Religious values
68 theses under this subject heading
"Benim yerimde olsaydın (Namazı) bir kadın olarak mı kılardın bir erkek olarak mı?" transseksüel bireylerin transseksüel olma deneyimleri ile dini deneyimleri arasındaki ilişki
Transseksüellik, kendi içinde birçok tartışmayı barındırması sebebiyle Türkiye'de üzerinde çok konuşulmayan araştırma alanlarındandır. Son günlerde tüm dünyadan farklı görüşlerle tartışılan ve sorunsallaştırılan bu konu Türkiye'de birçok kesimden insanı etkilemesine rağmen görmezden gelindiğini söylemek yanlış olmaz. Alanda yapılan çalışmaların birçoğu belli bir bakış açısıyla gerçekleştirilmektedir. Özellikle farklı dini, kültürel ve ahlaki değerlere sahip toplumlardaki bakış açıları ve yaklaşımlar, bununla birlikte özneler ve deneyimler göz ardı edilmektedir. Bu alandaki toplumsal çalışmalara, çatışmalara ve çözüm önerilerine Türkiye'nin bağlamını da göz önünde bulundurarak katkı sağlamak amacıyla transseksüel bireylerin transseksüel olma deneyimleri ile dini deneyimleri arasındaki ilişkinin araştırılması önem arz etmektedir. Bu araştırmanın saha çalışması kendisini ya da deneyimini transseksüel olarak tanımlayan bireyler ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat, odak grup görüşmeleri ve katılımcı gözlem yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonucunda Müslüman transseksüellerin sosyal bir gerçeklik olarak var oldukları, Türkiye'nin sosyo-kültürel yapısı sebebiyle Müslüman oldukları için bazı LGBTİQ+'lar tarafından, transseksüel oldukları için de bazı muhafazakar Müslümanlar tarafından görünmez kılındıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte bireylerin kültürel ve dini bağlamları sebebiyle kendi kimliklerini dini bir çerçeveden kurgulamaktan vazgeçmedikleri, bu bağlamda dini pratiklerini özgün bir şekilde ürettikleri ve transseksüel bir bireyin otomatik olarak din dışı addedilmesinin yanlış bir kanı olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.
Religious values in The Arabic novel -1990-2015-
This study has highlighted the religious values in the contemporary Arabic novel. So, it shed light upon its unique capabilities in the novelist art in carrying contents and delivering messages. Also, it sought to search for religious values in narrative models and studied it as an objective and analytical study. Moreover, it showed its importance and how to enrich the novelist art and its impact on the role of fiction characters taking in consideration the composition, characterization and dimensions of them psychologically, socially and physically. Also, the study took inconsideration descriptive analytical approach, historical approach and psychological approach. However, it didn't resort to extrapolate novels based on a certain religious, political or social principle but it expanded its horizons to include different topics. Again, it took into account while selecting the 30 novels which it studied the "Geographical Distribution". It was careful to include most of the countries of the Arab world and set a period of time from 1990 to 2015. Furthermore, the study was required to have an introduction, preface, three chapters and a conclusion. Besides, the researcher in the introduction clarified the study objective, its importance, the questions he asked and the approach followed. Also, he recalled the previous studies showing the difference between them. In addition, he has shortened the preface to show a summary of the concept of modern Arabic novel and its features. He stopped in the middle (middle of the preface) when he wanted to define the general values linguistically. Then he went deep into the religious values showing its importance, comprehensiveness, characteristics, objectives, sources and the classification of Western and Arab researchers to it. Besides, he clarified the classification of this study saying that this classification comes as a result of wide view to Western and Arab classifications. Hence, he presented a list of religious values to specialists in the fields of literature, novel, Islamic and political education from the Arab world and Turkey. He ended the preface by talking about the relation among Literature, religion and values. Stressing that it is based on Solid base and reciprocal roles.
Dini-psikoterapi ekseninde karakter eğitimi
Psikoloji ilmi, Avrupa ve Amerika'da gelişen bir bilim dalıdır. Temel dayanağını, Avrupalı bilim adamlarının düşünce sistemleri oluşturur. Yakın bir geçmişe sahip olan bu bilim dalı, Amerika, Almanya, İngiltere, Hollanda, diğer Avrupa ülkelerinde ve zamanla Asya ülkelerinde de yer edinmeye başlamıştır. Psikoloji ilminin bir alt disiplini olan, bireyi, içinde olduğu hastalık ve rahatsızlıktan kurtarmak adına belli başlı metotları içeren psikoterapi de Batı temelli bir var oluşa ve Batı eksenli düşünce sistemine sahiptir. Bu çalışmada temelde insanın karşılaştığı anlam belirsizliği sebebiyle yaşadığı eksiklik ve maneviyat eksenli huzursuzluk, psikoterapi ve dini terapi ekseninde ele alarak bireyin karakter eğitimi incelenmiştir. Psikoloji ve eğitim kavramları üzerinde tahliller yapıldıktan sonra, bu ilimlerin alt disiplinleri olan psikoterapi, din eğitimi ve dini terapi kavramları üzerinde durularak, bu kavramlar kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden literatür tarama yöntemi kullanılmıştır. Bilgiler alanda yazılan kitapların detaylı bir şekilde okunup incelenmesiyle elde edilmiş analizlerdir. Çalışmamız neticesinde, ferdin yaşadığı olumsuz olayları ve ruhsal rahatsızlıkları iyileştirme sürecinde ve bireye kimlik kazandırmada modern ilimlerin yanı sıra dini bilgilerin de etkin rol alması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sağlıklı bir kişilik ve karakter oluşturma sürecinde psikolojik, antropolojik verilerle beraber dini bilgilerin ve dini terapi yöntemlerinin sürece dahil edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Dini terapinin de bireyi ele almada, onu değerlendirmede ve iyileştirmede en az psikoterapi kadar etkin olması gerektiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler : Eğitim, Din Eğitimi, Psikoterapi, Dini Rehberlik, Karakter Oluşumu, Sayfa Adedi : 132 Tez Danışmanı : Prof. Dr. Şakir GÖZÜTOK
Modern değerler eğitimi ile İslâmî değerler eğitiminin mukayesesi
Değer, insanın varlığa ve olaylara bakışını ve algılayışını etkileyen en önemli etkenlerden biridir. Değerleri algılama biçimlerindeki farklılıklar, olguların, olayların ve davranışların farklı yorumlanmasının temel nedenidir. Her Eğitim sistemi kendi değerlerini benimsemiş bireyleri yetiştirmeyi hedeflediğinden değerler, eğitilenlerin eğitimlerindeki temel dinamikleridir. Modern değerler Eğitiminin fikri altyapısı ilgili düşünürlerin görüşlerine ve siyasi ortama bağlı olmaktadır. Bu bağlamdaki düşünürlerin görüşleri ile siyasi ortamı bilmek önem arz etmektedir. İslami değerlerin fikri alt-yapısı, vahye ve Hz Muhammed'e dayanmaktadır. Her iki eğitim sisteminin değer kaynaklarına ve fikri alt yapılarına bağlı, iki eğitim sistemi arasındaki temel farklar ve bu farkların sonuçları ile benzer yönleri ortaya çıkmaktadır. Bu durumun ortaya konulması, İslami değerler eğitimi ve din eğitimi bilim dalı için önem arz ettiğinden konumuz gereği çalışmamızda İslami değerler eğitimi ile Batı değerler eğitiminin üze-rinde durulmaktadır. Ayrıca her iki eğitim sisteminin değerler fikir alt yapılarının dayandığı kaynaklar ve kişiler dile getirilmektedir.
