Beden eğitimi ve spor etkinliklerinin psikolojik dayanıklılık ve akademik ertelemeye etkisi

Yapılan bu araştırmada ortaöğretim öğrencilerinde spor etkinliklerine katılımın psikolojik dayanıklılık ve akademik erteleme üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada 2x3'lük (deney/kontrol grupları X ön-test/son-test/izleme testi) split plot araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmaya 2014-2015 öğretim yılında Sakarya İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bir ortaöğretim kurumunda 9. sınıfta öğrenim görmekte olan 85 öğrenciye ölçekler uygulanmış ve psikolojik dayanıklılık ve akademik erteleme puanları en düşük öğrencilerden 20 kız ve 20 erkek olmak üzere toplam 40 öğrenci katılımcı olarak seçilerek deney ve kontrol grubu olarak ayrılmıştır. Deney grubunda bulunan öğrencilere 12 hafta boyunca araştırmacı tarafından tasarlanan 'Beden eğitimi ve spor etkinlikleri ile psikolojik dayanıklılığı artırma ve akademik ertelemeyi önleme programı' uygulanmıştır. Bu süreçte kontrol grubunda bulunan öğrenciler herhangi bir fiziksel etkinlik programına dâhil edilmemiş, mevcut ders müfredatına göre eğitimlerine devam etmişlerdir. Araştırmada programdan önce ön test, 12 hafta sonra son test ve 2 ay sonra ise izleme testi yapılarak deney ve kontrol grubunda bulunan öğrencilerin psikolojik dayanıklılık ve akademik erteleme düzeyleri ölçülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesinde Basım ve Çetin (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanan 'Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği' kullanılmış olup, öğrencilerin akademik erteleme düzeylerinin belirlenmesinde ise Çakıcı (2003) tarafından geliştirilen 'Akademik Erteleme Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizlerinde SPSS 22.0 for Windows Paket Programı kullanılmıştır. Öğrencilerin demografik bilgilerinin yüzdelik dağılımlarının belirlenmesinde frekans analizinden yararlanılmıştır. Öğrencilere 3 farklı zamanda uygulanan anketlerden elde edilen puanların anlamlılık düzeylerinin test edilmesi için ise Tekrarlı Ölçümler Varyans Analizi kullanılmıştır. Varyans Analizi sırasında anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Varyans analizi sırasında ölçümler arasında farklılık tespit edilmesi durumunda Bonferroni düzeltmesiyle 3 adet ikili karşılaştırma yapmak için Bağımlı Gruplar T testi kullanılmıştır. Araştırmada deney grubunda bulunan öğrencilerin ön test ile kıyaslandığı son test psikolojik dayanıklılık skorlarında anlamlı bir artış meydana geldiği belirlenmiş (p<0.05), buna karşılık öğrencilerin psikolojik dayanıklılığa ilişkin son test ile kıyaslandığı zaman izleme test skorlarında anlamlı bir azalma meydana geldiği tespit edilmiştir (p<0.05). Kontrol grubunda bulunan öğrencilerin ise psikolojik dayanıklılığa ilişkin ön test ile son test arasında, ön test ile izleme test skorları ve son test ile izleme test skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma meydana geldiği sonucuna ulaşılmıştır (p<0.05). Araştırmanın sonunda, deney grubunda bulunan bireylerin akademik erteleme puanlarına ilişkin bilgiler incelendiği zaman, ön test ile kıyaslandığı zaman deney grubundaki bireylerin son test ve izleme test skorlarında anlamlı bir azalma meydana geldiği (p<0.05), akademik ertelemeye ilişkin son test ve izleme test skorları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık meydana gelmediği tespit edilmiştir (p>0.05). Buna karşılık kontrol grubunda ön test ile kıyaslandığı zaman son test ve izleme skorlarında anlamlı bir artış meydana geldiği, son test ve izleme testi skorları arasında ise anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Sonuç olarak, ortaöğretim öğrencilerinde beden eğitimi ve spor etkinliklerine katılımın psikolojik dayanıklılık düzeyini arttırdığı, bunun yanında akademik erteleme davranışının azalmasına katkı sağladığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında ortaöğretim öğrencilerinin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin yükseltilmesinde akademik erteleme davranışı sergileme düzeylerinin azaltılmasında ve beden eğitimi ve spor etkinliklerine katılımın faydalı olacağı söylenebilir. Milli Eğitim Bakanlığı beden eğitimi dersi programı sağlıklı yapılırsa öğrencilerde psikolojik dayanıklılığı artırır ve akademik ertelemeyi ortadan kaldırır. Bundan dolayı okullarda zorunlu beden eğitimi ders saatlerinin ve spor etkinliklerinin arttırılması önerilir. Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim Öğrencileri, Beden Eğitimi ve Spor, Psikolojik Dayanıklılık, Akademik Erteleme