Theses supervised by Yrd. Doç. Dr. Barış Gökçe
10 theses · Afyon Kocatepe University
Zeytin tanelerinin ayıklanması için gerçek zamanlı optik ayırıcı sisteminin geliştirilmesi
Zeytin hasadı sonrasında elde edilen ürünler son tüketiciye hitap edilecek şekilde olmamakta ve pazarlama sürecine geçmeden önce bir takım işlemlerden geçirilmesi gerekmektedir. Zeytinin pazarlanmasını kolaylaştırmak için şekil ve boyut yönünden belirli bir ebatta ve renk yönünden ise istenen görünümünde olmalıdır. Farklı renkte olan zeytin tanelerinin ayıklanması gerekmektedir. Zeytin tanesi ayıklama işlemi insan gücü ile yapıldığında zaman kaybı ve iş gücü kaybı yaşanmaktadır. Bu yüzden zeytin tanelerinin ayrılmasında makine kullanma gereksinimi duyulmaktadır.Bu tez çalışmasında gerçek zamanlı görüntü işleme teknikleri kullanılarak zeytin tanelerinin şekil ve renk temelli sınıflandırılması ve ayrılması amaçlanmıştır. Zeytin tanelerinin gerçek zamanlı optik ayrıcı sistem tarafından ayrıştırılması ile hem zamandan hem de insan gücünden tasarruf edilmesi planlanmaktadır. Böylece zeytin işleyen işletmeler geliştirilen bu sistem yardımı ile son tüketici için daha temiz ve daha kaliteli bir ürün sunabilecektir. Bu çalışmada gerçek zamanlı optik ayırıcı bir makine prototipi geliştirilmiş ve zeytin tanelerinin başarılı bir şekilde sınıflandırıldığı ve ayıklandığı görülmüştür.
İnsansız kara araçları için dinamik nesnelerin tanınması amacıyla görüntü işleme tabanlı bir sistem geliştirilmesi
Bu çalışmada bir insansız kara aracı veya benzeri hareketli platformların kameraları aracılığıyla aldığı görüntüden rotası boyunca önünde bulunan hareketli engelleri tespit edip tanıyabilmesi için görüntü işleme tabanlı ve GPS destekli yardımcı bir sistem geliştirilmiştir. Gerçek zamanlı uygulama öncesinde rota üzerinde belirlenen referans noktalarda varsayılan arka planı temsil eden görüntü modelleri oluşturulur. Bu modellerin elde edilebilmesinde beş farklı yaklaşım geliştirilmiştir. Bu modeller görüntü matrislerinden çok daha küçük boyutlarda olan ve elde edildiği referans noktadaki varsayılan arka planı temsil eden öznitelik matrisleridir. İnsansız bir mobil araç gerçek zamanlı harekete başladığında elde edilen anlık görüntülerin modelleri ile hafızadaki ilişkili referansa ait model karşılaştırılarak sahnedeki hareketli nesneler tespit edilebilmektedir. Nesnelerin tanınması ve sınıflandırılması için ise yapay sinir ağları teknikleri kullanılmıştır. Geliştirilen yaklaşımlar ile hareketli kameraların oluşturduğu gürültünün dengelenmesi için karmaşık ve yüksek hesaplama maliyetli işlemlere gerek duyulmamaktadır. Ayrıca düşük maliyetli bilgisayar sistemleri ve kameralar ile yüksek başarı oranlarında nesne tespit ve tanımanın yapılabildiği görülmüştür.