Kur'ânî değerler perspektifinde sosyal bilgiler öğretim programındaki değerlerin incelenmesi
Bu araştırma, bir değer araştırmasıdır. Araştırma süresince 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda öğrencilere kazandırılmak istenen değerlerin Kur'ânî karşılıkları tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kur'an'da insanlara kazandırılmak istenen fakat 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda bulunmayan değerler de ayrıca ortaya çıkarılmıştır. Çalışma, bir nitel araştırma olarak desenlenmiştir. Bu nedenle doküman incelemesi yapılarak betimsel analiz ile elde edilen veriler yorumlanmıştır. İncelenen dokümanlar; Diyânet İşleri Başkanlığı tarafından basılan Kur'an meali, 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve konu ile alâkadar olan Türkçe kaynaklardır. Araştırmanın sonuçlarına göre; 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda bulunan âdil olma değerinin 25, âile birliğine önem verme değerinin 27, özgürlük ve bağımsızlık değerinin 11, barış değerinin 6, bilimsellik değerinin 13, çalışkanlık değerinin 11, dayanışma değerinin 16, duyarlılık değerinin 8, dürüstlük değerinin 14, estetik değerinin 21, hoşgörü değerinin 6, misâfirperverlik değerinin 3, sağlıklı olmaya önem verme değerinin 13, saygı değerinin 20, sevgi değerinin 7, sorumluluk değerinin 13, temizlik değerinin 25, vatanseverlik değerinin 2 ve yardımseverlik değerinin 8 âyet karşılığı tespit edilmiştir. 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'ndaki değerlerin toplam 249 âyet karşılığı bulunmuştur. Bununla birlikte Kur'an'da yer alıp 2005 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda bulunmayan 35 değer tespit edilmiştir. Bu 35 değeri işâret eden toplam âyet sayısı ise 922 olarak bulunmuştur.
Kazak dinî destanları üzerine inceleme
Destanlar, toplumun yaşam tarzını içinde barındıran kültürün en önemli taşıyıcılarından biridir. Destanlar milletlerin ideal millet yaratma anlayışının bir ürünü olması yanında dinî algılama biçimlerini de yansıtan edebî metinlerdir. Dinî destanlar, İslamiyet'in yayılma sürecinde halka İslam dinini benimsetme, anlatma ve yayma amacıyla yazılan ve bu amacı gerçekleştirmek için yaratılan ideal kahraman tipini gazi tipine dönüştüren dinî-ahlaki sosyal normların nesillere aktarıldığı, halka gaza ruhunu aşılayan metinlerdir. Türk Dünyası geniş bir coğrafi alanı kapsasa da bu mekân içinde yaşayan Türk toplulukları gerçek manada aynı duyguyu, yaşam tarzını, bakış açısını benzer edebî metinleri üreten aynı kültür kodlarını kullanan birlikteliğin adıdır. Anadolu sahasında Battalnâme, Cenknâme gibi türlerle isimlendirilen halk hikayeleri Kazak folklorunda dinî destan olarak ifade edilmektedir. Bu çalışmayla Kazak dinî destan anlatıcılarına verilen isimler, akınların repertuvarları, ait oldukları destan mektepleri, anlatma teknikleri, epizot ve motif yapıları, anlatılardaki tipler hakkında bilgiler verilmiş, Kazak sahası Battalnâme ve Cenknâmeleri Anadolu sahası ürünleriyle kıyaslanmış ayrıca Türk destancılık geleneği içinde Kazak dinî destan çalışmalarının yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Babalar Sözi (Atalar Sözü) kitap serisinin 12. cildinde yer alan "Zarkum" 16. cildinde yer alan "Kıssa Seyitbattal" ve 10. cildinde yer alan "Muhammed Hanefi Hazreti Ali Oğlunun Tabut Padişahı ile Savaşı" adlı dinî destanlar Türkiye Türkçesi'ne aktarılmıştır.
Basamaklama tekniği kullanılarak dinî hassasiyet farkının anlam-değer (zincir) modeli ile çözümlenmesi
"Mantık kullanarak ikna edersin, ama motive etmek istiyorsan bunu duygular aracılığıyla yapmalısın. Bunu, insanların değerlerine dokunarak yaparsınız." sözüyle Richard Wirthlin'in ifade ettiği gibi ürünler de tüketiciler için birer anlam ifade eder. Bilişsel bir yaklaşım olarak Anlam-Değer (Zincir) Modeli de tüketicilerin karar verme süreçlerine ışık tutarak onların mal, hizmet ve/veya deneyim gibi pazarlama sunumları ile olan etkileşimini keşfetmeye çalışmaktadır. Burdan yola çkarak yapılan bu çalışma ile dinî değerleri yaşam şekillerine farklı şekillerde yansıtan bireylere ait ürün özellikleri, elde edilen sonuçlar ve ulaşılan nihai değerler arasındaki kapsayıcı ilişkilerin karşılaştırılması ve aralarındaki benzerlikler ile farklılıklarn belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun için giderek önemi artan nitel araştırma yöntemlerinden biri olan Basamaklama Tekniği'nden yararlanılmış ve iki grup katılımcıyla üç çeşit ürün üzerine yapılan görüşmelerden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Böylece kutuplaşmış olarak nitelendirilen toplumumuzda tüketim söz konusu olduğunda bireyin hayatında oynadığı role göre dinî değerlerin nasıl bir etkiye sahip olduğu farklı bir model üzerinden gözlemlenmiştir.
