Belediye gelirlerinin tahsilat süreci ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği

Belediyeler kanunlarla kendilerine yüklenen hizmetleri kesintisiz ve kaliteli bir şekilde sürdürebilmek için şüphesiz birtakım gelir kaynaklarına ihtiyaç duymaktadır. Bu kapsamda, birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de belediyelere merkezi yönetim tarafından sağlanan ve transfer geliri olarak nitelendirdiğimiz gelir kaynaklarının yanı sıra, tahakkuk ve tahsilat işlemlerini bizzat kendilerinin yürütecekleri öz gelir kaynakları da sağlanmıştır. Ülkemizde belediyelerin toplam gelirlerinin yaklaşık %50'sini oluşturan öz gelirlerin eldeki tüm araçlar kullanılarak takip ve tahsil işlemlerinin etkin bir şekilde yürütülmesinin, sınırlı olan bu kaynaklardan maksimum verim elde edilmesi açısından oldukça önemli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada, belediyelerin gelir kaynaklarının tahsilatı konusunda tabi oldukları mevzuat çerçevesinde uygulayabilecekleri tahsilat yöntemleri incelenerek, bu yöntemleri ne derece etkin kullanabildiklerinin ve uygulamada karşılaştıkları sorunların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada detaylı bir inceleme yapabilmek amacıyla bir örnek üzerinden çalışma ihtiyacı hissedilmiş ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Gelirler Müdürlüğü'nün tahsilat süreçleri analiz edilmiştir. Amme alacaklarının tahsili konusunda belediyeler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerini uygulamak durumundadır. Bu kapsamda, süresinde tahsil edilemeyen alacaklar konusunda 6183 sayılı Kanun'da yer alan cebren tahsil yöntemleri çalışmaya önemli bir çerçeve çizmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Türkiye'de belediyelere yasalarla sağlanan gelir kaynakları konusunda genel bilgilere yer verilmektedir. İkinci bölümde ise, belediyelerin tabi oldukları yasal mevzuat çerçevesinde cebren tahsil yöntemleri tanıtılmıştır. Birinci ve ikinci bölüme ilişkin veriler literatür ve mevzuat taranması yoluyla elde edilmiştir. Üçüncü bölümde ise doküman analizi ve mülakat teknikleri kullanılarak İBB Gelirler Müdürlüğü'nün amme alacaklarına ilişkin tahsilat süreci, kullanılan tahsilat yöntemleri ve bu yöntemleri kullanma konusunda yaşanan zorluklar ve kısıtlılıklar analiz edilmiştir.