2158 nolu 1843-1844 yılına ait Amasya Merkez Kazâsı Reâyâ Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi

19. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren yapılan nüfus sayımları, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri potansiyelini ve demografik özelliklerini anlamak için değerli bilgiler sunmaktadır. Bu sayımların, taşra yönetim yapısının organize bir şekilde reforme edilmesine katkı sağladığı görülmektedir. 19. yüzyılda Amasya'nın, Sivas vilayetine bağlı olduğu bilinmektedir. Çalışma konusu olan Amasya Merkez Kazâsı Reâyâ Nüfus Defteri, Devlet Arşivleri Başkanlığında, Osmanlı Arşivinde NFS d. Kodu ve 2158 numarası ile numaralandırılmıştır. 20x46 ebadında 68 sayfadan oluşan bir defterdir. Bu defter Amasya merkez kazâsındaki gayrimüslimlerin isimleri, aile isimleri, yaş grupları ve meslekleri ile onların demografik, sosyal, ekonomik durumları hakkında bilgiler içermektedir. Bu çalışmada yer alan bilgiler ışığında Amasya merkez kazâsında gayrimüslimlerin yaşadığı 35 mahallede kayıtlı olan kişiler incelenip bilgileri tespit edilmiş ve bölgenin sosyo-ekonomik tarihine katkı sağlanması hedeflenmiştir. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır Birinci bölümde Osmanlı Devletinde nüfus sayımları ve Osmanlı nüfusu hakkında bilgi veren kaynaklardan bahsedilmektedir. İkinci bölümde çalışılan defterin değerlendirilmesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise transkripsiyon kısmı bulunmaktadır.