Dijital oyunlarda kullanılan sembollerin 12-17 yaş grubundaki bireylerin dini değerlerine yansımaları
Araştırmanın temel amacı, dijitalleşen çağda dijital oyunlarda kullanılan sembollerin, gençlerin dini değerlerine yansımalarını araştırmaktır. Yaş aralığı olarak dijital oyunların en çok oynandığı dönem, 12-17 yaş grubu incelenmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır ve fenomenolojik-yorumlayıcı deseninden faydalanılmıştır. Katılımcılara kartopu tekniğiyle ulaşılmış olup veriler gözlem ve görüşme teknikleriyle elde edilmiştir. Bulguları sağlayabilmek için 9 kişiyle görüşülmüş, yeterli veri doygunluğuna ulaşıldığında sonlandırılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde ise, betimsel ve içerik analizinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak, dijital oyun bağımlılığı gözlenen bireylerde ya aile içi ya da çevresinde problem yaşanmış olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca genel olarak oyunları oynarken kazanmak amaçlı bakıldığından oyun sırasında dini sembollere dikkat edilememiştir. Dini değer hakkında yorumlar ise, oyun dışı araştırmaları sonucunda öğrenildiği anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gençlik, Sembol, Dini Değer, Dijital Oyun.
Çizgi filmlerde din ve değerler eğitimi: Diyanet TV çizgi film örnekleri
Bu araştırma din içerikli çizgi filmlerin din ve değerler eğitimde kullanılmasını inceleyen bir çalışmadır. Özellikle Diyanet TV yapımı olan çizgi filmlerin din ve değerler eğitiminde kullanılabilirliği ve örgün eğitimde kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla Diyanet TV yapımı olan din içerikli üç çizgi film; Dedemin Öyküleri, Yusuf'un Dünyası, Şeker Hoca olarak seçilmiştir. Bu üç çizgi filmin belirli bölümleri çeşitli açılardan incelemeye tabi tutulmuştur. Araştırmanın birinci bölümü kuramsal bir çalışmayı kapsamaktadır. Bu noktada kitlesel iletişim araçları, çizgi filmlerin ne olduğu ve özellikleri, çocuk- çizgi film ilişkisi, çizgi filmlerin tarihsel gelişim süreçleri, din ve değer kavramları, din eğitimi ve değerler eğitimi yaklaşımları hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümü ise söz konusu çizgi filmlerin belirli bölümlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Çizgi filmlerin genel özellikleri, karakter tahlilleri, bölüm içerikleri incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Değerlendirilen bu çizgi filmlerin örgün eğitimde kullanılabilirlikleri de ayrıca incelenmiştir.
Cumhuriyet Dönemi milli eğitim şuralarında din ve değer eğitimi (2010-2021)
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan itibaren Milli Eğitim Şuraları toplumun çeşitli çevrelerinden aydınları bir araya toplayarak birçok konuda fikir alışverişi yapılmasını sağlamış ve Türk Eğitim Tarihini değiştirebilecek nitelikte kararlar almıştır. Tavsiye niteliğinde olan bu kararlar ise çoğu zaman hayata geçirilmiştir. Bu yönüyle MEŞ'ler Türk Eğitimi için çok önemli bir görev gerçekleştirmektedir. Din eğitimi Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren ülke gündeminde olan bir alandır. Dönem dönem öğretim programındaki yeri ve niteliği değişse de şuan için örgün eğitimde Türkiye'de din eğitiminin göz ardı edilmesi mümkün görünmemektedir. Değer eğitimi ise eğitim var olduğundan beri gerçekleştirilen bir eylem olarak düşünüldüğünde Türkiye Cumhuriyeti'nde değer eğitimi onun tarihiyle başlar, denilebilir. Bu tezde Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleştirilen MEŞ'ler din eğitimi ve değer eğitimi ile ilgili verilen kararlar açısından incelenmiştir.
Reşat Nuri Güntekin'in romanlarının eğitim değerleri açısından incelenmesi
Bu araştırmada Reşat Nuri Güntekin'in romanlarının eğitim değerleri açısından incelenmesi konu edilmektedir. Çalışmada, Reşat Nuri Güntekin'in incelenen romanlarında ?Fertlerde Gerçekleşmesi İstenilen Davranışlar?, ?Sosyal Hayatla İlgili Telkinler?, ?Yurt ve Millet Sevgisi? ve ?Din Duygusu? ile ilgili telkinlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmada betimsel tarama modeli ve doküman incelemesi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın evreni Reşat Nuri Güntekin'in romanlarıdır. Reşat Nuri Güntekin'in 19 romanının eğitim değerleri açısından incelenmesi çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır.Çalışmanın bulgular kısmında Güntekin'in romanları yapı olarak incelenmiştir. Bu kısımda Güntekin'in romanları basım tarihlerine göre sıralanmıştır. Çalışmanın yorum kısmında, eserlerdeki değerler tespit edilerek sıklık derecelerine göre sıralanmıştır.Güntekin'in romanlarında ?Sosyal Hayatla İlgili Telkinler?in daha çok işlendiği görülmüştür. İncelenen romanlarda ?Yardımseverlik?, ?Sevgi ve Acıma?, ?Okuma Sevgisi? en çok işlenen değerler olarak tespit edilmiştir.Sonuç olarak hayatının büyük bir kısmını eğitim-öğretim hizmetlerinde geçirmiş, görevi gereği Anadolu'yu baştanbaşa dolaşmış bir edebiyatçı olan Güntekin'in Anadolu insanının yaşam tarzını, değerlerini, gelenek ve göreneklerini yakından tanıması onun eserlerine de yansımıştır. Bu bakımdan Güntekin'in çalışmanın konusunu teşkil eden romanları eğitim açısından önemli bir yere sahiptir.Anahtar Sözcükler: Reşat Nuri Güntekin, Eğitim, Edebiyat, Değer.
