Akdeniz ölçeğinde balıkçı filolarının analizi

Dörtte üçü sular ile kaplı olan dünyamızda geçmişten bugüne kadar balıkçılık önemli bir geçim kaynağımızı oluşturmuştur. Balıkçılık faaliyetlerinin artması ile ihtiyaca göre üretilmeye başlanan gemiler, balık alanlarının tespit edilmesinde, balıkların avlanması, depolanması ve nakliyesinde kullanılmaya başlanmıştır. Akdeniz Bölgesi ele alındığında ise, yüz ölçümünün oldukça büyük olduğu görülmektedir. Bu durum bu denize kıyısı olan ülkelere büyük bir ekonomik katkı sağlamaktadır. Denizden elde edilen ekonomik faydanın en büyük gelir kalemini su ürünleri yetiştiriciliği ve balıkçılık faaliyetleri sağlamaktadır. Bu durum Akdeniz'de büyük bir balıkçı filosunun oluşmasına yol açmıştır. Bu filo, kıyı balıkçılığında kullanıldığı gibi aynı zamanda orta mesafe balıkçılığı, uzun mesafe balıkçılık ve açık deniz balıkçılığı için de kullanılmakta ve zorlu deniz şartlarıyla karşılaşabilmektedir. Bu bağlamda, balıkçı gemilerinin tasarım kriterlerinin belirlenmesi oldukça kritik önem taşımaktadır. Özellikle ülkemizde, 2000'li yıllarda, gemi inşa ustaları ve tekne sahiplerinin istekleri ve kararları arasında şekillenen gemi inşa süreci, güncel bir mühendislik anlayışı kazanmış ve uluslararası denetim kuruluşlarının devreye girmesiyle profesyonelleşmiştir. Günümüzde artan küresel rekabette, artan yakıt fiyatlarına da paralel olarak, balıkçı gemilerinin tasarım parametrelerinin optimum seviyelerde olması önem arz etmektedir. İncelenen her ülke Akdeniz kıyısında olsa da Akdeniz bölgesi geniş bir coğrafyayı kapsadığı için, çok farklı meteorolojik koşullara maruz kalmaktadır. Bu sebeple tüm bölge için genel bir çıkarım yapmaktansa, ülkeler bazında özel olarak filoların incelenmesi ve tasarım oranlarının belirlenmesi daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Özellikle Avrupa Birliği ülkelerinde hem aşırı avlanmayı önlemek konusunda uygulanan yönetmeliklerle, hem de yeni balıkçı gemisi inşaatında uygulanan kotalarla, balıkçı filoları denetim altında tutulmaktadır. Bu sebeple filonun verimliliği ve en yüksek tasarım kriterlerine sahip olması oldukça önemlidir. Ülkemizde de son yıllarda artan çabalarla, balıkçılar ve tüketiciler bilinçlendirilmiş olup deniz ürünleri yetiştiriciliği teşvik edilmektedir. Türk denizcilik tarihinde ilk defa açık deniz balıkçılığı yapılmaya başlanmış olup gemi boyları 50 metrelere kadar ulaşmıştır. Bu bağlamda ülkemizde balıkçılık trendinin değişmeye başladığı söylenebilir. Bu çalışma kapsamında, Akdeniz ölçeğinde mevcut ve son yirmi yılı içeren Fas, Fransız, İspanyol, İtalyan ve Türk balıkçı filoları detaylıca karşılaştırılarak incelenmiş ve iyileştirme önerileri sunulmuştur.