İnsansız hava ve kara araçlarının koordinasyon ve işbirliğini sağlamak için yardımcı bir sistem geliştirilmesi
İnsansız araçlar gözlem faaliyetlerinde son yıllarda oldukça fazla kullanılmaktadır. Bununla birlikte, taşınabilir insansız hava araçlarının sınırlı batarya kapasiteleri sebebiyle görevlerine uzun sure devam edememelerine çözüm arayan çalışmalar literatürde henüz yaygın değildir. Bu durum, uzun süre havada kalmayı gerektirecek ve kesintisiz yürütülmesi gereken gözlem faaliyetlerinde taşınabilir insansız hava araçlarının kullanılmasını zorlaştırmaktadır. Bu çalışmada taşınabilir insansız hava araçları ile bir insansız kara aracının işbirliğine dayanan havadan gözlem sistemi geliştirilmiştir. Önerilen sistemde insansız kara aracı, taşınabilir insansız hava araçlarını gözlem faaliyeti yürütülecek hedef bölgeye aktarma aracı olarak ve havadan gözlem faaliyeti sırasında insansız hava araçları için iniş/kalkış platformu olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada geliştirilen hava araçları yönlendirme algoritması insansız hava araçlarının batarya seviyesini anlık olarak kontrol ederek insansız hava araçlarına görevler atamakta ve gözlem faaliyeti içerisindeki rollerini değiştirmektedir.
Dijital delillere ilk müdahale, imaj alma ve inceleme süreçleri
Bu çalışmada, siber suç soruşturmalarının önemli bir kısmını oluşturan, adli bilişim incelemelerinin ilk bölümü olan dijital delillere ilk müdahale ve imaj almanın gerekliliği incelenmiştir. Dijital materyallerin bulunduğu alanda yapılan işlemlerde yapılan hatalar, delillerin gerçekliğine ve güvenilirliğine gölge düşürebileceği için bu aşamada yapılan hatalar tüm adli bilişim sürecini sekteye uğratabilmektedir. Meydana gelen ve işlenen suçlarda artık cep telefonu, bilgisayar sistemleri veya internet büyük ölçüde yer almaktadır. Bilişim suçunun aydınlatılmasında ve ortaya çıkarılmasında en önemli husus dijital delillerdir. Dijital materyallerin asılları üzerinde inceleme işleminin yapılması delil bütünlüğünü bozacağından ele geçirilen dijital materyallerin her zaman bir adli kopyası alınıp bu adli kopya üzerinde inceleme yapılması gerekmektedir. Dijital materyallerin inceleme aşamasından önceki aşama olan dijital materyalleri ilk müdahale ve imaj alma aşaması önemli bir aşamadır. Dijital Delillerde imaj alma yöntemleri kapalı sistemlerde ve açık sistemlerde imaj alma olarak 2 sınıfa ayrılır. Bu çalışmada siber suç soruşturmalarında delil elde etme yöntemlerinde kullanılan imaj almada kullanılan donanım ve yazılımlar incelenmiş kullanılan yazılımların performansları test edilmiştir. Ayrıca örnek bir senaryo üzerinden analiz yazımlarının delil bulmaz zamanları ve kullanım kolaylıkları da analiz edilmiştir.
Tabakalı kompozit levhalarda cıvata ve kör perçinlerin birleşmeye olan etkisinin deneysel olarak incelenmesi
Makine ve yapı elemanlarının bağlantılarında yeni nesil perçin bağlantıların kullanım potansiyeli giderek artmaktadır. Kör perçinler tek taraflı erişim kolaylığı sağlayarak perçinleme işlemini kolaylaştırmaktadır. Tabakalı kompozit malzemelerin özellikle uzun zaman periyotlarında bağlantı güvenirliliğin gerektiği havacılık, uzay, otomotiv, altyapı sistemi, tıp, elektronik paketleme, inşaat ve deniz endüstrilerinde gün geçtikçe önemi artmaktadır. Kompozit malzemelerin birleştirilmesinde genellikle cıvatalar kullanılmaktadır.Bu çalışmada, cıvata ve kör perçin bağlantılı tabakalı kompozit levhaların çekme kuvveti altındaki davranışları incelenerek meydana gelen hasar biçimleri belirlenmiştir. 5754 alüminyum plaka ve [0/±45/90]s dizilimine sahip tabakalı kompozit malzemenin çekme deneylerinde genellikle cıvatalı birleştirmelerin daha yüksek dayanım değerlerine ulaştığı, ancak yapılan yorulma testinde kör perçin bağlantısının daha düşük kuvvette hasara uğramasına rağmen daha homojen gerilmeler ve daha yüksek mukavemet elde edilmiştir.