Fârâbî'nin Kur'an kavramlarına yüklediği anlamlar bağlamında ve din tasavvuru,
İslam'ın altın çağında; 9. yüzyılda yaşayan Ebu Nasr Muhammed bin Tarhan bin Uzluğ bin Turhan Al-Farabî et Turkî el Muallimus's-Sani (258/870-339/950) İslam Felsefesinde en sistemli ve kapsamlı felsefî çalışmaları gerçekleştiren kurucu filozof olarak kabul edilmektedir. Fârâbî'nin varoluşa dair düşüncelerinde Aristoteles'in; topluma dair düşüncelerinde Eflatun'un yaklaşımı ağır bassa da o, her iki düşünürün aynı hakikati farklı yöntemlerle ele aldıklarından hareketle Kur'an kavramları ve İslam düşüncesi ile felsefesini şekillendirmiştir. Çalışmamızda Fârâbî'nin düşünce dünyasını anlama üzere öncelikle Fârâbî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verdik. İkinci bölümde felsefe ve din kavramlarının anlam dairesi ortaya konularak, İslam felsefe geleneğinde meselenin nasıl ele alındığına dair tartışmaları müzakere ettik. Felsefe geleneğinde ve Kur'an'da kullanılan bazı kavramların her iki sahadaki anlamlandırmalarını ortaya koymaya çalıştık. Üçüncü bölümde ise Fârâbî'nin sisteminde Felsefe ve Din ilişkisinin mahiyetini analiz ettik. Bu bağlamda Tanrı tasavvurunu, Âlem Tasavvurunu ve Din Tasavvurunu Fârâbî'nin eserlerinde meselenin ele alış şekline göre inceleyerek Felsefe ve Din kurgusunu nasıl netleştirdiğini analiz etmeye çalıştık. Sayfa altı dipnotlarda eserin tercüme edilmiş Türkçe ismiyle birlikte Arapça isimlerini de koymayı uygun bulduk. Biz bu çalışmamızda ağırlıklı olarak Fârâbî'nin el-Medinetü'l Fadıla, es-Siyasetü'l-Medeniyye, Kitâbu'l-Huruf, İhsâu'l-Ulûm ve Tahsilu's-Saade adlı eserlerini merkeze almakla birlikte ulaşabildiğimiz tüm eserlerini incelemeye çalıştık. Felsefesi ile İslam düşünce tarihine yön veren ve İslam felsefesinin çerçeve planını çizen Fârâbî'nin, dînî kavramlara yüklediği anlamlarla teşekkül ettirdiği felsefesini anlamaya çalışacağız.
Nuri Pakdil'in şiirlerinde dini unsurlar ve değerler
Nuri Pakdil, Türk Edebiyatı'nın önde gelen isimlerinden biridir. Başta deneme olmak üzere, oyun, çeviri, röportaj, söyleşi, anı, mektup ve şiir gibi pek çok edebi türde eserler vermiştir. Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli simalarından birisi olan Pakdil, devrimci duruşu ile dikkat çeken bir fikir adamıdır. İslami camianın önemli temsilcilerinden olan Pakdil, eserlerindeki özellikle de şiirlerindeki temaları ele alış biçimi ile kendi camiasında dahi farklılık göstermektedir. 1934-2019 yılları arasında yaşayan Pakdil, edebiyatçı kimliğinin yanı sıra, İslami hassasiyeti olan entelektüel bir kişiliğe de sahiptir. O, kendi ifadesi ile "Devrimci bir Müslüman" ve "Devrimci bir Yazar"dır. Yaşadığı dönemde, meydana gelen ulusal ve uluslararası pek çok değişikliğe tanıklık eden Pakdil, bu hadiselere tepkisiz kalmayarak, eserleri aracılığıyla sosyal, siyasi ve dini birçok konuda fikirleri ile kamuoyunu etkilemeyi başarmıştır. Bu çalışmada Pakdil'in şiirlerinin altyapısını oluşturan dini unsurlar ve değerler, tespit etmeye gayret edilmiştir. Dokümanter yöntem kullanarak hazırlanan bu çalışma Pakdil'i tanımak ve tanıtmak açısından elbette yeterli olmayacaktır. Sanatçı ve şair kişiliğinin yanı sıra eserlerinde tercih ettiği edebi dil ve üslubu Pakdil'i anlamayı zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda "Nuri Pakdil'in Şiirlerinde Dini Unsurlar ve Değerler" isimli çalışmada; Pakdil'in şiirleri; kişiliği, ideolojisi ve muhafazakârlığı bağlamında incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Dini Unsur, Değer, Nuri Pakdil, Şiir
İskilip ilçe merkezi ve çevresindeki dini ziyaret yerleri
