Antosiyaninlerin saç boyası olarak etkinliğinin araştırılması

İnsanlık tarihi boyunca, birçok insan saçlarının görünümünü değiştirmek istemiştir. Çünkü bu, sosyal statüyü farklılaştırmanın bir yoluydu. Saç boyası, Ramses II'nin kına kullanarak saç rengini değiştirdiği Eski Mısır zamanlarından beri kullanılmaktadır. Günümüzde saç boyaları önemli bir gelişme aşamasındadır. İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yeni sentetik boyaların keşfi ve uygulanmasında büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Fakat son zamanlarda oksidatif saç boyalarının istenmeyen yan etkileri ile ilgili daha fazla endişe duyulmaktadır. Bu nedenle, bu etkileri en aza indiren doğal renklendiricilerin kullanılması arzu edilmektedir. Doğal renklendiriciler bunu başarma potansiyeline sahip olabilirler. Antosiyaninler, doğal renklendiriciler olarak rapor edilen bir flavonoid sınıfıdır. Doğal boyalar olarak antosiyanidinler ve antosiyaninlerin kullanılmasının yanı sıra, bu renkli pigmentlerin toksikolojik etkilerinin bulunmadığı birçok çalışmada belirtilmiştir. Meyve ve sebzelerdeki kırmızı, mor ve mavi renkler antosiyaninlerden kaynaklanmaktadır. Antosiyanin pigmentlerinin renk ve kararlılıkları; pH, sıcaklık, ışık ve yapılarından etkilenir. Antosiyaninler asidik durumda kırmızı görünür, ancak pH arttığında maviye döner. Antosiyaninler ayrıca yüksek serbest radikal söndürücü antioksidan etkiye, UV korumasına, melanin üretiminin inhibisyonuna ve dermal penetrasyon özelliklere sahiptir. Bu çalışmada, siyah üzüm, böğürtlen, yaban mersini, kara mürver, hibiscus ve siyah fasulyeden elde edilen ekstraktların toplam monomerik antosiyanin içerikleri incelendiğinde en yüksek değer hibiscus (8.81±0.44 µg/L siyanidin-3-glukozit) en düşük değer yaban mersini (3.35±0.59 µg/L siyanidin-3-glukozit) olarak elde edildi. Total fenolik içeriği en yüksek kara mürverde (534.84±9.31 µg GAE/g) ve en düşük hibiskusta (45.8±4.78 µg GAE/g) bulundu. Total flavonoid içeriği en yüksek ve en düşük olacak şekilde sırasıyla siyah üzüm (8.3±0.75 mg QUE/g) ve yaban mersini (44.16±1.58 mg QUE/g) bulundu. Bitkilerin antioksidan kapasitelerini belirlemek için 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) radikali söndürme aktivitelerine bakıldı. Aynı konsantrasyonda en yüksek inhibisyonu siyah fasulye (%91) gösterirken kara mürver en düşük inhibisyonu (%56) gösterdi. Saç boyası formülasyonlarında biyoaktif doğal renklendiriciler olarak, ekstrakte edilen antosiyaninlerin saçları etkili bir şekilde renklendirdiği bulundu. Piyasada bulunan saç boyalarına çevre dostu bir alternatif olarak antosiyaninlerin saç boyama özelliklerini değerlendirmek ve üretilen rengin farklı koşullarda haslığını ölçmek amacı ile deneysel çalışmalar yapılarak rengin üç yıkama boyunca neredeyse korunduğu belirlendi. Bu doğal saç boyası formülasyonlarının, sentetik kimyasallar içeren boyalara alternatif bir çözüm sunma potansiyeli büyük önem taşımaktadır.