Güneydoğu anadolu bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yetişen bazı trigonella genotiplerinde ot kalite özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi çayır-mera ve doğal vejetasyonlarında yer alan 25 adet Trigonella genotipinde (T. coerulescens, T. filipes, T. foenum graceum, T. mesopotamica, T. monantha, T. spicata, T. spruneriana ve T. strangulata) ot kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2023 yılı Mayıs ayında yürütülmüştür. Araştırmada yer alan Trigonella genotipleri Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinin çayır-mera ve doğal vejetasyonlarından toplanmıştır. Genotiplerin tür teşhisleri Dicle Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü'nde gerçekleştirildikten sonra kalite özelliklerini tespit edebilmek için kalite analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerde Trigonella genotiplerinde ham protein (HP) %15,84-22,82, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) %14,09-24,95, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) %29,69-38,08, asit deterjanda çözünmeyen protein (ADP) %0,299-0,445, kuru madde (KM) %90,63-93,16, sindirilebilir kuru madde (SKM) %69,46-77,93, kuru madde tüketimi (KMT) %3,151-4,043, nispi yem değeri (NYD) 171,44-237,07, toplam sindirilebilir besin maddesi (TSBM) %76,91-85,38, nispi yem kalitesi (NYK) %176,06-255,73, sindirilebilir enerji (SE) %3,24-3,61, metabolik enerji (ME) %2,66-2,96, potasyum (K) %0,41-0,95, kalsiyum (Ca) %1,68-2,17, magnezyum (Mg) %1,74-3,01, fosfor (P) %0,315-0,447, Ca/P 4,28-5,88 ve K/(Ca+Mg) 0,092-0,245 aralıklarında değişim göstermiştir. Genotipler içerisinde HP bakımından 6 no.lu Trigonella filipes, ADF bakımından 22 no.lu Trigonella spruneriana, NDF bakımından 15 no.lu Trigonella spicata, KM bakımından 19 no.lu Trigonella spruneriana, ADP bakımından 12 no.lu Trigonella mesopotamica ve 24 no.lu Trigonella sp., SKM bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, KMT bakımından 16 no.lu Trigonella spruneriana, NYD bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, TSBM bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, NYK bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, SE bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, ME bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, K bakımından 19 no.lu Trigonella spruneriana, Ca bakımından 9 no.lu Trigonella mesopotamica, Mg bakımından 10 no.lu Trigonella mesopotamica, P bakımından 14 no.lu Trigonella spicata, Ca/P bakımından 1 no.lu Trigonella coerulescens, K/(Ca+Mg) bakımından 19 no.lu Trigonella spruneriana genotipi en yüksek değeri vermiştir. Bu genotipler içerisinde de 14 no.lu Trigonella spicata genotipi incelenen 8 özellik (SKM, KMT, NYD, TSBM, NYK, SE, ME ve P) bakımından en yüksek değeri vermiştir. Dolayısıyla araştırmada öne çıkan bu Trigonella genotiplerinin yem üretimine ve geliştirilmesine alternatif sağlayacak önemli kaynaklar oluşturulabilir ve bundan sonra yapılacak ıslah çalışmalarında, bu özellikleri bakımından dikkate alınması yararlı olacağı kanısına varılmıştır.