19.yüzyılın ikinci yarısında İstanbul'da aydınlatma aracı olarak havagazı

Bu çalışmada kent dediğimiz toplumsal yapının tarihsel dönüşümünü, Avrupa'da Sanayi Devrimi'nden sonra kapitalizm ile birlikte gelişmeye başlayan modern kent olgusunun Osmanlı Devleti'nde nasıl bir seyir izlediğini, bu seyir içerisinde önemli bir nokta olan şehir aydınlatmasının ilk örneği olan havagazı ile aydınlatmanın nasıl ve nerelerde gerçekleştirildiği incelenmiştir. Ayrıca batılılaşma evresinde aydınlatmanın Osmanlı toplum hayatına yansımalarını ve havagazı ile aydınlatma konusunda devletin müteşebbislere verdiği imtiyazlar ve bu imtiyazların şartları değerlendirilmiştir. Osmanlı Devleti'nde başkent İstanbul'da başlayan kentsel reformlar ve ilk cadde-sokak aydınlatmalarının gelişimi ile ilgili yaptığımız bu çalışmada havagazı aydınlatması konusunda ana kaynağımız Başbakanlık Osmanlı Arşivleri olmuştur. Arşivin çeşitli fonlarında bulduğumuz belgelerin konu ile alakası olmayan kısımlarını tefrik ettikten sonra belgeleri değerlendirmeye çalıştık. Ayrıca dönemin gazeteleri, dergiler ve konu ile alakalı diğer çalışmaları imkânlar dâhilinde incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma, konu sınırlandırmamız sebebiyle modern kent bağlamında incelediğimiz aydınlatma hizmetlerinin sadece havagazı ile ilgili olan kısımlarını ihtiva etmektedir. Anahtar Sözcükler 1.Kent 2.Aydınlatma 3.Modern 4.Havagazı 5.Batılılaşma