Akne hastalarında izotretinoin tedavisi sonrası deri nem ve sebum düzeylerinin belirlenmesi

Giriş ve Amaç: Akne vulgaris, yüz başta olmak üzere seboreik bölgelerde, komedonlar, papül, püstül, nodül gibi inflamatuar lezyonlarla seyreden pilosebase ünitenin kronik bir hastalığıdır. Akne vulgariste sistemik tedavi seçeneklerinden biri olan izotretinoin bir retinoik asit türevi olup akne patogenezinde rol oynayan dört faktöre de etki etmektedir. İzotretinoin tedavisi sonrası dönemde bazı hastalarda skatrislerin medikal- kozmetik işlemlerle giderilmesi söz konusu olabilmektedir. İzotretinoin kullanımı sonrası derinin doğal fiziksel parametrelerine dönmesi zaman alabileceğinden ve bu özellikler sonraki deri bakımını etkileyebileceğinden tedavi sonrası deri özelliklerinin bilinmesi yararlı ve yönlendirici olacaktır. Çalışmamızda izotretinoin tedavisi sonlandırılmış olan akne hastalarının, tedavi sonrasındaki ilk 15 aylık süre boyunca deri sebum ve nem düzeylerinin, tedavi almamış akne hastaları ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmalı olarak ölçülmesi planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1.1.2018-1.4.2019 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Polikliniğine akne nedeniyle başvuran, en az 4 ay boyunca 0,4-1 mg/kg dozda sistemik izotretinoin tedavisi almış ve tedavisi sonlandırılmış olan 74 olgu alındı. Kontrol grubuna ise yaş ve cinsiyetleri hasta grubuyla uyumlu daha önce izotretinoin tedavisi kullanmamış ve son 1 aydır topikal ya da sistemik herhangi bir akne tedavisi kullanmayan 22 akneli hasta ve dermatolojik muayenesinde akne lezyonu bulunmayan 21 sağlıklı kontrol alındı. Hastaların demografik özellikleri, izotretinoin kullanma süreleri, dozları, izotretinoin kullanma tarihi, deri nem ve sebum düzeyi üzerine görüşleri (1=çok kuru/ çok yağsız, 2=az kuru/ az yağsız, 3=az nemli /az yağlı, 4=çok nemli/ çok yağlı), akne lezyon (komedon, papül, püstül, nodül) sayıları kaydedildi ve hastaların akne şiddet indeksi (AŞİ) hesaplandı. Sonrasında glabella, mentum, sağ ve sol malar bölgelerindeki deri sebum ve nem düzeyleri Multi-Prob-Adaptör (MPA)-5 cihazı ile ölçüldü. Bulgular: İzotretinoin kullanan hastalar tedavi sonlanımından sonra 0-3 ay, 4-6 ay, 7-9 ay, 10-12 ay, 13-15 ay süre geçenler olmak üzere 5 gruba ayrıldı. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, izotretinoin günlük doz/kg (p=0,368) ve kümülatif doz/kg (p=0,165) miktarları bakımından istatistiksel anlamlı fark bulunmamaktaydı. AŞİ (akne şiddet indeksi) medyan değeri akne grubunda 21 tedavi sonrası dönemdeki 5 grupta sırasıyla; 0, 0, 0, 0, 3 ve 0 idi. Akneli hastalarda sebum düzeyi sağlıklı kontrol grubundan anlamlı yüksek saptandı. İzotretinoin tedavisi sonrasında deri sebum düzeyi ilk 15 aylık süre boyunca akneli hastalardan anlamlı düşük, sağlıklı kontroller ile ise benzer seviyede saptandı. Nem düzeyi açısından akneli hastalar, izotretinoin kullanımı sonlandırıldıktan sonra 0-15 ay süre geçmiş hastalar ve sağlıklı kontrol grubu arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Hastaların deri yağ ve nem düzeyine ilişkin kişisel değerlendirmelerinde akneli hastaların anlamlı olarak sağlıklı kontrollerden, izotretinoin tedavisi sonrası 0-3 ay süre geçmiş ve 10-15 ay süre geçmiş hasta gruplarından daha yağlı deriye sahip oldukları görüşünde oldukları izlendi. Hastaların kişisel nem düzeyi görüşlerinde ise gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızda, akne hastalarında izotretinoin tedavisinden sonraki 0-15 aylık sürede deri sebum düzeyi akneli hastalardan düşük, ancak sağlıklı kişilerle benzer düzeyde saptanmıştır. Nem düzeyi de hem akneli hem de sağlıklı kişiler ile benzer düzeyde saptanmıştır. Bu nedenle, bu dönemdeki hastalara; sağlıklı kişilerden daha farklı deri bakımı, kozmetik ve cerrahi işlem önerilerinde bulunmaya gereklilik olmayabilir.