Akut pulmoner tromboemboli hastalarında serum CD-31 (s-PECAM 1) düzeyi

Giriş-Amaç: Pulmoner tromboembolizm (PTE) artan insidans ve azalan mortalite oranı ile birlikte günümüzde kardiyovasküler mortalitenin sık görülen bir nedenidir. Genellikle derin ven trombozu (DVT)'nun bir komplikasyonu olarak meydana gelir. PTE'de trombüsün akciğerlere yerleşmesi ile bir dizi patofizyolojik olay tetiklenmektedir. İnflamatuvar mediyatörler, trombositlerden salgılanan serotonin, tromboksan ve fibrinojen yıkım ürünü fibropeptid B'ye bağlı ortaya çıkan vazokonstrüksiyon, PTE'de patofizyolojik olayları ve klinik bulguları etkilemektedir. Trombosit endotel hücre adezyon molekülü (PECAM-1), farklılaşma kümesi 31(CD-31) olarak da bilinir, insanlarda kromozom 17q23.3'te bulunan PECAM1 geni tarafından kodlanan bir proteindir. CD-31(sPECAM-1), trombositlerin, monositlerin, nötrofillerin ve bazı T hücrelerinin yüzeyinde bulunur ve endotel hücre hücreler arası bağlantılarının büyük bir bölümünü oluşturur. CD-31(sPECAM-1) antijeninin özellikleri, tümör büyümesi ve metastazının temeli olan anjiyogenez, tromboz ve yara iyileşmesi arasındaki etkileşimde rol oynadığını düşündürmektedir. Bu çalışmada amacımız, PTE tanısı almış hastaların klinik bulguları ile serum CD-31 (sPECAM-1) düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve hastalığın tanısında ve hastalık şiddetinin değerlendirilmesinde bu biyokimyasal belirteçlerin etkinliğini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 01.03.2024 –05.03.2025 tarihleri arasında göğüs hastalıkları polikliniğine başvuran ve göğüs hastalıkları kliniğine konsülte edilen ve bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiografi (BTPA) ile akut pulmoner tromboemboli (PTE) saptanan 119 hasta incelendi. Hastaların temel demografik özellikler, rutin biyokimyasal tetkikler,serum CD-31 düzeyleri karşılaştırılaştırılmadan önce çalışılan hasta grubun dahil edilme ve dışlama kriterleri aşağıda belirtildiği şekilde belirlendi. Çalışmaya dahil edilme kriterleri: 1. 18 yaş üstü olması 2. Bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiyografi ile akut PTE tanısı alması 3. Çalışmada gönüllü olması Dışlama kriterleri; 1.18 yaşından küçük olmak 2. Malignite varlığı 3.Herediter trombofili varlığı 4. Kronik hematolojik hastalık 5. Koroner arter bypass cerrahisi (CABG) ve başka kardiyak girişim öyküsü olanlar 6. Gebelik 8.Diyabetes mellitus tanısı 7. Çalışmaya katılmak istememek Çalışmamızda 87 adet hasta dahil edilme kriterlerini karşıladı hastalarda serum CD-31(sPECAM-1) düzeyi çalışıldı ve aynı yaş aralığındaki sağlıklı gönüllü hastaların serum CD-31(sPECAM-1) düzeyi seviyeleri kıyaslandı. Sağlıklı kontrol grubu, herhangi bir kronik hastalığı olmayan ancak rutin kontrol amaçlı hastaneye başvuran ve hastalık tespit edilmeyen kişilerden oluşturuldu. Serum CD-31(PECAM-1) düzeyleri ELİSA yöntemiyle çalışıldı. Sonuçlar SPSS istatistik yazılımı (version 25.0; IBM, Armonk, NY, ABD) kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Bu çalışmada akut PTE tespit edilen gönüllü 87 hasta(%45,2 kadın, %52,7erkek) ve 90 gönüllü(%54,8 kadın, %47,3 erkek) sağlıklı kontrol hastası olmak üzere 177 hasta dahil edildi ve bu çalışma 2 grup olacak şekilde değerlendirildi. Yapılan istatistiksel analizde, pulmoner emboli hasta grubu ile kontrol grubu arasında CD-31(s-PECAM-1) seviyesinin yüksekliğinin karşılaştırılması için Mann-Whitney U testi yapıldı. Pulmoner emboli hasta grubu ile kontrol grubu arasında CD-31(s-PECAM-1) seviyesinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu, Z= -11,377; p ≤0,001. Aynı şekilde pulmoner embolinin alt gruplarıyla CD-31(s-PECAM 1) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu gösterdi. Nonmasif-masif grupları karşılaştırıldığında (p=0,002) ve buna ilave olarak submasif- masif grupları karşılaştırıldığında da (p=0,041) istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Çalışmamızda aynı zamanda serum CD-31(s-PECAM 1) düzeyinin hastalığın prognozuna etkisi açısından pulmoner embolinin ana pulmoner arterde olması, unilateral veya bilateral lokalizasyonu ile trombolitik tedavi ihtiyacı olan hastalarda da serum CD-31(s-PECAM 1) seviyesi bakıldı ve tüm bu grupların serum CD-31(s-PECAM 1) seviyesinin karşılaştırılması için Mann-Whitney U testi yapıldı. Ana pulmoner arterde olmaması veya olması durumunda CD-31(s-PECAM 1) seviyesinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu( Z = -2,103; p=0,035. Unilateral ve bilateral embolisi olanlarda serum CD-31(s-PECAM 1) seviyesinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu( Z = -2,130; p=0,033.) Trombolitik tedavi ihtiyacı olanlar ve olmayanlarda CD-31(s-PECAM 1) seviyesinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu.(Z = -3,812; p ≤0,001. ) Tartışma-Sonuç: Yaptığımız bu çalışmamızda pulmoner emboli hastalarında CD-31 düzeyini kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek bulduk. CD-31 düzeyi pulmoner emboli hastaları kendi içinde değerlendirdiğimiz alt grup araştırmasında da anlamlı şekilde yüksekti. CD-31(sPECAM-1) düzeyleri ile pulmoner emboli arasındaki ilişkileri araştıran literatürde tek bir çalışma mevcuttur. O çalışmada da PTE gelişen ve gelişmeyen tip 2 diabetes mellituslu hastaların serum CD-31 (sPECAM-1) düzeyleri karşılaştırılmış ve PTE gelişen grupta CD-31 (sPECAM-1) düzeyleri yüksek bulunmuştur. Ancak bu çalışma çok az sayıda hasta ile yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: CD-31(sPECAM-1) , Pulmoner Tromboemboli, Derin Ven Trombozu