Anestezi yoğun bakım ünitesinde takip edilen organofosfat zehirlenme olgularının retrospektif olarak incelenmesi

Amaç: Organofosfatlar (OF) ucuz ve kolay elde edilebilir olması nedeniyle tarım alanında sık ve kontrolsüz şekilde kullanılmaktadır. Tüm dünyada böcek ilaçlarına bağlı en sık görülen zehirlenme nedenlerinin başında gelir. Mortalitesi oldukça yüksektir ve mortalite genellikle gecikmiş veya uygunsuz tedavinin sonucudur. Bu çalışmada Ocak 2006-Aralık 2011 yılları arasında Anestezi Yoğun Bakım Ünitesinde takip ve tedavileri yapılan vakaların demografik, biyokimyasal, klinik bulguları, Glasgow koma ve APACHE II skorlarının incelenmesi yapılarak mortalite üzerine etkileri retrospektif olarak araştırıldı.Materyal ve Metot: Çalışmaya Ocak 2006 ile Aralık 2011 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Ünitesine OF intoksikasyonu nedeniyle takip edilmiş olan 18 yaşından büyük 47 hasta dahil edildi. Hasta dosyalarından; yaş, cinsiyet, maruziyet şekli, alım yolu, mekanik ventilatörde kalış süresi, yoğun bakımda yatış süresi, labaratuar tetkikleri (tam kan, biyokimya, arter kan gazı), GKS ve APACHE II skorlaması verileri incelendi. Mortalite üzerine etkileri analiz edildi. Veriler Pearson korelasyon testi, Mann-Whitney U ve ki-kare testi ile analiz edildi.Bulgular: Çalışmaya alınan 47 hastanın 33'ü (%70,2) kadın, 14'ü (%29,8) erkekti. Hastalarımızın ortalama yaşı 25,8±11,8 idi. Hastalardan 38'i (%80,9) intihar amaçlı, 9'u (%19,1) kazara OF'a maruz kalmışlardır. 45 (%95,7) hasta oral yoldan, 2 (%4,3) hasta inhaler yolla OF'a maruz kalmıştır. Yoğun bakımda takip edilen 47 hastadan 41'i (%87,2) taburcu edilmişken, 6 (%12,8) hasta eksitus olmuştur. Hastalarımızda geliş GKS ortalaması 10,9±4,2 idi. Hastaların ortalama APACHE II skoru 18,3±9,1 idi. Hastaların yoğun bakımda ortalama kalış süreleri ortalama 5,9±5,4 (min-maks:1-25) gündü. Ortalama MV süresi 2,02±3,26 idi.Mortalite, MV, GKS, APACHE II ve yoğun bakımda kalış süresi arasındaki korelasyonu Pearson korelasyon testi ile değerlendirildi. Mortalite ile GKS arasında negatif korelasyon tespit edilirken (p<0,0001), mortalite ile APACHE II arasında pozitif korelasyon tespit edildi (p<0,0001). GKS değeri ile mortalite, APACHE II ve MV süresi arasında negatif bir korelasyon tespit edildi (p<0,0001). MV süresi ile yoğun bakımda kalış süresi arasında da negatif korelasyon tespit edildi (p<0,0001). GKS azalışı ile mortalite artışı arasındaki ilişki çok anlamlı bulundu (p<0,0001). APACHE II yoğun bakım skorlaması ile hesaplanan beklenen ölüm oranı ile gerçek mortalite arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,0001). BUN ve kreatinin yüksekliği ile mortalite arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardı(p=0,050)(p=0,0001). Amilaz düzeyinin yüksekliği ile mortalite arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p=0,0001). Klinik bulgularda fasikülasyon varlığı ile mortalite arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur(p=0,02).Sonuç: Çalışmamızda OF zehirlenmesinde APACHE II ve GKS değerlerinin prognostik öneme sahip olduğu kanaatine varılmıştır. Her ikisinin de zehirlenmenin şiddeti ve prognozunun tahmininde iyi bir gösterge olabilecekleri sonucuna varılmıştır.