Âmirî'de bilgi felsefesi

Bilgi felsefesi Antik Yunandan itibaren felsefenin önemli bir konusu olmuştur. Varlığın özüne dair sorgulamaların ardından ortaya çıkan ve ona eşlik eden bilgi teorileri Sokrates, Platon, Aristoteles, Aziz Augustinus başta olmak üzere felsefe ile uğraşan her filozofun üzerinde durduğu bir konu haline gelmiştir. Bilginin ne olduğu, mahiyeti, imkânı, kaynakları, sınırları ve doğruluk ölçütü gibi meseleler bilgi felsefesinin ana konuları olarak incelenmiştir. Böylece bilgiye yüklenen anlam, gerek felsefi ekollerin oluşumlarında gerekse bibirlerinden ayırt edilmelerinde önemli bir hareket noktası olmuştur. İslam filozofları felsefe alanında kaleme aldıkları ilk eserlerden itibaren bu konularda önemli yaklaşımlar ortaya koymuş, sahip oldukları bilimsel disiplin ile tüm felsefese sahasına olduğu gibi bilgi felsefesine de zenginlik katmışlardır. Ebu'l-Hasan el-'Âmirî (ö. 381/992) de bilgi felsefesi alanında ortaya koyduğu görüşler ile felsefe tarihi içerisinde önemli bir yerde durmaktadır. Âmirî, Farabî ile İbn Sinâ arasında yaşamış önemli bir filozof olarak, yazmış olduğu eserler ile İslam felsefesinde tartışılan birçok konuda kendine özgü yaklaşımlara sahiptir. Ancak onun değişik konulardaki özgün görüşleri henüz yeterli düzeyde çalışılmamıştır. Her ne kadar son dönemlerde onun gerek genel düşüncesi gerekse felsefenin alt başlıklarına dair fikirleri incelenmiş olsa da henüz bilgi teorisi üzerine etraflı bir araştırma ortaya konmamıştır. Bu çalışma Âmirî'nin bilgi felsefesini bütün yönleriyle incelemeyi hedeflemektedir. Bunu yaparken onun günümüze ulaşmış yazma ve matbu eserleri merkeze alındı. Bu çerçevede ilk olarak onun bilginin mahiyeti ve imkânı ile ilgili yaklaşımı üzerinde duruldu. Bilgi felsefesinin önemli tartışma alanlarından biri olan bilginin alanı ve sınırları konusundaki yaklaşımı tespit edildi. Daha sonra bilginin kaynakları, ortaya çıkışı ve türleri üzerinde duruldu. Son olarak Âmirî'nin ilimler tasnifi ele alındı. Bu çerçevede aklın sadece felsefî konularda değil dini konularda da bilgi kaynağı olduğuna dair görüşü detaylı bir şekilde incelendi.