Birçok uygarlığa ev sahipliği yapan ve zengin bir tarihi kültüre sahip olan İskilip, geleneksel kültürüne olan bağlılığı ve halk inanışlarının devamlılığını sürdürdüğü kadim bir ilçedir. Din sosyolojisinin araştırma konularından olan ve günümüzde etkisini sürdürmeye devam eden ziyaret fenomeninde, İslam öncesi Türk inanç kültürünün yanı sıra İslami motiflerle birleşmiş halk dindarlığının etkileri ve bu etkiler sonucunda yapılan uygulamaların yansımaları görülmeye devam etmektedir. İskilip merkezi ve köyleri ile sınırlandırılan çalışmamız İskilip yöresinde bulunan dini ziyaret yerlerini, halk tarafından ziyaret edilen bu yerlerin kutsalla olan bağlantısını ve ziyaret edilme nedenlerini bunun sonucunda ise İskilip yöresinde bulunan bireylerin sahip olduğu inanç yapısını konu almaktadır. Bu çalışmada, İskilip merkezi ve köylerinde kutsal olduğu düşüncesi ile ziyaret edilen türbe, mezar, ağaç, su, tepe vb. kutsal mekânlar tespit edilmiştir. Kutsal kabul edilen bu yerlerdeki mekânların bazılarının kutsallığı devam etmekte olup ziyaretlerle birlikte çeşitli ritüeller yapılırken bazılarının ise zamanla önemini kaybettiği ve unutulmaya yüz tuttuğu görülmektedir. Çalışmamız giriş kısmıyla devam eden iki bölümden ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Araştırmanın giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı, önemi ve metodolojisinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde ziyaret konusunun kutsallığı sebebiyle dinî bir kavram olarak kutsal anlayışı, ziyaret fenomeni ve ziyaret fenomeninde teorik yaklaşımlar ele alınmıştır. İkinci bölümde İskilip'in tarihi ve coğrafi durumundan bahsedilerek İskilip merkezi ve köylerinde bulunan dini ziyaret yerleri tespit edilmiş, saha çalışmasının gereği olarak bu ziyaret yerlerine gidilerek bizzat incelenmiş, fotoğraflanmış ve kaynak kişilerle görüşmeler yapılmıştır. Yapılan görüşmeler objektif bir şekilde yorumlanmıştır. Türbe, mezar, su, ağaç vb. ziyaret yerlerinin özellikleri ziyaret edilme nedenleriyle anlatılmıştır. Sonuç kısmında ise araştırmalarımız neticesinde ulaşılan bilgilerin bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Din sosyolojisi yöntem ve teknikleri esas alınarak yapılan çalışmamız hem kaynaklara dayalı teorik kısımdan hem de saha da incelemeye dayalı alan araştırmasından oluşmaktadır. Çalışmamızın teorik kısmı ile ilgili, kitaplar makaleler, ansiklopediler, yüksek lisans ve doktora tezleri gibi çeşitli kaynaklar incelenmiş olup kütüphaneler ve internetten de yararlanılmıştır. Saha çalışmasına dayalı alan araştırmada yerinde gözlem ve tespit, kaynak kişilerle mülakat, dolaysız gözlem gibi teknikler kullanılmıştır. Son olarak elde edilen bilgiler nesnel bir tutumla değerlendirilmiştir.
Okul öncesi din ve değerler eğitiminde Montessori yaklaşımının uygulanabilirliği ve veli görüşleri (Çorum örneği)
Bu araştırma okul öncesi din ve değerler eğitiminde Montessori eğitim yaklaşımının uygulanabilirliği probleminden hareketle okul öncesi din ve değerler eğitiminde Montessori yaklaşımının kuramsal çerçevesini ve Montessori materyallerinin okul öncesi din ve değerler eğitimine uyarlanmasını ele almıştır. Çalışmamız Çorum ili Hz. İbrahim Camii 4-6 Yaş Kur'an Kursu Din ve Değerler Eğitimi Montessori Sınıfında gerçekleştirilen uygulama etkinliklerinin sonucunda çocukların kazanımlarına ilişkin veli gözlemlerine dayalı, yarı yapılandırılmış mülakat tekniği ile elde edilen verilerle Montessori yaklaşımı ile üretilen din ve değerler alanına ait materyallerin 4-6 Yaş Kur'an Kurslarında din ve değerler eğitiminde ne derece etkin olduğu ve Montessori modelinin 4-6 yaş Kur'an Kurslarında din ve değerler eğitiminde uygulanabilirliğinin tespitini amaçlamıştır. Araştırmamızın çalışma grubu Çorum ili Hz. İbrahim Camii 4-6 Yaş Kur'an Kursu Din ve Değerler Eğitimi Montessori Sınıfında eğitim gören öğrencilerin velilerinden oluşmaktadır. İlgili kursta 2021-2022 eğitim-öğretim döneminde eğitim gören 90 öğrenciden oluşan Montessori sınıfında eğitim almış 35 öğrencinin velisi ile mülakat yöntemi kullanarak araştırma yapılmıştır. Her bir katılımcıya K1 (Kadın Katılımcı Bir), K2 (Kadın Katılımcı İki)… (E1 (Erkek Katılımcı Bir) E2 (Erkek Katılımcı İki)… şeklinde kodlar verilmiştir. Bu kodlarla amaçlanan katılımcı görüşlerinin araştırma metnine aktarılması sağlanmasıdır. Katılımcılarla görüşmeler sözlü iletişim şeklinde yapılmıştır. Bu teknik ile hedeflenen amaç için sistematik bilgi toplanılmış aynı zamanda görüşmeci tarafından ihtiyaç duyulduğu anda ek sorularla istenilen bilgilerin eksiksiz toplanması sağlanmıştır.
