Akarsularda boyuna yayılım katsayısının entropi destekli bulanık modellemeyle belirlenmesi

Bir sistemin belirli şartlar altında nasıl bir sonuç üreteceğini belirlemek için modelleme yapılır. Çok sayıda modelleme yöntemi vardır. Bulanık modelleme, bulanık küme ve bulanık mantık teorileri üzerinde kurulmuş bir modelleme yöntemidir. Akarsularda yayılım hızı, suya karışmış olan yabancı maddelerin bir bölgeden diğer bölgelere ulaşmasında geçen süreyi belirler. Yayılım hızının belirlenmesi, çevre kirliliği gibi ekolojik yapıya verilen zararların en aza indirgenebilmesi için alınabilecek önlemlerin ve felaket anında yapılması gereken çalışmaların kapsam ve niteliğinin belirlenmesinde önem teşkil eder. Akarsularda yayılım, yayılımın yönüne göre, boyuna, yanal ve dikey yayılım olmak üzere üç başlık altında incelenir. Bu tezde akarsularda boyuna yayılım hızını belirleyen akarsularda boyuna yayılım katsayısı (ABYK)'nın bulanık modelleme ile belirlenmesine yönelik bir çalışma yapılmıştır. İlk olarak ABYK'nın belirlenmesine yönelik var olan çalışmalar ve modellemelerde kullanılan bağımsız değişkenler incelenmiştir. Bulanık kümeler ve bulanık mantık konuları incelenmiş; bulanık bir modelleme yapılırken izlenilmesi gereken yol irdelenmiş ve belirsizliğin bir ölçütü olan entropi kavramı ve Chebyshev eşitsizliği kullanılarak bulanık kümelerin ve elde edilen bulanık kümelerle bulanık kuralların oluşturulmasına yönelik yeni bir yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemi kullanarak model oluşturan bir program Java dili ile geliştirilmiştir. Geliştirilmiş olan bu yazılım ile ABYK'nın bulanık bir modeli oluşturulmuştur. Son olarak, elde edilen model sonuçları, yapılmış olan diğer çalışma sonuçları ile karşılaştırılmış ve başarılı sonuçlar elde edilmiştir.