Basit eğilme, kayma ve burulma etkisi altındaki betonarme yapı elemanlarının TS 500 ve TS EN 1992-1-1 standardlarına göre örneklerle incelenmesi

Betonarme elemanların davranışlarının belirlenmesinde izlenen yol deneysel çalışmaktır. Ancak her bir özel durum için deney yapmanın hem zaman açısından hem de mali açıdan mümkün olmayacağı düşünülürse, betonarmenin gerçek davranışını göz önüne alan analitik yöntemlerin önemi ortaya çıkar. Bu çalışmada eğilme, kayma ve burulma etkisi altındaki betonarme elemanların davranışları incelenip; TS EN 1992-1-1'in, TS 500' e getirdiği yenilikler, gerek duyulan düzenlemeler analitik örneklerle incelenmiştir.Yapı tasarımında betonarme elemanların yükler altında şekil değiştirme ve güç tükenme durumları önem arz etmektedir. Betonarme elemanlarda burulma, genellikle eğilme ve kayma gerilmesi ile birlikte etkir. Bu nedenle burulmanın kesme ve eğilme ile birlikte etkidiği durumun incelenmesi, en gerçekçi yaklaşım olacaktır. Donatılar bağımsız hesaplandığında, burulma-eğilme etkileşimi ihmal edilebilir. Burulma ve kesmenin her ikisi de kesme gerilmeleri oluşturduğundan ve bu kesme gerilmeleri elemanın bir yüzünde aynı yönde olduklarından, burulma-kesme etkileşimi ihmal edilemeyecek kadar önemlidir.Deneylerde de simetrik donatılı kesitlerde küçük bir miktar eğilme momenti bulunmasının burulma dayanımını azalttığı gözlenmiştir. Buna karşılık eğer donatı simetrik değilse ve altta donatı üste göre daha fazla ise, kesitin kapasitesi üst donatı tarafından kontrol edilebilir. Bu durumda eğilme momenti üstteki donatının burulmadan oluşan çekme gerilmesini azalttığı için, eğilme momentinin küçük değerleri için burulma dayanımı artacaktır. Bu konuda uygulaması kolay ve genel kabul görmüş bir model geliştirilememiştir. Bu nedenle karşılıklı etkileşim göz önüne alınmadan iki etkinin ayrı ayrı ele alınması ve bulunacak donatıların toplanması önerilmiştir. Böyle bir uygulamada basit eğilme etkisinden dolayı alt donatı üst donatıdan fazla olacağı için genellikle bu kabulün güvenli tarafta olduğu söylenebilir.TS EN 1992-1-1; donatısız, donatılı(betonarme) ve ön gerilmeli beton kullanarak inşa edilen binalar ve inşaat mühendisliği alanına giren diğer yapıların tasarımında kullanılır.Anahtar Kelimeler: Basit Eğilme, Kayma Gerilemesi, Burulma, Güç Tükenmesi.