Batı ve Türk çocuk edebiyatında seçilen eserler ışığında kutsal ve kutsalla ilişkilere bakış
Bu çalışmada, Türk Çocuk Edebiyatı'nda kutsal ve kutsala ait değerlerin yer alma biçimi açıklanmaya çalışılarak Batı Çocuk Edebiyatından seçilen klasiklerle karşılaştırmalı bir metin ortaya kondu. Örneklem olarak Türk Çocuk Edebiyatı yazarlarından Cahit Zarifoğlu'ndan "Yürekdede ile Padişah", Ahmet Efe'den "Anadolu Masalları", Figen Yaman Coşar'dan "Evrendeki Son Hazine" adlı kitaplar incelendi. Batı Çocuk Edebiyatı klasiklerinden de "Heidi", "Polyanna" ve "Küçük Kadınlar" adlı kitaplar değerlendirildi. Bu eserlerde dini hassasiyetler, doğrudan inançla ilgili kavram ve özellikler alt başlıklar halinde gözden geçirildi. Allah, Kuran, İslamiyet, peygamber, hoşgörü, din adamı, ibadet yeri, şükür, tevekkül, doğruluk- dürüstlük, cennet-cehennem gibi inanca dair kavramların Türk Çocuk Edebiyatına dair incelenen eserlerde nasıl işlendiği alt başlıklar halinde verildi. Batı Çocuk Edebiyatına dair incelenen eserlerde de Tanrı inancı ve dua, Hristiyanlık ve Hristiyanlığa dair kutsal olan unsurlar, kutsal kitap, din adamı, kilise gibi kavramlar alt başlıklar halinde sıralandı. Sonuç bölümünde de Türk Çocuk Edebiyatında yer alan Batı Çocuk Edebiyatı klasiklerinin ideolojik bir arka planla hangi mesajları çocuk zihninde temellendirdiği ve ne kadar başarılı-başarısız olduğu üzerinde durulup çocuk yazını açısından olumlu olumsuz neticeler ihtiva eden durumlar açıklanmaya çalışıldı. Batı ve Türk Çocuk Edebiyatına ait eserlerde kutsala dair oluşturulan alt başlıklardan hareketle Türk Çocuk Edebiyatının kutsalla olan ilişkisinin geçmişten bugüne hangi evrelerden geçtiği, günümüz çocuk edebiyatının sayısal artışına rağmen ne ölçüde başarılı ve nitelikli olduğu değerlendirilmeye çalışıldı. Bütün bu veriler ışığında Türk Çocuk edebiyatında kutsalın, geleneğin, değerlerin dönüştürülerek ve yeniden yorumlanarak bugün nasıl yazılması yeniden gerektiği teze konu eserlerden hareketle anlatıldı. Anahtar kelimeler: Çocuk Edebiyatı, Kutsal, Dini Değerler
1980-2000 yılları arasında yayımlanan dini muhtevalı dergilerde tasavvuf ve tarîkat kavramlarına yaklaşım
Tasavvuf, milletimizin tarihi içerisinde söz, fiil ve düşünce anlamında hep var olmuştur. Her şeye olduğu gibi insanoğlu bu alana da kendi yorumunu katmış ve ortaya konan görüşleri ispat yolunu tutmuştur. Düşüncelerin aktarımında önemli bir yere sahip olan dergicilik kültürü ülkemizde geçerliliğini korumaktadır. Dini hassasiyeti olan kişi veya kurumlar düşüncelerini aktarabilmek için basılı yayın olan dergileri kullanmışlardır. Türkiye'de dini yayıncılık 1980 yılından sonra büyük bir artış göstermiştir. Dini dergiler tasavvuf kavramlarını kendi perspektiflerinden yola çıkarak yorumlamaktadır. Bu noktada tasavvufî düşünceye olumlu veya nötr yaklaşımlar olmakla birlikte, bazı çevrelerce eleştirel tutumun varlığı da her zaman söz konusudur. İlim sahipleri telif ettikleri eserlerle bilginin sonraki nesillere aktarılmasını sağlamanın yanında, ortaya koydukları düşünceler ve meselelere yaklaşım tarzlarıyla da insanlık tarihinin bilgi ve fikir müktesebatına ciddi katkılar sunmuşlardır. Bu noktada yayıncılık dünyasında basılı eserlerin önemi aşikardır. Yayıncılık hayatına baktığımızda, zaman içerisinde farklı türlerin oluştuğunu da görmekteyiz. Düşüncelerin aktarımında önemli bir yere sahip olan dergicilik bu türlerden biri olup dünya genelinde halen varlığını sürdürmektedir. Dergiciliğin basılı yayın içinde yerini almasının ardından dinî alanda ihtisas sahibi birçok ilim ve fikir sahibinin kendi mefkuresini ifade etmek için dergiciliği kullandığını görmekteyiz. Tasavvuf müntesiplerinin düşüncelerini ifade etmek için bu alanı kullanmaları da çok gecikmemiştir. İslam toplumunu ilmî, fikrî ve ahlakî boyutta etkileyen mutasavvıflar, sadece sohbet yoluyla değil, verdikleri eserlerle de tasavvufun öğretilerini insanlara aktarmışlardır. Muhteva açısından geniş bir alana sahip olan tasavvuf, hayatın gerçekliğine ve insanın hakikatine sunduğu değerlerle ilgi odağı olmuş, mesele edindiği konular itibariyle diğer ilmî çevrelerce de değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bununla birlikte bu ilme muhtelif yaklaşımlar gözlemlenmektedir.
Türk halk dindarlığının medyada dini sorular üzerinden değerlendirilmesi
Araştırmanın konusu, medyaya yöneltilen dini sorular üzerinden Türk halk dindarlığının ele alınmasıdır. Araştırmada Türkiye ve yurtdışında yaşayan Müslümanların Diyanet Televizyonunda yayınlanan Diyanete Soralım programına yönelttikleri sorulardan yola çıkarak katılımcıların din anlayışlarını, dine dair zihinlerindeki problem alanlarını ve dindarlık tutumlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, programa iletilen sorular 1) İbadet 2) Ekonomik Alan 3) Aile 4) Toplumsal Yaşam 5) İlim, 6) Akait (İnanç), 7) Halk İnançları, 8) Sağlık, 9) Ahlak boyutlarıyla incelenerek katılımcıların yaşantılarında dinin yeri ve dinle kurdukları ilişki doğrultusunda Türk halk dindarlığının ortaya konulmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemleriyle yürütülmüş ve nitel içerik çözümlemesi yapılmıştır. Araştırma, Diyanete Soralım programının 2017 - 2018 yılı iki yayın döneminden seçilen elli programlık örneklemi kapsamaktadır. Sonuçta sorular üzerinden dinin toplumsal alanda nasıl yaşandığı, katılımcıların dindarlık profilleri, tutumları ve Türk halk dindarlığı ele alınmıştır.
