Bilgi toplumunun istihdam üzerine etkilerinin Türkiye perspektifinden değerlendirilmesi

Bilgi toplumuna dönüşümün istihdam boyutunda yaratacağı değişimin Türkiye'yi nasıl etkileyeceği ve alınması gereken önlemlerin neler olabileceği cevaplanması gereken kritik bir sorudur. Bilgi toplumunda teknolojik gelişmelerin ve kullanımdaki artışın kısa dönemde istihdam kayıplarına neden olacağı, uzun dönemde ise yeni işler ve istihdam olanakları yaratarak işsiz kalanların yeni işler bulabileceğini öne çıkaran olumlu yaklaşıma karşılık, işgücüne olan talebin azalarak istihdam kayıplarına neden olacağı ve işsiz yığını yaratacağı olumsuz yaklaşım yanında, teknolojinin kullanımına yönelik olarak işgücü-teknoloji dengesinin sağlanabileceği gibi farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Türkiye açısından farklı yaklaşımlardan hangisinin işlerlik kazanacağı, bütüncül ve çoklu ağ etkileşim ilişkileri çerçevesinde toplumsal bütünün alt alanları arasında kesin sınırlar koymadan analiz imkanı veren Toplumsal Sorunlara Entegre Sistemler Yaklaşımı ile değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım çerçevesinde çalışmada; Türkiye'nin 21. yüzyılın başından bu günlere ekonomik durumu, demografik yapısı ve bilgi toplumuna dönüşümündeki konumu dikkate alınarak mevcut işgücü, istihdam ve işsizliğin sergilediği görünüm ve sektörel bazda büyüme ve istihdam ilişkisi, işgücünün teknoloji, otomasyon ve nitelikli işgücü talebi karşısında istihdam riskleri, sorunları ve yeterliliği, bu yeterlilikte eğitim sisteminin katkıları ortaya konulmuştur. Ayrıca, ulusal istihdam stratejisinin işgücü piyasası ve istihdam yaklaşımı, gelir dağılımı ve yoksulluk düzeyinin mevcut sosyal güvenlik sistemine yapacağı etkileri karşısında sistemin yeterliliği incelenmiştir. Türkiye'nin ekonomideki kırılgan ve istikrarsız yapısı, teknoloji kullanma ve üretim düzeyi, teknolojideki ithalatçı konumu, uluslararası gösterge ve endekslerdeki görünümü bilgi toplumuna dönüşümde yeterli düzeyde olmadığını göstermektedir. Türkiye'nin istihdam dağılımındaki mevcut eğitim düzeyi, işgücü niteliği ve bireylerin beceri düzeyi dikkate alındığında dönüşüm sürecinin işgücü, istihdam ve işsizlik üzerinde önemli bir değişim yaratmadığı, yüksek teknoloji ve otomasyon yaygınlaştığında nitelikli işgücü talebi karşısında çalışanların işlerini kaybetme riskinin artacağı, ortaya çıkacak yeni işlerde de istihdam olanağının azalacağı, işsizliğin giderek artacağı sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'nin dönüşüm sürecindeki konumu, yeni bir demokratik ortam yaratılmasının, uygulanacak ekonomik, sosyal, kültürel ve teknolojik politikaların, istihdam stratejisinin, çağdaş bir eğitim sisteminin, toplumun bütününü kapsayacak sosyal koruma ve güvenlik sisteminin önemini ortaya çıkarmaktadır. Çalışmada, istihdam politikalarının sadece işsizliğin azaltılması için değil bilgi toplumuna uyum için de bir araç olacak şekilde kurgulanması gerektiği anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilgi Toplumu, Teknolojik Değişim, İşgücü, İstihdam, İşsizlik.