3. sınıf öğrencilerinin okul bahçesinde informal fen öğrenme deneyiminin incelenmesi: Bir nitel araştırma

John Dewey, öğrencilerin aktif, meraklı ve keşfetmeye istekli olduğunu ve informal öğrenme ortamıyla, sınıf dışındaki ortamın parçası olduğunu anladığında, öğrenmelerinin arttığını 100 yıl önce deneysel çalışmayla "Okul ve Toplum" (The School and Society) isimli kitabında açıklamıştır (Dewey, 1915). Bununla birlikte, küresel boyutta gün geç geçtikçe artan çevre sorunlarının çözümünde söz sahibi olacak çocukların, kendi çevrelerinde, doğal ortamda deneyim yaşamayı ve doğa eğitimini formal eğitime tercih ettiği belirtilmektedir (Hart 2002; Martin, 2003; Civelek ve Özyılmaz Akamca, 2018). Küçük grup öğrenme deneyimleri eğitimciler ve öğretmenler için önemli (Hutchinson, 2009) olduğundan, bu çalışmada okul bahçesinde informal fen öğrenme deneyim süreci nitel bir araştırmayla incelenmiştir. Çalışmaya bir devlet okulunun 3. sınıfında öğrenim gören toplam n = 29 (kız:18, erkek:11) öğrenci katılmıştır. Çalışmanın veri kaynağı açık uçlu Canlılar ve çevre hakkındaki görüşler anketi'ne bireysel ve yarı yapılandırılmış görüşmelere verilen öğrenci yanıtlarıdır. Canlı-cansız varlıklar, biyoçeşitlilik, besin zinciri, geri dönüşüm, nesli tükenen canlılar ve çevre konusu ile ilgili 4 haftalık bir informal fen eğitimi uygulanmıştır. Uygulama öncesi ve sonrası (ön-sontest) toplanan veriler NVivo12 programında içerik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin okul bahçesi informal fen öğrenme deneyiminin çevreye yönelik kavram(a)larını istatistiksel olarak olumlu yönde geliştirdiğini ve "canlı ve cansız varlıklar", "biyoçeşitlilik", "orman ekosistemi", "geri dönüşüm", "canlıların çevre ile etkileşimin sonuçları" konusunda öğrencilerin çevre farkındalığını kısa sürede geliştirdiği tespit edilmiştir. Ancak, öğrencilerin, "besin zinciri", "mikroskobik canlı" kavram(a)larına ve öntest sonuçlarında tespit edilen''toprak'', ''su'' ve ''çiçek'' ile ilgili kavram yanılgılarının giderilmesine uygulamanın yetersiz olduğu görülmüştür. Ayrıca okul bahçesinde informal fen öğrenme deneyiminin, soğuk havaya rağmen, öğrencilerin büyük çoğunluğunun sevdiği, eğlendiği belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Çevre Eğitimi, İnformal Öğrenme, Okul Bahçesi, İlkokul Öğrencileri