Muhafazakârlık ve sosyal değişme: Muhafazakâr Düşünce dergisi örneği
Muhafazakârlık ve sosyal değişme olgularını ele alan bu çalışma, Muhafazakâr Düşünce dergisi kapsamında modernleşme sürecini ve karşısında gelişen muhafazakâr refleksi soyo-kültürel temalar zemininde incelemeyi, Türk toplumunda ve özellikle Cumhuriyet döneminde belirginleşen muhafazakâr-modern tartışmaların felsefi arka planını ortaya koymayı, bu süreçte ortaya çıkan sorunların anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırmanın konusu, amacı, önemi, problemi, araştırmanın soruları, kapsam ve sınırlıkları, yöntem ve teknikleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, muhafazakârlık ve sosyal değişme kavramlarının literatürde ifade ettikleri anlamlardan söz edilmiştir. Bölümün ilk kısmında sosyal değişmenin ilerlemesi, çözülmesi ve bütünleşmesi gibi farklı anlamlarından bahsedilmiş, onu etkileyen faktörlerden ve onu tanımlayan sosyal değişme kuramları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısmında ise muhafazakârlık kavramı ele alınmış, genel bir tanıma sahip olmadığı zamana, mekâna, topluma göre şekillenen farklı anlamları taşıdığı belirtilmiştir. İkinci bölümde ilk başta genel olarak süreli yayınlardan bahsedilmiş ve bu kapsamda Muhafazakâr Düşünce dergisinin niteliklerine, yazar kadrosuna ve barındırdığı çalışma türlerine değinilmiştir. Daha sonra ise dergide yayınlanan çalışmalar çerçevesinde sosyal değişmeye olumlu tepki veren değişim, akıl, birey, mülkiyet ve otorite gibi sosyo-kültürel temalar analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde bünyesinde değişime uğrayan yönü barındırmakla birlikte statik ve değişmeyen tarafı içeren temalar ele alınmıştır. Bu bölümde dergi kapsamında din, gelenek, aile, toplum ve ahlak gibi temalar tahlil edilmiştir. Mezkûr temalara baktığımızda strüktürlerinde geçmişten gelen ve günümüzde de değişmeyen bir öz barındırdıkları anlaşılmaktadır. Aynı zamanda bu temaların diğer bir özelliği de değişmeyen özden farklı modern yorumlarının bulunmasıdır. Dolayısıyla statik temaların değişmeyen ve değişebilen iki yöne sahip olduklarına dikkat çekilmiştir. Sonuç kısmında ise, araştırma evrenini oluşturan Muhafazakâr Düşünce dergisi kapsamında muhafazakârlık ve sosyal değişme olgularının belirginleştiği ve sönük kaldığı sosyo-kültürel temalar bağlamında, zıt gibi görünen bu iki düşünce ekolünün düşünce tarihinde bir madalyonun iki yüzü olarak geliştikleri, ikisinin de Aydınlanma düşüncesinin ürünü oldukları dikkat çekilmiştir. Birbirine karşıt gibi görünen bu iki düşünce sisteminin mülkiyet teması konusunda uzlaşmacı, akıl ve değişim temaları konusunda kısmen uzlaşmacı tavır sergiledikleri, analiz edilen diğer temalarda ters düştükleri tespit edilmiştir. Türk toplumunda sosyal değişmenin modernleşme yanlısı ulusçu bir ideoloji olarak yansıdığı, muhafazakarlığın ise dini değerlere sahip çıkma ve devam ettirme eğilimi olarak anlaşıldığı belirtilmiştir. Devletin resmî ideolojisi haline gelen modernleşme zihniyetinin geçmişte muhafazakarlığa jakoben bir tutumla yaklaştığı, günümüzde ise muhafazakarlığa karşı uzlaşmacı bir eğilim sergilendiği, muhafazakarlığın ise Türk toplumunda ilk başta değişime karşı katı ve yenilikleri reddeden bir tavır sergilediği ancak zamanla bu tavrının yerini, özellikle teknoloji ve bilim alanlarında değişimi kabul eden, ahlak konusunda temkinli olunması gerektiği savunan yeni bir tutuma bıraktığı saptanmıştır. Bu doğrultuda Muhafazakâr Düşünce dergisinin değişim konusunda niçin, nasıl ve nereye sorularını sorduktan sonra değişimin kontrollü olması gerektiğini belirttiği ifade edilmiştir.
Bulgaristan göçmenlerinin dini inanç ve uygulamaları üzerine sosyolojik bir alan araştırması: Hatay-Erzin'de yaşayan göçmenler örneği
Bu çalışmanın amacı göçmenlerin dini tutumlarında belirleyici olan etnik kalıtsallığın halk dindarlığı üzerindeki tezahürlerini dini inanç ve tutumlar üzerinden ele almaktır. Çalışmada örneklem olarak daha önce üzerine yapılmış sosyolojik bir çalışma bulunmayan, Hatay'ın Erzin ilçesindeki iki muhacir köy seçilmiştir. Birinci bölümde Erzin ilçesinin tarihi, coğrafi konumu ve demografik yapısıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Bununla birlikte muhacir köylerindeki dini yapı ve örgütlenme, köylerdeki dini hayatın görünürlüğü, dinî inanç ve uygulamalar ele alınmıştır. Çalışma nitel bir alan araştırmasına dayanmaktadır. Veriler katılımcı gözlem yapılarak toplanmıştır. İkinci bölümde bir toplumun dini ve kültürel bağlarını en açık şekilde görebileceğimiz, bireylerin ait olduğu muhacir alt kültürünü benimseyen topluluk ile bütünleşmesini sağlayan geçiş dönemi ritüelleri üzerinde durulmuştur. Ardından geçiş dönemi ritüellerinde görülen halk inanç ve uygulamalarına geniş bir biçimde yer verilmiş ve bu uygulamaların yeni nesil üzerinde etkilerinin niçin devam ettiği veya etmediği konusu incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Hatay'ın Erzin ilçesinde yaşayan Bulgaristan göçmenlerinin Türkiye'nin diğer bölgelerinde yaşayan Bulgaristan göçmenlerine göre daha dindar tutumlar sergiledikleri görülmüştür. Bu durumun en temel nedeni milli ve dini kimliklerine yapılan baskı sonucunda göç etmiş olmalarıdır. Yapılan baskılara karşı muhacirlerin verdiği tepki göçmenlerin Muhacir- Müslüman- Türk sentezinde bir kimlik benimsemelerinde etkili olmuştur. İkinci bölümde yer alan geçiş dönemi ritüelleriyle ilgili bulgular bazı ritüellerin yeni nesilde uygulamadan kalktığını göstermektedir. Geçiş dönemi ritüellerindeki bazı halk inanç ve uygulamaları ortadan kalkmıştır. Bu durumda yeni neslin kitabi din konusunda daha çok bilinçlenmesiyle birlikte toplumda yaşanan sosyal değişimlerin etkili olduğu tespit edilmiştir.
