19. Yüzyılda Azerbaycan cedidizminde kadın olgusu

Azerbaycan veya resmî adıyla Azerbaycan Cumhuriyeti Batı Asya ile Doğu Avrupa'nın kesişim noktası olan Kafkasya'da yer almaktadır. Güney Kafkasya'nın en büyük yüzölçümüne sahip ülkesi olan Azerbaycan'ın doğusunda Hazar Denizi, kuzeyinde Rusya, kuzeybatısında Gürcistan, batısında Ermenistan ve güneyinde İran ile komşudur. Kendisine bağlı olan Nahcivan Özerk Cumhuriyeti'nin ise kuzey ve doğusu Ermenistan ile güneyi ve batısı İran ile çevrilmiştir, Türkiye ile de 17 km'lik sınırı bulunmaktadır. Tarihi içinde birçok medeniyete ev sahipliği yapan Azerbaycan'da eski çağlardan itibaren yoğun bir Türk yerleşimi bulunduğunu görmekteyiz. Selçuklu egemenliği ve onu takip eden beylikler, Karakoyunlu ve Akkoyunlu devletleri ile Safevi Devleti zamanında Türk kültürü bütün unsurları ile bölgede egemen konumda olmuştur. 19. Yüzyılda Azerbaycan Türklerini ikiye bölen siyasi gelişmeler ortaya çıkmış, Azerbaycan kuzey ve güney olarak ikiye ayrılmıştır. Azerbaycan özellikle 19. Yüzyıldan başlamak üzere bir yenileşme hareketi süreci içine girmiş, bu çerçevede değişim talepleri ön plana çıkmaya başlamıştır. Kadın problemi birçok doğu ülkesinde olduğu gibi Azerbaycan'da da problem olma vasfını sürdürmüş olup klasik kadın anlayışındaki değişmelerin izlenmesi de bu yönden önem taşımaktadır. Bu durumu göz önünde tutarsak Ceditcilik hareketinin bu yönden de izlenmesi sonucuna varmamız mümkündür. "Azerbaycan'da Ceditcilik Hareketinde Kadın Olgusu" başlığıyla ele alacağımız çalışmamızda 19.Yüzyılın sonu itibariyle Türk dünyasında başlayan yenileşme hareketinin Azerbaycan'daki yankıları ve Azerbaycan kadınların bu hareketteki fonksiyonu ne olmuştur sorusuna cevap arayacağız. Çalışmanın neticesinde yenileşme hareketleri nasıl bir gelişim göstermiş, bölgede kadınlar durumdan hangi ölçüde nasıl etkilenmiştir hususunu dönemin kaynakları yardımıyla anlamaya çalışacağız. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Cedidizm, Kadın