Acil yoğun bakım ünitesinde takip edilen travma hastalarında mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörlerin retrospektif araştırması

Amaç: Travma, acil yoğun bakım gerektiren ciddi yaralanmalarla seyreden, mortalite ve morbiditeyi etkileyen çok sayıda faktör içeren kompleks bir klinik tablodur. Bu çalışmada, acil yoğun bakım ünitesinde takip edilen travma hastalarının demografik ve biyokimyasal özellikleri ile travma skorlama sistemlerinin mortalite ve prognoz üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal metod: Retrospektif tanımlayıcı bu çalışmamız Dicle Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı'nda 296 dosya numarası ile 16.04.2025 tarihinde etik kurul onayı alındıktan sonra yapılmıştır. Çalışmaya 2021–2025 yılları arasında Dicle Üniversitesi Acil Yoğun Bakım Ünitesinde travma nedeniyle izlenen 18 yaş üstü 256 hasta, hasta gizliliği esas alınarak dahil edilmiştir. Demografik veriler, biyokimyasal ve hematolojik parametreler ile GKS, ISS, NISS, RTS, TRISS gibi travma skorları analiz edilmiştir. Bulgular: Hastaların %58,2'si eksitus olmuştur. Eksitus grubunda glukoz, kreatinin, CRP, Na, K, WBC, nötrofil düzeyleri anlamlı yüksek; kalsiyum, hemoglobin ve trombosit düzeyleri ise anlamlı düşük saptanmıştır (tüm p < 0,05). GKS, RTS ve TRISS skorları sağ kalanlarda anlamlı derecede daha yüksekti (p < 0,001; p = 0,008; p = 0,001). Ayrıca bazı biyokimyasal parametrelerle GKS, NISS, TRISS gibi skorlar arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar tespit edilmiştir. AIS skorları da mortalite ile anlamlı ilişki göstermiştir (p = 0,015). Travma mekanizmasına ve yaralanma bölgelerine göre skorlarda sınırlı farklılıklar gözlenmiştir. Sonuç: Travma hastalarında mortaliteyi öngörmede biyokimyasal belirteçlerle birlikte kullanılan skorlama sistemlerinin prognostik değeri yüksektir. Bu sistemlerin klinik uygulamalara entegrasyonu, hasta yönetiminde önemli katkılar sağlayabilir. Anahtar kelimeler: travma, yoğun bakım, mortalite, travma skorlama sistemleri, biyokimyasal belirteçler, prognostik faktörler.