeleri için, altlık olarak kullanabilecek, detaylı toprak etütleri ve arazi değerlendirme çalışmaları yapılmıştır. Mustafalar köyü ve çevresinde 17.320 dekarlık alanda gerçekleştirilen çalışmada, 8 farklı toprak serisi tespit edilmiş ve bu toprak serileri Toprak Taksonomisine göre Alfisol, Inceptisol ve Entisol ordolarında sınıflandırılmıştır. Çalışma alanında yapılan analizler ve tanımlamalar sonucunda; toprakların %71.67'sinin çok kireçli (%7-25), %50'den fazlasının ince bünyeli kil tekstürde, % 61'inin sığ derinlikte (0-30 cm), %48'inin eğimli veya çok dik eğimli (%12+) ve Katyon Değişim Kapasitesinin en yüksek 38,50 me/100 gr olduğu belirlenmiştir. Yapılan toprak etüd-haritalama ve değerlendirme çalışmaları sonucunda da; Detaylı Temel Toprak Haritası, Arazi Yetenek Sınıflaması Haritası, 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (TKAKK)'na göre sınıflama Haritası ve Potansiyel Kullanım Haritası oluşturulmuştur. Oluşturulan bu haritalardan çalışma alanında en fazla %55 oranla VI. sınıf araziler bulunurken yine bu alandaki arazilerin TKAKK' ya göre %84'ü Marjinal Tarım Arazisi, %11'i Mutlak Tarım Arazisi ve %5'i Tarım Dışı Arazi olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca Mustafalar köyü ve çevresinde gelecek 5-10 ve 15 yıl için arazi kullanımı önerisi haritaları oluşturulmuştur.
Toprak serilerinin tanımlanması ve haritalanması aşamasında NIRS (Near infrared spectroscopy) yansıma tekniğinin kullanım olanaklarının Çukurova örneğinde araştırılması
Detaylı toprak etüt ve haritalama çalışmalarının toprak serileri ve fazlarının belirlenip haritalanması aşaması uzmanlık gerektiren ve zaman alan bir aşamadır. Bu nedenle, çalışmada toprak özelliklerinin belirlenmesinde son yıllarda kullanılmaya başlanılan NIRS yansıma tekniğinin toprak serilerini ayırt etmede kullanılabilirliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çukurova Bölgesi'nde haritalanmış toprak serileri ve önemli fazlarından burgu ile horizon esasına göre alınan 531 toprak örneğine ait yansıma değerleri elde edilmiştir. Örneklemenin kontrolü amacıyla Dinç ve ark. (1995) tarafından belirlenmiş olan; organik madde, tekstür ve kireç içerikleri, yeniden burgu ile alınan örnekler ile analiz edilmiş ve toprakların yansıma değerleri karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analizler PLSR yöntemi CV (Çapraz Doğrulama) ve model tahmin yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Çapraz doğrulama sonucu kil için tüm veri setindeki 531 toprak örneğinin yansıma değerleri ile kalibrasyon arasındaki R2 değerleri; kil için 0,47; silt için 0,44; kum için 0,36; organik madde için 0,32; kireç için 0,21 bulunmuştur. Validasyon setinde ise sırasıyla; kil R2 0.44; silt R2 0.41; kum R2 0.29, organik madde R2 0.26; kireç R2 0.18 olarak bulunmuştur. NIRS teknolojisinin, toprak serilerinin tanımlanması ve haritalanması aşamasında düşük korelasyon değerleri vermesi ve yansıma değerleri ile topraklar arasında sağlıklı ilişkiler bulunamaması nedeniyle başarısız olduğu görülmüştür Anahtar Kelimeler: Görünür-yakın kızılötesi spektroskopi, toprak etüt ve haritalama, Çukurova Bölgesi
Ankara kenti ve yakın çevresinin zamansal değişiminin uzaktan algılama (UA) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak incelenmesi
Bu çalışmada, Türkiye'nin başkenti Ankara metropoliten alanındaki arazi kullanım değişiminin uzaktan algılama (UA) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) yardımıyla incelenmesi ele alınmıştır. Çalışma alanı sınırı, toplu taşıma hatları ve özel araç ile kent merkezine günlük gidiş ve gelişlerin yapıldığı yerleşim alanlarını ve idari sınırlarını içine alacak şekilde belirlenmiştir. Çalışmada 1990, 2002, 2016 yılı, Landsat görüntüleri kullanılmıştır. Görüntüler üzerinde kontrollü sınıflama yöntemi ile sınıflama yapılmış ve araştırma yıllarına ait görüntüler kıyaslanarak, kentsel arazi kullanımlarındaki değişimler ortaya konmuştur. Yapılan çalışma sonucunda, kentsel arazi kullanımı 1990 yılında 33.130 hektar iken, 2002 yılında 47.510 hektara yükselmiş ve 2016 yılında ise 67.583 hektarlık bir alanı kapladığı tespit edilmiştir.
