Beden eğitimi öğretmenlik alan bilgisi testinin seçili değişkenler açısından analizi

Bu çalışmanın amacı; öğretmen adaylarının Beden Eğitimi Öğretmenlik Alan Bilgisi Testinin Seçili Değişkenler Açısından tespit etmektir. Bu araştırma, Beden Eğitimi Öğretmenlik Alan Bilgisi Testinin seçili değişkenler ile ilişkisinin incelenmesinde karma araştırma modellerinden yakınsayan paralel desen modeline göre yürütülmüştür. Araştırmada yer alan çalışma grubu 2020-2021 ve 2021-2022 eğitim ve öğretim yılında Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümünde öğrenim gören 73 Kadın, 111 Erkek olmak üzere toplamda 184 son sınıf öğrencisinden oluşmuştur. Beden eğitimi öğretmen adaylarının sınava yönelik görüşlerinin tespitinde nicel veri toplama aracı olarak Beden Eğitimi Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi anketi kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanması esnasında; araştırmanın ÖABT yönelik algılarının tespit edilmesinde görüşme (mülakat) tekniğine, diğer nitel alt problemlerde doküman incelemesi tekniğine göre süreç yürütülmüştür. Beden Eğitimi Öğretmenlik Alan Bilgisi Testinin seçili değişkenler açısından analiz edilmesinde betimsel istatistiklere göre veriler analiz edilmiştir. Nitel verilerin çözümlenmesinde; görüşme (mülakat) formu ve ek sorulardan oluşan veriler kodlara göre tanımlanmış, kodlar birleştirilerek temalar oluşturulmuş ve son aşamada bulgular yorumlanmıştır. Diğer alt problemlerin analiz edilmesinde, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü Öğrencilerinin Alan Bilgisi Testi soru oranları ile Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlik Lisans Programı ders saatleri ile Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü ders içerik tanımları ve ÖABT soru içerik tanımları kod kabul edilmiş, bu kodlar önceden tespit edilen kategori ve sonrasında temalara yerleştirilerek son aşamada yorumlanmıştır. ÖABT soruların alt başlıklara göre soru oranlarının dağılımının analizinde 2021 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Kılavuzu A Grubu ve Öğretmenlik Kılavuzundan yararlanılmıştır. ÖABT'de yer alan Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlik Lisans Programı ders saatlerinin program içerisinde yer alma oranlarının hesaplanmasında ders adları ve program içerisinde gösterilme oranları yüzde olarak hesaplanmıştır. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlik Lisans Programı Ders Saatlerinin ÖABT'de yer alan ders saatleri açısından program içerisinde yer alma oranlarının hesaplanmasında Yüksek Öğretim Kurumu Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Lisans Programından yararlanılmış ve analizinde Microsoft Office Excel 2019 kullanılmıştır. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlik Lisans Programı ders içerik tanımları ile ÖABT soru içerik tanımlarının uyum düzeyinin tespit edilmesi aşamasında, ilk aşamada Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlik Lisans Programı ders içerik tanımlarından ve ÖABT soru içerik tanımlarından anahtar kelimeler yoluyla kodlar oluşturulmuştur. İkinci aşamada oluşturulan kodlar önceden tespit edilen alan bilgisinden 16 ders ve alan eğitiminden 3 ders başlığındaki temalara ve sonrasında Alan Bilgisi Testi 16 ve alan eğitiminden 3 ders başlığındaki temalar Alan Bilgisi Testi kategorileri ile bağıntılı kodlarda bu kategorilere yerleştirilerek yorumlanmıştır. Betimsel analiz aşamasında nitel veri analizi programı olarak MAXQDA 2020 paket programı kullanılmıştır. Araştırma problemini oluşturan "Beden Eğitimi Öğretmenlik Alan Bilgisi Testinin Seçili Değişkenler Açısından