15 Temmuz'da meydanlara inen kadınların sosyo-ekonomik ve dini profilleri
Bu tez; kadın, darbe, toplumsal direniş gibi olguları ve bu olgular arasındaki ilişkiyi 15 Temmuz bağlamında sistematik bir şekilde anlaşılır kılmayı amaçlayan bir çalışmadır. Bunun için öncelikle Türk siyasal hayatındaki darbeler literatürü incelenmiş ve araştırmaya en uygun olduğu düşünülen kuramsal ve emprik yaklaşım benimsenmiştir. Sosyal bir olay olan 15 Temmuz darbe girişiminin ele alındığı bu çalışmada katılımcıların darbeye karşı eylemleri din sosyolojisi perspektifi ile ele alınmıştır. Bu çalışmadaki amacımız 15 Temmuz gecesi sokağa çıkan kadınların darbeye karşı gelme eylemlerine neden olan motivasyonlarının incelenmesidir. Araştırmanın sonucu kadınların dini ve milli değerlerden motive edici olarak etkilendiklerini ortaya koymaktadır. Karşı tepki gösteren kadınların hangi tip roller üstlendiklerini alan araştırması çerçevesinde sosyolojik bakış açısıyla anlama ve açıklama hedeflenmiştir.
Başa çıkma davranışına kaynak oluşturan dini inanç ve değerler üzerine bir değerlendirme
Bireyin iç ve dış dünyasının yarattığı gereksinim ve zorlukları gidermek, onları kontrol altına almak, gerginlikleri azaltmak için gösterdiği bilişsel ve davranışsal çabalar başa çıkma olarak tanımlanmaktadır. Başa çıkma davranışına kaynak sağlayan en önemli sistemlerden biri dindir. Bir diğeri de değerlerdir. Değer toplumun kendi varlık, birlik, işleyiş ve devamını sağlamak için doğru ve gerekli oldukları üyeleri tarafından kabul edilen ortak düşünce, amaç, ahlaki ilke ve inançlardır. Değerler en mükemmel haliyle dinde yer alır. Çalışmamızda teorik araştırma olarak birinci bölümde başa çıkma, Allah, ahiret, kader inancı ve ibadetler ile değerler ele alınmış; ikinci bölümde söz konusu inanç ve değerlerin başa çıkma davranışı ile ilişkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.
İslam'ın engelliye bakışı ve engelli aileleri Ankara, Çubuk örneği
Bu araştırmanın temel amacı engelli çocukları olan ebeveynlerin dindarlık düzeyleriyle çocuklarının engellilik durumlarına yönelik tutumlarının araştırılmasıdır. Bu amaçla Ankara'nın Çubuk ilçesinde ikamet eden engelli aileleri örneklem olarak seçilmiş ve 160 ebeveyne anket uygulaması yapılmıştır. Katılımcıların dindarlık düzeylerini ve engelliliğe yönelik tutumlarını ölçmek için "temel dini inanç ölçeği", "dini davranış ölçeği" ve engelliliğe yönelik tutum soruları sorulmuştur. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda tutumların iki faktörde toplandığı görülmüştür. Bunlardan birinci faktör "imtihan" ikinci faktöre ise "emanet" olarak adlandırılmıştır. Ebeveynlerin temel dini inanç, dini davranış ve engelliliğe yönelik tutum düzeylerinin ölçülmesi için betimsel analiz yapılmıştır. Analiz sonucunda temel dini inanç, dini davranış ve engelliliğe yönelik tutum düzeylerinin oldukça yüksek olduğu sonucu çıkmıştır. Guruplar arasında fark olup olmadığını görmek için bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü anova varyans analizleri yapılmıştır. Engelliğe yönelik tutumlar üzerindeki etkiyi ölçmek için yapılan çoklu hiyerarşik regresyon analizi sonucunda temel dini inanç ve dini davranışların "imtihan" ve "emanet" tutumlarında etkili olduğu, demografik değişkenlerin ise etkili olmadığı sonucu çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Engelli, İslam, Engelli Ailesi, Dini Düşünce
Muhammed İkbal ve Seyyid Hüseyin Nasr'da din bilim ilişkisi
Din ve bilim insanlığın hayatı boyunca evreni anlamak için incelenen ve araştırılan alanlardan birisi olmuştur. Doğayı anlamak ve anlamlandırabilmek için bilime, dini ise kaidelerine uygun anlamak ve anlamlandırmak için vahiy kitapları temel alınarak açıklamalar yapılır. İnsanlığa gönderilen vahiyler evreni anlamlandırmak için belirli yargılar ortaya koyar. Ancak bu yargılar Ortaçağ döneminde dini amacının dışında araç olarak kullanan gruplar tarafından deforme edilmiştir. Dinin etkisinin azalmasıyla oluşan boşluk bilimle doldurulmuştur. Böylelikle aydınlanma dönemi başlamış ve akla verilen önem artmıştır. Aklın işlevsel süreci dinin vermiş olduğu ilahi mesajlar üzerine düşünmeler başlatsa da akıl genel olarak dini alandan kendisini soyutlamıştır. Bu çalışmada iki yakın coğrafyada yetişmiş olan düşünürlerin ele alınmasındaki amaç düşünürlerin yakın coğrafyalarda yaşıyor olmaları ve hayatlarından belirli evrelerin geçiyor olmasına rağmen ele almış oldukları konuları farklı açılardan çalışmış olmalıdır. Bu sebeple ortaya çıkmış olan görüşlerde farklılıklar olmuştur. Çünkü her düşünürün kendisine ait bir fikri yönelimi bulunmaktadır. İki düşünür de hem dinin vahiy kökenli oluşuna değinerek hem de bilimin akla önem vermesini daha ılımlı bir yaklaşımla izah etmişlerdir. Aynı zamanda düşünürlere göre bilimin akla önemi, aklın da vahiy kökenli oluşuna bağlanılmıştır. Doğa akıl ile bilinebilir fakat bu akıl ilahi bir akıl olmalıdır. Doğanın bilim konusunda akla verdiği yetki deneyle açıklama gerektirir. İki düşünür de modern bilim alanına eleştirel yaklaşımlarda bulundukları da dile getirilebilir. Böylelikle modern bilime hâkim olan iki düşünür de bilim konusunda İslam bilimini savunduklarını eserlerinde dile getirmişlerdir.