Bazı değişkenlere göre biyoloji öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, biyoloji öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyini; Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma, Kişisel Başarısızlık boyutlarını belirlemek ve tükenmişlik düzeylerinin kişisel ve mesleki değişkenler açısından nasıl farklılık gösterdiğini ortaya koymaktır. Bu amaçla Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde bulunan ve ortaöğretim kurumlarında çalışan 50'si kadın, 63'ü erkek olmak üzere toplam 113 biyoloji öğretmenine anket uygulanmıştır.Araştırma mevcut durumu saptamaya yönelik betimsel bir çalışmadır. Araştırmada nicel yaklaşım kullanılmıştır. Araştırma, kişisel ve mesleki bilgileri içeren ölçek ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği ile toplanan veriler üzerinden yürütülmüştür. Elde edilen verilerin istatistiksel çözümleri SPSS 15.00 programından yararlanılarak yapılmıştır. Araştırma sorularını çözümlemek için frekans, yüzde, aritmetik ortalama, bağımsız gruplar t- testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Tukey HSD testi teknikleri kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlara göre biyoloji öğretmenleri Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarısızlık boyutlarındaki tükenmişliği ?az düzeyde? yaşamaktadırlar.Biyoloji öğretmenlerinde yaş, cinsiyet, medeni durum, mezuniyet durumu, mesleki kıdem, çalıştığı okul türü, sınıflardaki ortalama öğrenci sayısı ve okulun bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik durumu değişkenlerine göre Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarısızlık düzeylerini etkilemediği belirlenmiştir.Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarısızlık düzeylerinin her üçünde biyoloji öğretmenlerinin üstlerinden takdir görme durumları, mesleki verimlerini değerlendirmelerinden, mesleklerini isteyerek yapma durumlarından, duydukları manevi doyumdan olumlu yönde etkilenmektedir. Biyoloji öğretmenleri üstlerinden takdir görmediklerinde, kendilerini verimli bulmadıklarında, öğretmenliği istemeyerek yaptıklarında ve az manevi doyum yaşadıklarında daha fazla Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarısızlık yaşadıkları tespit edilmiştir.Biyoloji öğretmenlerinin okulda biyoloji laboratuarlarının yeterliliği durumunun Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarısızlık düzeylerini etkilemediği fakat Duygusal Tükenme düzeyini etkilediği belirlenmiştir. Okulda biyoloji laboratuarlarının yetersiz diyen grupta Duygusal Tükenme daha yüksek bulunmuştur.Biyoloji öğretmenlerinde YGS ve LYS'nin ders işleyişlerine olumsuz yönde etkisi durumunun Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarısızlık düzeylerini etkilemediği fakat Duygusal Tükenme düzeyini etkilediği belirlenmiştir. YGS ve LYS'nin derslere olumsuz etkisi çok diyen grupta Duygusal Tükenme daha yüksek bulunmuştur.