Abbâsî şehirlerinde imar faaliyetleri (Kuruluşundan Sâmerrâ dönemine kadar M.750-836)

Abbâsî Şehirlerinde İmar Faaliyetleri adlı tez çalışmamızda Abbâsî başkenti Bağdat'tan sonra bir dönem başkent olan Samerra'nın yapılışına kadar olan dönem içerisinde Abbâsî şehirlerinde ve var olan şehirlerde Abbâsîlerin gerçekleştirdiği imar faaliyetleri ele alınmaktadır. Yaklaşık beş yüz yıllık Abbâsî iktidarının 86 yıllık döneminde sivil, askeri ve dini mimariyi kapsayan imar faaliyetleri esas alınmıştır. Çalışmamız kapsamında yeni kurulan bir şehrin kuruluşu veya Abbasiler dönemi öncesi kurulan bir şehirdeki imar faaliyetlerini ele alırken, kimi zaman inşa kimi zaman tamir ve onarım yönünden yapılan faaliyetler incelenmiştir. Sekiz Abbâsî halifesi dönemi kapsamında; şehir ve şehirler etrafında gerçekleşen imar faaliyetleri çerçevesinde Abbâsî dönemi şehirleri incelenmiştir. Şehirleri ve şehirlerde yapılan imar faaliyetlerini ele alırken aynı coğrafyada Abbâsîlerden önce iktidar olmuş Emevîler dönemi İmar Faaliyetleri ile yakınlık, benzerlik ve farklılıkları tespit etmeye çalışıldı. Bununla birlikte Abbasiler döneminde fethedilen yerlerin İslâmi bir şehir modeline tahvil (çevrilme) edilmesi, yeni kurulan bir şehirde İslami bir şehir modelinin ortaya konulma çabaları, ortaya konulan eserlerle birlikte değerlendirildiğinde Bağdat, sonradan yapılacak birçok şehrin kurulmasında modeldir. Yeniden kurulan bu şehirlerin, çağdaşı diğer şehirlere göre şehirde yaşayan insanların ekonomik, sosyal, ticari ve kültürel ihtiyaçlarının karşılanması (nitelik) ve nüfus yoğunluğu bakımından üstün olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Abbâsîler, İmar, İslâm Tarihi, İslâm Şehirleri, Irak-Bağdat