Ailenin çözülmesi süreci olarak boşanma olgusu ve din: Sosyolojik bir yaklaşım (Kilis ili örneği)

Sosyo-kültürel değişimlerin çok hızlı yaşandığı zamanımızda değişimden en fazla etkilenen kurumların başında aile gelmektedir. Bu değişimlerin aile üzerindeki en olumsuz ve hızlı artış gösteren sonuçlarından biri de boşanmadır. Sanayileşmeyle birlikte ivme kazanan göç, kentleşme, değerlerde değişme, bireyselleşme, eş seçimindeki kriterlerin değişmesi, kadınların iş hayatında daha fazla yer almaya başlamasıyla evliliğin ertelenmesi veya azalması, çocuk yapmama, mahremiyetin dönüşümü gibi modern süreçler sekülerleşmeye yol verirken; seküler bakışla gerileme ve değişme sürecine giren din ve dindarlıklar ile birlikte ailede çözülme ve boşanmalar başlamış ve sosyal bir sorun olarak son yıllarda artış göstermeye devam eden boşanma olgusu araştırmacıların dikkatini bu konuya çekmiştir. Bu çalışmada 2016 yılı TÜİK verilerine göre 1,22 kaba boşanma hızıyla (TÜİK, 2014, s. 3) bölge ortalamasının üzerinde ve Türkiye ortalamasına yakın olan Kilis iline ait boşanmaların sosyo-dini sebepleri ve sonuçları araştırılmıştır. Çalışma, Kilis için bu konunun incelendiği ilk araştırma olma özelliğine sahiptir. Araştırmanın verileri boşanmış otuz altı kişiyle derinlemesine mülakat yapılarak elde edilmiş ve sonuçlar diğer araştırma verileriyle karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Saha araştırması 2016 Haziran ayında başlamış ve 2016 Aralık ayında tamamlanmıştır. Çalışma, giriş kısmı hariç iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında konu, problem, amaç ve gerekçe, referanslar ve araştırmanın yöntemi üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde kavramsal ve kuramsal bağlamda evlilik, aile ve boşanma, toplumsal değişme/çözülme ve din ilişkisi ele alınmış, ikinci bölümde ise saha araştırmasının bulguları değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, boşanmayla sonuçlanan evliliklerin bir kısmında evliliğin daha kuruluş aşamasında etkili olan, ama o zaman pek hissedilmeyen ve ya sonraki aşamalarda ortaya çıkan; evlenecek kişilerin ailelerinin evliliği onaylamamaları ve ailelerin aşırı müdahalesinin olduğu görülmüştür. Bazı evliliklerde ise sonradan diğer bazı problemler yaşanmaya başlanmıştır ki bunlar sırasıyla şunlardır: Eşlerden birinin ihaneti/aldatma, uyuşturucu, alkol ve kumar bağımlılığı, dedikodu, hatalı tercih, uyumsuzluk ve doyumsuzluk, sorumsuzluk, kadının itaatsizliği, eşlerin sosyo-kültürel yapı farklılıkları, eşlerin ailesine bağımlı ya da zayıf kişilikte olması/özgüven eksikliği, ekonomik ve sınıfsal farklılıklar, annenin oğlunu kıskanması, yalan-hile ve sahtekârlık, aracıların beklentilerinin karşılanmaması, aile içi taciz ve aile içi şiddettir. Fakat bunlardan farklı olarak çoğunluk, mahkeme sonuçlarına göre boşanma nedenini şiddetli geçimsizlik şeklinde ifade etmişlerdir.