Ceyhan Ovası toprak bilgi sisteminin oluşturulması
Çalışma Ceyhan Ovası Sol Sahil Kesiminde (70941 ha) yürütülmüştür. Ceyhan Ovası detaylı temel toprak haritasında hazırlanmış olan toprak serileri ve fazlarını gösteren haritalama birimlerine ait fiziksel ve kimyasal analiz sonuçları ArcMap yazılımı üzerinden coğrafi bilgi sistemlerine entegre edilerek Ceyhan Ovası için toprak bilgi sistemi oluşturulmuştur. Böylece coğrafi bilgi sistemleri ile uyumlu bir şekilde kurulan Ceyhan Ovası Toprak Bilgi Sistemi sayesinde topraklara ait veriler, tarım ve ormancılık uygulamalarında altlık olarak tüm potansiyel kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Ayrıca toprak derinliği, taşlılık vb. özelliklerinin altyapı mühendislik çalışmalarına da katkı sağlaması amaçlanmıştır. Toprak bilgi sisteminin kurulmasına ek olarak çalışma alanı içerisinde bulunan yerleşim alanlarının ve toprak serilerinin 1981 yılından 2015 yılına kadar olan süreçte alansal olarak ne kadar bir değişime uğradığı tespit edilmiş ve bu nedenle 1983 yılında yapımı tamamlanmış olan toprak haritaları 2015 yılı esas alınarak revize edilmiştir. Çalışma alanında tarım arazilerinin toplam alanı (yerleşim bölgeleri toprak serilerinden çıkarıldıktan sonraki alan) 68744 ha'dan 1589 ha azalış ile 67155 ha alana gerilerken, alanının tamamı çalışma sınırları içerisinde olan Ceyhan ilçe merkezi 628 ha'dan 1622 ha alana yayılmıştır ki bu yaklaşık %158'lik (994 ha) bir artışa tekabül etmektedir. Bölgede zamanla artan yapılaşma ve sanayileşme ile tarım arazilerindeki azalış arasında bir bağlantı bulunmaktadır. Ceyhan ovasında haritalanmış toprak serilerinin özelliklerine göre alanının %16'sı Ceyhan serisi, % 12'si Kösreli serisi, % 11'i Burhanlı serisi ve diğer toprak serilerinden oluştuğu tespit edilmiştir. Ayrıca ova genelindeki topraklar çoğunlukla bazik yapılı, taşsız, iyi drenajlı, erozyon ve tuzluluk problemi olmayan düz ve düze yakın sayılabilecek eğimli topraklardan meydana gelmiştir. Bunlara ek olarak üst ve alt toprak tekstürlerinde en fazla payın kil tekstür sınıfı olduğu tespit edilmiştir.
