Afyon İli çeşme sularında bazı ağır metal kirlilik düzeylerinin ICP-MS ile araştırılması

Türkiye içme ve kullanım su ihtiyacını yüzey ve yeraltı su kaynaklarından karşılamaktadır. Endüstrinin hızla gelişmesi dünyada ağır metal seviyesini artırmıştır. Bu ağır metallerin sulara karışması sonucu su kaynaklarında ağır metal kirliliği oluşmuştur. Bu çalışma ile Afyonkarahisar ilinde yer alan mahallelerden çeşme suyu numunelerinin toplanması ve ağır metal düzeylerinin canlılar için tehlike oluşturabilecek miktarda olup olmadığının ICP-MS cihazı ile araştırılması amaçlanmıştır. Çeşme suyu örnekleri Afyonkarahisar ilindeki 48 mahalleden toplandı. Bu çeşme suları falkon tüplere alınmadan önce musluklar borulardaki durgun suyun dışarı akıtılması amacıyla 2-3 dk boyunca açık bırakıldı. Sonra 15 ml'lik falkon tüplere su örnekleri alındı. Ağır metal analizlerinin gerçekleştirileceği zamana kadar 40C'de buzdolabında bekletildi. Ağır metal analizinin gerçekleştirilmesi için Agilent 7700 seri ICP-MS cihazı kullanıldı ve elde edilen sonuçlar literatür bilgileriyle karşılaştırılarak değerlendirildi. Araştırmamızda sularda yapılan çalışmanın sonucunda Ag, B, Ba, Cd, Co, Cu, Fe, Ni, Pb'nin deteksiyon limiti (0,001 μg/L)'in altında olduğu Cr, Mn, Zn, As, Se, Mo, Hg ise değişik mahallelerde farklı değerler gösterdiği görülmüştür. Araştırma sonucunda analizi yapılan arseniğin Esentepe (11,385 μg/L) ve Taşpınar (10,552 μg/L) mahallelerinde ülkemizde su kalitesinin belirlenmesinde kullanılan TS 266 (2005) insani tüketim amaçlı sular standardı ve WHO (2011)'de belirlenen limit değerlerini aştığı, diğer ağır metallerin ise yönetmeliklerde belirlenen limitlerde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Afyonkarahisar ilinin farklı mahallelerinden alınan su numune ölçüm sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, Afyonkarahisar ilinde içme ve kullanma sularında tehlike oluşturacak düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Afyonkarahisar ilinde yer alan mahallelerdeki ağır metal düzeylerindeki farklılığın minimum düzeyde olması için baraj sularının kullanılması, ayrıca su kullanımının sağlandığı tesisatlardaki onarım ve yenilenme işlemlerinin zamanında yapılması ağır metal kirliliğinin önlenmesi açısından önemli olduğunu göstermektedir.