Ak Parti Döneminde Türkiye'nin Irak politikasında Kuzey Irak faktörü (2003-2018)

Bu çalışma Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) döneminde Kuzey Irak'ı Türkiye'nin Irak politikasını etkileyen bir faktör olarak ele almakta ve 2003 yılından 2018 yılına kadar incelemektedir. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Türkiye ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasındaki tarihsel ilişkiler incelenmektedir. Bu bölümde, genel olarak IKBY'nin coğrafi, toplumsal ve siyasal yapısına bakılmakta ve bu yapının Türkiye ile ilişkilerde nereye konumlandığı açığa çıkarılmaktadır. Çalışmanın hipotezi bağlamında Türkiye'nin IKBY'deki çeşitli gruplar ve farkli siyasi partilerle iyi ilişkiler geliştirerek Irak politikasını uygulama şansı elde ettiği tartışılmaktadır. Bu sayede Türkiye'nin IKBY üzerinden Irak politikasını şekillendirdiği olaylar açıklanmaya çalışılacaktır. Burada özellikle ABD işgali bir kırılma noktası olarak ele alınmakta ve Türkiye'nin 2003'ten sonraki Irak politikasına yoğunlaşılmaktadır. Bu çerçevede Türkiye ile IKBY arasındaki siyasi ve askeri düzeydeki ilişkiler özellikle değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, tamamen Ak Parti dönemi ele alınmakta ve Türkiye ile Irak arasındaki ilişkileri etkileyen temel faktörler tespit edilmektedir. Irak'ın istikrarsızlığının Türkiye'yi nasıl etkildiği ve Maliki döneminde Bağdat yönetiminin Ankara ile çatışan politikaları ele alınmaktadır. Bununla birlikte Türkiye'nin Irak politikasındaki kriz anlarında IKBY'nin Türk dış politikasında nasıl bir araca dönüştüğünden de bahsedilmektedir. Bir başka ifadeyle Türkiye'nin IKBY'nin sahip olduğu avantajlardan nasıl yararlandığı ve bunu Irak politikasına nasıl yönlendirdiği araştırılmaktadır. Aynı araştırma sorusu çerçevesinde Nuri el-Maliki döneminden sonra Haydar el-Abadi döneminde de Türkiye ile Irak ilişkilerinde IKBY'nin bir faktör olarak oynadığı rol incelenmektedir. 2007 yılında ise Türkiye-IKBY ilişkileri düzenlenen referandumdan dolayı krize girmiş ve uzun yıllar devam eden iyi ilişkiler bozulmuştur. Türkiye bunun üzerine Irak merkezi yönetimine yakınlaşmış ve krizlerini Bağdat yönetimi ile kendisi çözmeye çalışmıştır. Bağdat yönetimi ile diyalog yolu açıldıktan sonra Türkiye-Irak ilişkileri normalleşmeye başlamıştır. Böylece IKBY'yi önceleyen Türk dış politikasının yönü Irak merkezi yönetimine dönmüştür. Sonuç bölümünde ise Türkiye-Irak ilişkilerinde IKBY'nin bir faktör olarak hangi olaylarda yönlendirici güce dönüştüğü tartışılacaktır.