Gökhöyük tarım işletmesi toprak veri tabanının oluşturulması ve arazi değerlendirmesi
Bu Çalışmada Amasya ili sınırları içerisinde yer alan Gökhöyük Tarım işletmesi toprak kaynakları veri tabanı tasarlama, oluşturma ve arazi kullanımının değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Araştırma alanın tarım işletmesinin alanı 25,635.7 dekar olup, çeşitli tarım ve kullanım modellerine ev sahipliği yapmaktadır. 11 farklı toprak serisinin detaylı haritalama tekniği ile hazırlanmış toprak haritası baz alınarak topraklarla ilgili tüm mekânsal bilgiler (ilgili toprak kesimlerinin x ve y koordinatları) ve mekânsal olmayan bilgiler (toprak tekstürü, çakıl ve kireç yüzdesi, organik madde oranı, toprak reaksiyon pH derecesi, toprak derinliği, toprak erozyonu, toprak tuzluluğu ve arazi eğimi) ArcGIS 10.5 programı kullanılarak, araştırmamız için hazırlanan veri tabanına girilmiş ve yorumlanmıştır. Bu veri tabanı kullanılarak çalışma alanının önemli toprak özellikleri ve sınıflarını gösteren tematik haritaları oluşturulmuştur. Bu veriler ayrıca İLSEN Programı ile de değerlendirilmiş ve araştırma alanı topraklarının tarıma ve diğer kullanım biçimlerine uygunluğu belirlenmiştir. Araştırma alanı ile ilgili oluşturulan veri tabanı, bu alandaki uzmanların tarımsal kalkınma hizmetine katkıda bulunacak bugün ve yarına yönelik hedefleri gerçekleştirmek için birçok sorunun cevaplanmasına yardımcı olacaktır.
Mersin büyük ova koruma alanının uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak arazi kullanımındaki zamansal değişimlerin izlenmesi
Korunan alanların planlaması; kullanma, koruma ve sürdürülebilirlik dengeleri gözetilerek yapılmaktadır. Planlama esnasında ya da planlama sonrası koruma alanlarında arazi kullanımındaki değişimleri izlemek için uzaktan algılama teknolojisinin kullanımı, gelişmeyi doğru yönlendirecek akılcı kararlar alabilmek için gereklidir. Çalışmada Mersin Büyük Ova Koruma Alanının 1969 yılına ait hava fotoğrafları ve 2017 yılı Google Earth uydu görüntüleri kullanılarak, arazi örtüsü/arazi kullanımı (AÖ/AK) haritaları Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) teknolojisi yazılımı ArcGIS 9.3 kullanılarak üretilmiş ve zamansal değişimleri incelenmiştir. Haritaları üretmek ve AÖ/AK değişimlerini belirlemek amacıyla görsel yorumlama, harita ve tablo hesaplama işlemleri uygulanmıştır. Çalışmadaki arazi kullanım hiyerarşisinde CORINE yöntemi esas alınmıştır. Çalışma alanı toplam 16541 ha'dır. Çalışma sonucunda Sulu Tarım Alanları 1969'da 3,24 ha alan iken 2017 yılında 2597,94 ha alan kaplayarak %80085 artış, Endüstriyel ve Ticari Birimler 2,75 ha'dan 68,64 ha alana çıkarak %2396 artış, Devamlı Şehir Yapısı 155,87 ha alan iken 1250,86 ha alan olup %702,50 artış göstermiştir. Seyrek Ormanların 1969 yılında 2569,96 ha alan iken 2017 yılında 397,47 ha alan olması ve %84,53 oranında azalması, Yoğun Ormanların 3993,38 ha alan iken 803,2 ha alan yer kaplayarak %79,88 azalması sonucunda toplamda 5362,67 ha ormanın tahrip edildiği belirlenmiştir.
