2022 yılı çok satan ortaokul düzeyi çocuk edebiyatı romanlarını anlamak için bilinmesi gereken sözcük sayılarının belirlenmesi

Çocuk edebiyatı ürünlerinin, çocukların bilişsel, duyuşsal, sosyal ve dil gelişim süreçlerine doğrudan ve önemli katkılar sağladığı bilinmektedir. Bu tür eserler, çocukların dilsel becerilerini desteklerken aynı zamanda metinlerin doğru anlaşılabilmesi için belirli bir sözcük dağarcığına sahip olmayı da gerektirmektedir. Çocukların metinlerde karşılaştıkları bilinmeyen sözcüklerin anlamını bağlamdan çıkarabilmeleri için kitaplardaki sözcüklerin büyük çoğunluğunu önceden biliyor olmaları önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, ortaokul düzeyine yönelik çocuk edebiyatı romanlarında yer alan sözcükleri belirlemek; bu eserleri anlayabilmek için sıklık sözlüklerinde yer alan ilk kaç sözcüğün bilinmesi gerektiğini ortaya koymak ve incelenen kitaplar arasında sözcük kullanımı bakımından niceliksel farkları saptamaktır. Araştırmanın evrenini, 2022 yılı içerisinde Türkiye'de yayımlanan ortaokul düzeyi çocuk edebiyatı romanları oluşturmaktadır. Örneklem ise çok satanlar arasından seçilmiş 10 ortaokul düzeyi romandan meydana gelmektedir. Bu kitaplar şunlardır: Abartma Tozu (Şermin Yaşar), Charlie'nin Çikolata Fabrikası (Roald Dahl), Dedemin Bakkalı (Şermin Yaşar), Haritada Kaybolmak (Vladimir Tumanov), Kaplan ve Cambaz (Susanna Tamaro), Kraliçeyi Kurtarmak (Vladimir Tumanov), Küçük Prens (Antoine de Saint-Exupéry), Martıya Uçmayı Öğreten Kedi (Luis Sepúlveda), Matilda (Roald Dahl) ve Uçan Sınıf (Erich Kästner). Bu çalışma, çocuk edebiyatı romanlarını anlamak için gerekli sözcük sayısına ilişkin betimleyici bir değerlendirme sunmayı amaçladığından içerik analizi yöntemi tercih edilmiştir. Kitaplarda geçen sözcüklere ilişkin sıklık listeleri oluşturulmuş; bu listelerdeki sözcükler Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü (Göz, 2003) ile Türkçe Sıklık Sözlüğü: Öğrenenler İçin Temel Sözcük Bilgisi (Aksan, Aksan, Mersinli ve Demirhan, 2017) eserlerindeki sözcüklerle karşılaştırılmış ve kapsama oranları belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda incelenen tüm kitaplardan toplam 159.614 sözcük elde edilmiştir. Göz'ün sıklık sözlüğündeki sözcüklerin tamamını bilen bir çocuğun, kitaplarda geçen sözcüklerin %94,4'ünü; Aksan ve arkadaşlarının sıklık sözlüğündeki sözcüklerin tümünü bilen bir çocuğun ise metinlerin %81,8'ini anlayabileceği saptanmıştır. 2022 yılı çok satan ortaokul düzeyi çocuk edebiyatı romanlarını anlayabilmek için Göz'ün sıklık sözlüğündeki ilk 8000+ sözcüğün ve Aksan vd.'nin sıklık sözlüğündeki ilk 5000+ sözcüğün bilinmesinin gerekli olduğu belirlenmiş; elde edilen bulgular doğrultusunda çeşitli öneriler geliştirilmiştir.