Akut hiperkapnik solunum yetmezliği ile başvuran KOAH tanılı hastaların hastane içi ve 90 günlük mortalite değerlendirilmesinde NIVO (Non-Invasive Ventilation Outcomes) skoru ile DECAF ve BAP-65 skorlarının karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), dünya genelinde yüksek morbidite ve mortaliteye neden olan, tekrarlayan alevlenmelerle seyreden ve özellikle akut hiperkapnik solunum yetmezliği geliştiğinde ölüm riskini belirgin şekilde artıran önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu hastalarda erken dönemde mortalite riskini öngörmek, uygun tedavi stratejilerinin zamanında uygulanması ve yoğun bakım gereksiniminin doğru planlanması açısından büyük klinik önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, akut hiperkapnik solunum yetmezliği ile başvuran KOAH hastalarında NIVO (Non-Invasive Ventilation Outcomes) skorunun, DECAF ve BAP-65 skorlarıyla karşılaştırılarak hastane içi ve 90 günlük mortaliteyi öngörmedeki prognostik doğruluğunu değerlendirmektir. Materyal ve Metot: Çalışma, prospektif, tanımlayıcı ve analitik bir araştırma olarak 01 Mart 2024–01 Ocak 2025 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları 2. ve 3. basamak Yoğun Bakım Ünitelerinde yürütülmüştür. KOAH tanısı olan ve akut hiperkapnik solunum yetmezliği nedeniyle NIV tedavisi uygulanan 100 hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Hastaların demografik, klinik, laboratuvar ve radyolojik verileri kaydedilerek NIVO, M-NIVO, DECAF ve BAP-65 skorları hesaplanmıştır. Veriler SPSS 27.0 programında analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 69,6±10,0 yıl, %57'si erkek, %79'unda en az bir komorbid hastalık ve %40'ında COVID-19 öyküsü mevcuttu. Hastaların %69'u aktif sigara içicisiydi. Olguların %90'ı GOLD Grup E kategorisinde yer alırken, %52'si yoğun bakımda, %48'i ara YBÜ'de izlenmiştir. Hastane içi mortalite oranı %23, 90 günlük mortalite oranı %36 olarak belirlenmiştir. Mortalite gelişen olgularda pH (p<0,001) ve SpO₂ (p<0,001) düzeyleri anlamlı biçimde düşük; BUN (p=0,001), kreatinin (p=0,008) ve WBC (p=0,022) düzeyleri yüksek saptanmıştır. Ayrıca albümin (p=0,012) düzeyi mortalite grubunda belirgin düşük bulunmuştur. AF varlığı (p=0,010), YBÜ'de yatış (p<0,001) ve entübasyon gereksinimi (p<0,001) mortaliteyle güçlü ilişki göstermiştir. Prognostik skorların karşılaştırılmasında, NIVO, M-NIVO ve DECAF skorları mortaliteyle anlamlı ilişki göstermiş (p<0,001), BAP-65 ise anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). ROC analizine göre, M-NIVO en yüksek ayırt ediciliğe sahip skor olup, hastane içi mortalite için AUC=0,923, 90 günlük mortalite için AUC=0,938 olarak hesaplanmıştır. NIVO skorunun AUC değerleri sırasıyla 0,885 ve 0,880, DECAF skorunun ise 0,751 ve 0,686 bulunmuştur. BAP-65 skoru düşük öngörü gücüne sahip olup anlamlılık göstermemiştir. Sonuç: Akut hiperkapnik solunum yetmezliğiyle başvuran KOAH hastalarında, M-NIVO ve NIVO skorlarının hem hastane içi hem de 90 günlük mortaliteyi öngörmede DECAF ve BAP-65 skorlarına kıyasla en yüksek prognostik doğruluğa sahip olduğu gösterilmiştir. Bu skorların klinik süreçlere entegrasyonu, yüksek riskli hastaların erken tanımlanmasını ve uygun tedavinin zamanında uygulanmasını kolaylaştırabilir. Anahtar kelimeler: KOAH, Mortalite, Prognostik Skor, Noninvaziv Mekanik Ventilasyon (NIV), NIVO