Doğaltaşların hammaddeden mamul ürüne kadar olan üretim süreçleri için verimlilik temelli bir sistem geliştirilmesi.
Bu çalışmada bir doğal taş üretim işletmesine blok taş olarak giren bir hammaddenin baş kesme makinelerinden ebatlı ham plaka olarak çıkmasına kadar gerçekleşen üretim süreçlerinin kontrolü, kayıt altına alınması, planlanması, plaka ve kasalar halinde stok yönetimi ve doğal taş blokların verimlilikleri ve üretimin tahminlerinin yapılması sağlanmıştır. Bunun için işletmenin üretim karakterini yansıtacak kurallı ve ilişkisel bir veri tabanı geliştirildi. Aynı zamanda, üretimin planlanması ve yönetimi için işletme yöneticilerine yardımcı bir veri bankası oluşturulmuştur. Oluşturulan yazılım C# yazılım dilinde gerçekleştirilmiş olup veri tabanı olarak Firebird 2.0 kullanılmıştır.Çalışmada, doğrusal olmayan yöntemler (yapay sinir ağları) ile bir sistem geliştirilmiş ve sistem vasıtasıyla elde edilen veri tabanı kullanarak blokların verimlilikleri ve üretim tahminleri gerçekleştirilmiştir. Modelleme çalışmasında Matlab uygulama yazılımının yapay sinir ağları (nntool) ve grafik ara yüz tasarımı (gui) modülleri kullanılmış ve tasarlanan üretim yazılımı ara yüzüne entegre edilmiştir.Modelleme ve veri giriş işlemleri tamamlandıktan sonra verimlilik tahmin sonuçları incelendiğinde yeterli başarının % 5.2 maksimum hata oranı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Siber suçlar üzerine bir araştırma afyonkarahisar örneği
Bilgi iletişim teknolojilerinin ve bu teknolojilere erişilebilirliğin her geçen gün artmasına paralel olarak bu sistemlere yönelik suç türleri de artmaktadır. Sanal bir ortamda paylaşılan bilgiler bilinçsiz veya yetersiz güvenlik adımları uygulamalarıyla kötü niyetli kullanıcıların eline geçebilmektedir. İnternet kullanıcıları bazı mağduriyetler yaşayarak bilmeden adli bir konunun tarafı olabilmektedir. Bu noktada siber suçun insanlar tarafından nasıl algılandığı son derece önemlidir. Bu çalışmada Afyonkarahisar ölçeğinde lise öğrencilerinden yükseköğretim öğrencilerine ve kamu çalışanlarına kadar siber suç algısının temel düzeyde ölçümü yapılmıştır. Afyonkarahisar örnekleminde kamu çalışanları ile öğrenim gören öğrencilere yönelik internet kullanım alışkanlıklarının tespiti, siber (bilişim) suça ilişkin görüşlerinin tesbiti ve suç farkındalıklarının ortaya konması amacıyla bir anket çalışması yapılmıştır. Anket sonuçları yorumlanarak katılımcıların internet kullanım araçları, amaçları, alışkanlıkları, siber suç bilgileri, tehdit algıları ve farkındalıkları, internet ortamında bireysel özgürlüklerin kullanımı ve korunması, güvenlik uygulamalarına yaklaşımları ve duyarlılıkları hakkında bir düzey ölçümü yapılmıştır.
