Büyüme ve kalkınmada kurumsal yapı ile finansal mimarinin rolü: Diyarbakır örneği

Finansal gelişme, kurumsal yapı ve bölgesel politikalar refah ve gelir dağılımı üzerinde büyük etkiler yaratmaktadır. Kurumsal kalite ve finansal gelişme üzerinde son dönemlerde yazında çok çalışma olmakla beraber Diyarbakır bankacılık ve finans sisteminin gelir dağılımı üzerine hazırlanan herhangi bir çalışma yazında yer almamaktadır. Bu tez çalışmasında kadim Diyarbakır'ın son 20 yıllık finansal gelişimi, bankacılık göstergeleri ve seçilmiş makro ekonomik göstergeleri ışığında McKinnon-Shaw hipotezi baz alınarak analiz edilmiştir. Çalışmada 3 makro model kullanılarak zaman serileri değişkenleri 1988-2021 yılları arasında analiz edilmiştir. Türkiye'de uygulanan bölgesel teşvik politikaları finansal mimarinin bir bileşeni olarak ele alınmış, seçilmiş makro ekonomik göstergeler ışığında eşbütünleşme analizi ve uzun dönemli ilişkileri irdelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Diyarbakır'da kredi hacminin yatırımlar ve kişi başı gelirle uzun dönemli ilişkisi olduğu, Diyarbakır'daki refah ve gelir dağılımının kredi hacminin artmasıyla arttığı, krediler ve borçlanmaya dayalı bir büyümenin olduğu McKinnon-Shaw hipotezi yaklaşımıyla uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Ödünç verilebilir fonların artması aynı zamanda bölgesel-il düzeyinde yatırımlara yönlendirilebilecek fonların da artmasına sebep olduğu, kredi piyasasına erişim kolaylığı arttıkça bölgede nominal kişi başı gelirin arttığı, kredi hacminin kişi başı gelir artışının ve refah artışının nedeni olduğu ortaya çıkmıştır. Diyarbakır'ın aynı zamanda büyük bir gelişme potansiyelinin olduğu, demokratik kurumların güçlenmesi, bölgesel çatışmaların olmadığı dönemlerde makro göstergelerin olumlu yönde istatistiksel olarak artış trendi izlediği gözlemlenmiştir. Anahtar Sözcükler Diyarbakır, Finansal Mimari, Finansal Gelişme, Büyüme, Bölgesel Gelişme, Finansal Baskı, Tamamlayıcılık Hipotezi, McKinnon & Shaw Hipotezi, Bölgesel Teşvik Sistemi