Airbnb ve Couchsurfing kullanıcılarının paylaşım ekonomisine katılım motivasyonları arasındaki farklılıklar: Türkiye örneği

Ingbank'ın 2015'te yaptığı araştırmanın sonuçlarına göre 15 ülke içerisinde Türkiye'nin %9'luk oranla en aktif katılım sağladığı paylaşım ekonomisi hiç şüphesiz günümüz ekonomisini eşi benzeri görülmemiş bir şekilde dönüştürmektedir. Paylaşım ekonomisine katılım motivasyonları hem Türkiye'de hem de uluslararası düzlemde araştırmacılar tarafından ilgi çeken bir konu haline gelmiş bile olsa, bu konuda yapılan çalışmalara literatürdeki eksikliği giderememiştir. Bu çalışmanın amacı, kâr amacı güden ve paranın hizmet takasında araç olarak paranın kullanıldığı bir paylaşım ekonomisi platformu olan Airbnb kullanıcıları ile kâr amacı gütmeyen ve paranın hizmet takasında araç olarak kullanılmadığı bir paylaşım ekonomisi platformu olan Couchsurfing kullanıcılarının paylaşım ekonomisine katılım motivasyonları arasındaki farklılıkları ortaya koymaktır. Çalışma paylaşım ekonomisine katılım motivasyonlarına dair literatürdeki eksikliğin giderilmesine katkı sunmasının yanı sıra paranın bir araç olarak kullanıldığında paylaşım ekonomisine katılım motivasyonlarını ne yönde etkilediğini ortaya koyması açısından da önem arz ettiği düşünülmektedir. Bu bağlamda, 140'ı Airbnb, 164'ı Couchsurfing kullanıcı olmak üzere toplamda 304 kişi üzerinde 5'li likert tipi derecelendirme ölçekli bir nicel bir araştırma yapılmıştır. Türkiye'de veya yurt dışında yaşayan Türk katılımcılar hedef kitle olarak seçilmiştir. Çalışmada, platformdaki rol, yaş, cinsiyet, meslek, çalışılan kurum türü, günlük internet kullanımı, medeni hal, misafir olma ve misafir ağırlama sayısı, aylık gelir, eğitim düzeyi ve yaşanılan şehir olmak üzere toplam 12 değişkenin oluşturduğu demografik bilgililer ve anti-kapitalizm, paylaşmadan keyif alma, ürün çeşitliliği, aidiyet hissi, sosyal deneyim, tutumluluk, yaygınlık, çevresellik, sürdürülebilirlik, gelecek öngörüsü, konfor, kişisel alan ve kesinlik olmak üzere toplam 13 alt boyuttan oluşan motivasyon çeşitleri arasındaki ilişkisel farklılıklarının yanı sıra her iki platform kullanıcılarının alt boyut toplam puanlar arası ilişkilerdeki farklılıklar da ortaya konmuştur. Yapılan analizler sonucunda, Airbnb ve Couchsurfing kullanıcılarının demografik bilgileri ile ölçek toplam alt boyutları ile arasındaki anlamlı farklılıkların yanı sıra her iki uygulama kullanıcılarının alt boyutlar arası ilişkilerdeki farklılıklar saptanmış ve karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Buna ek olarak, Airbnb ve Couchsurfing kullanıcılarının paylaşım ekonomisine katılım motivasyonları arasındaki farklılıklar da ortaya konmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Paylaşım Ekonomisi, Motivasyon, Airbnb, Couchsurfing, Sürdürülebilirlik