Üniversitelerde bilişim teknolojileri hizmet yönetimi için bilgi teknolojileri altyapı kütüphanesi (ITIL) kullanımı
Bilgi Teknolojileri Altyapı Kütüphanesi olan ITIL, dünyada en yaygın olarak benimsenmiş ve kullanılan Bilgi Teknolojileri (IT) servis yönetimi yaklaşımıdır. ITIL kullanımı hızla yaygınlaşmaktadır. Teknoloji, perakendecilik, eğitim, finans, üretim gibi birçok sektörde bilişim teknolojilerini etkin ve verimli bir biçimde yönetmek için ITIL kullanılmaktadır. ITIL'ın uygulanması organizasyonlar için kritik bir süreçtir. Bu çalışmada, Afyon Kocatepe Üniversitesi bünyesinde ITIL'ın uygulanabilirliği ve bilgi teknolojileri hizmetini alan akademik personel ile idari personelin kullanıcı görüşlerini almak amacıyla bir anket çalışması yapılmıştır. Bu anket çalışması ile bilgi teknolojisi hizmetinin sunumundaki ihtiyaçlar belirlenerek organizasyonun ITIL sürecindeki konumu belirlenmiş ve ITIL'ın kuruma sağlayacağı faydalar gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda "ITIL konusunda neredeyiz, ITIL'a göre hizmetler nasıl sunulur?" sorularına cevap aranmıştır. Elde edilen anket verilerinden öncelikli olarak hangi ITIL süreçlerine ihtiyaç duyulduğu tesbit edilmiştir. Çalışmada ayrıca ITIL uygulamak için kavramsal bir yol haritası da hazırlanmıştır. Bu çalışma ITIL'a nasıl başlanacağına dair bir kaynak oluşturmaktadır.
Design and development of multiple automated guided vehicles and route plans
Storage of the product produced in conjunction with the rapid development of the industry taking back from the warehouse on demand and inventory tracking is of great importance. In businesses, effective implementation of the management of storage and shipping is possible with intelligent storage system or warehouse management system. In this study, a wireless control system capable of moving freely and easily changeableroute system with a flexible material, precise and rapid transportation, storage is planned to design. System which will be held in this work, detects and recognizes the object (pallets, baskets, parcels, etc.). with using a camera integrated image processing method. Transport operations will be performed from the first position of the object to the defined location of the object. On the other hand this system is going to be controlled via wireless control system remotely. Thus, there is no need to personnel resource without a person who manages the system. Storage processes is going to be done by fully automated systems which are pretty rapid and compatible for work and needs. Which will be the prototype of this system will be an exemplary model for the education of mechatronics and robotics projects which will be held later at the universities will create a step.
Küresel bilekli endüstriyel robotların test kinematik çözümüne geometrik yaklaşım
Bu araştırmada, altı eksenli küresel bilekli endüstriyel robotların ters kinematik denklemin basit geometrik denklemler yardımı ile çözülebileceği gösterilmiştir. Hedef konum bilgileri belirtildiğinde, endüstriyel robotun eklem açı değerlerinin bu hedefe ulaşması için, alması gereken değerlerin hesaplanması işlemi ters kinematik çözüm olarak adlandırılır. Ayrıca bu çalışmada, öne sürülen bu çözüm yöntemi kullanılarak, Rhino3D üç boyutlu modelleme yazılımı içinde çalışan ve bir altı eksenli küresel bilekli endüstriyel robotun benzetiminin yapılabildiği bir eklenti geliştirilmiştir. Geliştirilen bu eklenti, Rhino3D yazılımı içinde bulunan, Grasshopper3D parametrik tasarım yardımcı programı içinde geliştirilmiştir. Böylece, benzetimi yapılan endüstriyel robot, parametrik yazılım ortamında, parametrik değişkenlerle kontrol edilebilmektedir. Bir endüstriyel robotun benzetiminin yapılması, tekillik, erişebilirlik, eksen limitlerinin doğrulanması ve çarpışma hatalarının tespit edilebilmesi için önemlidir. Bu çalışma, bu hataların ortadan kaldırılmasına katkı sağlayacaktır.