Ceyhan ovası topraklarının potansiyel arazi kullanım planlaması
Tarımsal açıdan çok verimli topraklara sahip olan Ceyhan Ovası bulunduğu iklim koşulları nedeniyle birçok tarla ve bahçe bitkilerine ev sahipliği yapmaktadır. Araştırmada Ceyhan Ovası topraklarından en yüksek verimi elde edebilmek adına tarla ve bahçe bitkilerine uygunluğun belirlenmesi ve doğru yerde doğru bitki seçimini sağlayarak ovada maksimum üretim hedefine ulaşılması amaçlanmıştır. Ovanın detaylı temel toprak haritası verileri kullanılarak, toprak haritasındaki haritalama birimlerinin Ceyhan Ovası'nın ekolojik koşullarında üretimi yapılabilecek tarla ve bahçe bitkileri ile diğer gerekli kullanım biçimlerine uygunlukları belirlenmiştir. Sonuçta 69.586 hektar alanın potansiyel olarak tarla bitkileri, bahçe bitkileri ve tarım dışı kullanımlar için uygunluk haritaları hazırlanmış potansiyel kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Orta tuzlu topraklar, %20-30 eğimli araziler, fena ve çok fena drenaja sahip olan yerler, taşlı kayalı ve çok taşlı kayalı alanlar, sığ-çok sığ topraklar, yoğun bazalt molozlu ve ara sıra taşkın alan topraklar yetiştiriciliği kısıtlayan en önemli sorunlardır. Ceyhan Ovası'nda buğday en fazla ekilen tahıllar arasında yer alırken ova toprakları yenidünya-trabzon hurması, nar, narenciye, sert çekirdekliler, arpa, çilek, mısır, domates-biber-patlıcan, ayçiçeği, pamuk, karpuz-kavun, soya ve lahana-ıspanak-marul gibi bitkilerin yetiştirilmesine de elverişlidir. Bahçe bitkilerinden nar için 64.503 ha, narenciye için 59.603 ha, yenidünya ve Trabzon hurması için 58.023 ha çok uygun arazi bulunmaktadır. Aynı şekilde tarla bitkilerinden pamuk için 59.504 ha, ayçiçeği için 59.031 ha, mısır için 58.584 ha başarıyla yetiştiricilik yapılabilecek arazi varlığı belirlenmiştir. Çalışma alanında sadece 2.780 ha arazi tarım dışı kullanımlar için uygundur. Anahtar Kelimeler: Ceyhan Ovası, Arazi Değerlendirme, İlsen, Potansiyel Arazi Kullanım Planlaması
Mersin ili tarsus ilçesindeki bağ alanlarının sentinel-2 uydu görüntüleri ile uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak belirlenmesi
Bu çalışma ile bölge tarımı için büyük bir öneme sahip bağ alanlarını uzaktan algılama yöntemleri ile hızlı ve güvenilir bir şekilde belirlemek, bu alanlar ile ilgili bir veri tabanı oluşturulmasına katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Çalışmada Avrupa Uzay Ajansı tarafından ücretsiz sağlanan 2019 ve 2020 yıllarına ait Sentinel-2 uydu görüntüleri kullanılmıştır. Mersin ili Tarsus ilçesinde bağcılığın yoğun olarak yapıldığı 6 mahallede yetiştiriciliği yapılan üzüm, erik, nektarin, narenciye, nadas (buğday), zeytin, orman ve tarımdışı alanlarda dikkate alınarak 8 sınıfta incelenmiştir. Test verileri, çiftçi kayıt sistemi ve saha çalışmaları sonucunda oluşturulmuştur. Sentinel-2 uydu görüntülerinden 2019 yılına ait 2 adet, 2020 yılına ait 8 adet uydu görüntüsü ile Nesne Tabanlı Kontrollü Sınıflandırma yapılmıştır. Elde edilmiş tematik haritalar da sınıflandırma doğruluğu 2019 yılının Temmuz ve Ağustos aylarında sırasıyla %75 ve %71 olarak belirlenmiştir. 