5. sınıf sosyal bilgiler dersi insanlar, yerler ve çevreler öğrenme alanının gösteri yöntemi ile işlenmesinin ders başarısına ve derse yönelik tutuma etkisi

Bu araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı birinci döneminde, 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde insanlar, yerler ve çevreler öğrenme alanının gösteri yöntemi ile işlenmesinin öğrencilerin ders başarısına ve derse yönelik tutumlarına bir etkisinin olup olmadığının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırma, karma araştırma yaklaşımı kapsamında yer alan, açıklayıcı ardışık desen ile modellenmiştir. Bu araştırmanın nicel olan kısmı, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen olarak tasarlanmıştır. Bu araştırmada uygulanan yarı deneysel desende, bağımlı değişkenler; öğrencilerin ders başarısı ve derse yönelik tutumları olarak belirlenmiştir. Bu bağımlı değişkenler üzerinde etkisi incelenen bağımsız değişken ise gösteri yöntemidir. Bu araştırmanın nitel olan kısmında ise, nitel araştırma desenlerinden olan fenomenoloji (olgu bilim) deseni kullanılmıştır. Bu bağlamda, araştırma sürecine derinlik, detay ve anlam kazandırmak amacıyla gösteri yönteminin uygulandığı deney grubundaki 20 öğrenciyle yarı yapılandırılmış bir görüşme yapılmıştır ve bunun sonucunda öğrencilerin gösteri yöntemine ilişkin görüşleri, tutumları ve deneyimleri belirlenmiştir. Bu araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında, Muş ili merkezinde yer alan ortaokul düzeyinde öğrenim hayatına devam eden 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu araştırmanın örneklemi ise, 2021-2022 eğitim-öğretim yılının birinci döneminde, Muş ili merkezinde yer alan Vali Adil Yazar Ortaokulu'nda öğrenim hayatına devam eden 5. sınıf düzeyindeki dört şubeden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi, Sosyal Bilgiler dersi 5. sınıf düzeyinde, insanlar, yerler ve çevreler öğrenme alanında, gösteri yönteminin kullanıldığı iki deney grubu (N=78) ile mevcut uygulamadaki yaklaşımların uygulandığı iki kontrol grubu (N=82) olmak üzere toplam dört işlem grubundan ve 160 öğrenciden oluşmaktadır. Grupların denkliğini kontrol etmek amacıyla öncelikle dört şubenin her birine ön test olarak "İnsanlar, Yerler ve Çevreler Öğrenme Alanı Başarı Testi" ile "Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği" uygulanmış ve gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, deney ve kontrol gruplarının sosyo-ekonomik yapılar açısından benzer özellikler taşıdığı da görülmüştür. Sonuç olarak, bir kura marifetiyle dört gruptan ikisi deney diğer ikisi de kontrol grubu olarak seçilmiştir. Araştırmanın başlangıcında ve sonunda deney ve kontrol gruplarına başarı testi ve tutum ölçeği uygulanmış olup grup içi ve gruplar arası farklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının başarı testinin ve tutum ölçeğinin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Hem başarı testinin hem de tutum ölçeğinin ön test ve son testinin yorumlanmasında: Aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde, frekans ve etki büyüklükleri (d ve η2) hesaplanmıştır. Verilerin analizinde parametrik testlerden ilişkili gruplar için t testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme sonrasında elde edilen nitel veriler ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu araştırmanın sonuçları kapsamında; deney ve kontrol gruplarının İnsanlar, Yerler ve Çevreler Öğrenme Alanı Başarı Testi ön test ve son test puan ortalamaları arasında son test lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. İnsanlar, Yerler ve Çevreler Öğrenme Alanı Başarı Testi son test puanları karşılaştırıldığında ise deney grubu lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği ön test ve son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında ölçeğin tüm alt boyutlarında son test lehine anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında ise tüm alt boyutlarda deney grubu lehine anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Ayrıca, gösteri yönteminin uygulandığı deney grubundaki öğrencilerden yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilen nitel verilerden; gösteri yönteminin dersi sıkıcılıktan kurtardığı, etkili ve kalıcı öğrenme sağladığı, anlamayı kolaylaştırdığı, öğrencileri aktif kıldığı ve onlara sorumluluk duygusu kazandırdığı, öğrenci-öğrenci ve öğrenci-öğretmen etkileşimini artırdığı ve iş birliğini geliştirdiği şeklindeki sonuçlar da elde edilmiştir.