Analizi" çalışmasında nicel veriler ve nitel veriler ayrı ayrı olarak analiz edilmiş ve elde edilen verilerin birleştirilmesi yakınsayan paralel karma desen yapısına ve veri analiz aşamalarına uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Alan Eğitimi testindeki Beden Eğitimi ve Spor Öğretim Programları, Beden Eğitimi ve Spor Öğretimi, Beden Eğitimi Spor Öğrenme ve Öğretim Yaklaşımları derslerinin 2022 ÖABT yer alan soru sayısı ve 2022 ÖABT kılavuzdaki soru dağılım oranı ilişkisinin uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Nicel boyuta ait bulgularda ÖABT'nin KPSS'den önce yapılması gerektiği, ÖABT'nin nitelikli bir öğretmen seçmede gerekli bir sınav olduğu ve sınav içeriğinin gelecek zamanlarda değişeceği yönünde beklentilerinin sebebi olarak nitel boyuta ait sınav içeriği kategorisinden elde edilen bulgular ışığında, sınavın yeni olmasından kaynaklanan öğretim elemanlarının rehberlik yapmalarının ve öğretmen adaylarının hazırlık sürecinin olumsuz etkilendiği ve ayrıca soruların net olmamasından kaynaklanan ÖABT yer alan bazı derslerin zorluk derecesinde farklılık olması, soru içeriklerinin kaynaktan kaynağa değişmesi yönünde düşünceleri ile ilişkilendirilebilir. Araştırmanın nicel boyutunda ÖABT 'ye yönelik olarak öğretim elemanlarının bilgilendirme, derslerde ÖABT sorularına yer verme ve sınav kaygısı yaşayan öğretmen adaylarına rehberlik yapmalarının önemi vurgulanmıştır. Nitel boyut incelendiğinde içerik yetersizliği kategorisinde katılımcılar bu durumu; öğretim elemanlarınca ÖABT sorularına yer verilirken sınavın yapısı, hangi dersleri kapsadığı, soru sayısı ve süresi konularında bilgilendirmenin sınav başarılarına olumlu katkı sağlayacağı düşünülürken bu yönlendirme için sadece belli öğretim elemanlarınca çalışma yapıldığı, diğer öğretim elemanlarınca ise talep olması durumda sınav kaygılarına yönelik bilgi, kaynak ve ek ders konularında destek sundukları sonucuna ulaşılmıştır. Nicel boyut incelemesinde aynı zamanda ÖABT'nin öğretmen adaylarının alan bilgisini ölçmede tam anlamıyla yeterli bir sınav olmadığına ek olarak hem lisans eğitimlerini hem de öğretmen adaylarının kendilerini sınav için kısmen yeterli görmeleri nedeniyle dershane, özel ders ve kaynak kitaplara ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır. Nitel boyuta bu durumun nedeni incelendiğinde katılımcıların; ÖABT'nin alan bilgisini ölçmede yetersizliğini teorik bir sınav olmasına, sınavın iptal ya da hatalı sorular barındırmasına, ders içerikleri ile sınavın uyumlu olmamasına, aldıkları lisans eğitiminin yetersizliğini notların şişirilmesine, eğitimlerinin ilk yıllarında alınan derslerin tekrar edilmemesine, seçmeli derslerin sayısının artırılarak ÖABT uyumlu hale getirilmemesinden dolayı lisans eğitimi sürecinde ve sonrasında ÖABT hazırlık amacıyla öğretmen adaylarının takviye eğitim almaya ihtiyaç duymaları ile ilişkilendirdikleri düşünülebilir. Beden Eğitimi ÖABT soru içerikleri ile Beden Eğitimi Öğretmenlik Lisans program ders içeriklerinin uyumlu olduğu, 2022 Beden Eğitimi ÖABT kılavuzunda belirtilen alan bilgisi ve alan eğitimi sınav başlıklarının soru dağılımı ile Beden eğitimi ÖABT'de yer alan derslerin, Beden Eğitimi Öğretmenlik Lisans programı içerisindeki dağılım oranlarının uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda ÖSYM'nin Beden eğitimi ÖABT ile Beden Eğitimi öğretmenlik Lisans programı arasındaki soru içeriği ve dağılımını dikkate aldığı söylenebilir. Anahtar kelimeler: Beden Eğitimi öğretmenlik, Beden Eğitimi Öğretmenlik Alan Testi, Lisans programı, Öğretmen Atama Süreci, Öğretmenlik Yeterliği.