12-17 yaş arası spor yapan ve spor yapmayan öğrencilerin fiziksel uygunluklarının incelenmesi

Fiziksel uygunluk; kişinin kassal işleri başarıyla yapabilme becerisidir. Fiziksel aktivite ise iskelet kasları tarafından oluşturulan ve bazal düzeyin üzerinde enerji tüketimine yol açan günlük bedensel hareketlerdir. Çocuk ve ergenlerde fiziksel uygunluk düzeyinin değerlendirilmesi kişisel sağlığın erken yaşlarda kazanılmasına olanak sağlamaktadır. Bu anlamda kişinin fiziksel uygunluğu ile birlikte fiziksel aktivite ve egzersiz yapma alışkanlığı yaşam boyu önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı; 12-17 yaş arası düzenli olarak spor yapan ve spor yapmayan kız ve erkek öğrencilerin fiziksel aktivite ve fiziksel uygunluk durumlarının değerlendirilmesidir. Bu çalışmaya, spor yapan 130 (45 kız 85 erkek) ve düzenli olarak spor yapmayan, yalnızca beden eğitimi derslerine katılan 141 (76 kız ve 65 erkek) öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Öğrencilerin boy, vücut ağırlığı (VA), beden kütle indeksi (BKİ), iskelet kas ağırlığı (İKA) ve iskelet kas yüzdesi (İKY), vücut yağ ağırlığı (VYA), vücut yağ oranı (VYO) ve bel kalça oranı (BKO) ölçümleri ile Eurofit testleri kullanılarak sağlık ile ilişkili ve performans ile ilişkili fiziksel uygunluk durumları değerlendirilmiştir. Sağlık ile ilişkili fiziksel uygunluk ölçümleri sonucu 12-13 yaş spor yapan kız grubunun esneklik, kassal kuvvet, kassal dayanıklılık ve kardiyovasküler dayanıklılık testi değerleri spor yapmayan kızların değerlerine göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Spor yapan 14-15 yaş kızların kassal kuvvet ve kassal dayanıklılık testlerinde, 16-17 yaş kızların ise kassal kuvvet, kassal dayanıklılık ve kardiyovasküler dayanıklılık testi sonuçları spor yapmayan kızların sonuçlarından anlamlı olarak yüksek olduğu gösterilmiştir. Vücut kompozisyonu ölçümlerinde 12-13 yaş spor yapan kızların boy uzunlukları, VA, İKA ve İKY değerleri, 14-15 yaş spor yapan kızların VYO değerleri, 16-17 yaş spor yapan kızların boy uzunlukları, BKİ, VYA, VYO ve BKO değerleri arasında spor yapmayan kızlara göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Tüm yaş gruplarında spor yapan erkekler kassal kuvvet, kassal dayanıklılık ve kardiyovasküler dayanıklılık (14-15 yaş hariç) testlerinde spor yapmayan erkeklerden anlamlı olarak daha başarılı sonuçlar elde etmişlerdir. Ancak spor yapan ve spor yapmayan erkeklerin esneklikleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Vücut kompozisyonu ölçümlerinde 12-13 yaş spor yapan erkeklerin İKA, VYO ve BKO değerleri, 14-15 yaş spor yapan erkeklerin VYO ve BKO değerleri spor yapmayan erkeklerden anlamlı olarak farklı bulunmuştur. Spor yapan ve spor yapmayan 16-17 yaş arası erkeklerin vücut kompozisyonu değerleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Performans ile ilişkili fiziksel uygunluk ölçümleri sonucu spor yapan kızlar tüm yaş gruplarında çeviklik, sürat ve denge testlerinde anlamlı olarak daha başarılı olmuşlardır. Tüm yaşlarda koordinasyon testinde spor yapan ve spor yapmayan gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Spor yapan erkekler tüm yaş gruplarında denge (16-17 yaş hariç), sürat, koordinasyon ve çeviklik testlerinde spor yapmayan erkeklerden anlamlı olarak daha başarılı sonuçlar elde etmişlerdir. Fiziksel aktivite sonuçları değerlendirildiğinde 12-13 yaş ve 16-17 yaş arası spor yapan kızların ve erkeklerin adım sayılarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak 14-15 yaş arası spor yapan ve spor yapmayan kızların ve erkeklerin adım sayıları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Elde edilen tüm veriler 12-17 yaş arası spor yapan kızların ve erkeklerin sağlık ile ilişkili ve performans ile ilişkili fiziksel uygunluk durumlarının spor yapmayan yaşıtlarından genel olarak daha iyi düzeyde olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlara göre her iki cinsiyet için de düzenli spor yapmanın fiziksel uygunluk düzeyine olumlu etkisinin olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Fiziksel Uygunluk, fiziksel aktivite, vücut kompozisyonu, Eurofit.