2020 yılı ilkbahar ve sonbahar görüntülerinde düşük, yaz aylarında ise % 71 oranında doğruluk tespit edilmiştir. Yapılan çalışma sonucu elde edilen κ değeri 2019 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında sırasıyla 0.67 ve 0.64 olarak belirlenmiştir. 2020 yılı ilkbahar ve sonbahar görüntülerinde düşük, yaz aylarında ise 0.64 olarak tespit edilmiştir. Tarsus İlçesindeki bağ alanları en yüksek kullanıcı doğruluğu %91 ile 2019 yılı Temmuz ayı görüntüsünün sınıflandırılmasından elde edilmiştir. Bağ alanları 1.966 hektar ile en fazla alanı kaplarken 2. sırada 1069 hektar ile zeytin alanları gelmektedir. Anahtar Sözcükler: Üzüm, Sentinel-2, Tarsus, Uzaktan Algılama, Coğrafi Bilgi Sistemleri
Toprak koruma amaçlı yeni bir arazi kullanım planlaması modelinin mikail çayı mikro havzası örneğinde araştırılması
İLSEN Arazi Değerlendirme Metodunun akarsu havzalarında erozyonu azaltacak arazi kullanım planlarının hazırlanmasında kullanılabilecek bir modele dönüştürülmesinin amaçlandığı çalışma, Kahramanmaraş İli Onikişubat İlçesi sınırları içerisinde bulunan yaklaşık 1180.21 ha alana sahip Mikail Çayı Mikro Havzasında yürütülmüştür. Öncelikle Arazi değerlendirme çalışmalarında haritalama birimlerinin belirlenerek arazi karakteristikleri arasındaki farkların ortaya konması ve toprak kayıplarının tahmin edilmesi için veri kaynağı oluşturması amacıyla alanın toprak etüt ve haritalama çalışması yapılmıştır. Mikail Çayı Mikro Havza'sında 12 adet toprak serisi tanımlanmıştır. Tanımlanan seriler Toprak Taksonomisine göre Alfisol, Entisol, İnceptisol ve Vertisol olarak sınıflandırılmıştır. Çalışma alanı içinde üretimi yapılan ve ekolojik olarak yetiştiriciliği yapılabilecek, kontur tarım ve teraslı toprak korumalı uygulamaları içeren 36 farklı arazi kullanım türü belirlenmiş ve tanımlanmıştır. Yapılan arazi değerlendirmesi sonucunda 8 farklı arazi kullanım planlaması senaryosu oluşturulmuştur. Birinci senaryo en yüksek haritalama birimi endeks değerlerine göre, ikinci senaryo en yüksek fiziksel haritalama endeks değerlerine göre, üçüncü senaryo tek yıllık bitkilere öncelik verilerek, dördüncü senaryo toprak korumalı arazi kullanım türlerine öncelik verilerek, beşinci senaryo kuru tarım içeren arazi kullanım türlerine öncelik verilerek, altıncı senaryo tarım dışı arazi kullanımları azaltılarak, yedinci senaryo havzanın mevcut arazi kullanımında bulunan orman ve mera alanları tarıma açılmadan oluşturulmuştur. Havzanın mevcut arazi kullanımıda sekizinci senaryo olarak belirlenmiştir. Hazırlanan arazi kullanım planlaması senaryolarının tahmini toprak kayıp miktarları RUSLE Metodu kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışma alanının mevcut arazi kullanım (8. Senaryo) durumuna göre toprak kayıp miktarı ortalama 335.95 ton ha-1 yıl-1 , havza alanı için hazırlanan 7. Senaryonun neden olduğu toprak kaybı ortalama 69.05 ton ha-1 yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Senaryolar içerisinde en düşük toprak kaybının olduğu 7. Senaryo havza için en uygun kullanım olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında Mikail Çayı Mikro Havzası için geliştirilen erozyon azaltıcı arazi kullanım planlaması yaklaşımının benzer havzalarda kullanılabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Arazi değerlendirme, Arazi kullanım Planlaması, Erozyon, İLSEN, RUSLE