Bilgisayar ekranının neden olduğu elektromanyetik radyasyonun insan kanının bazı hematolojik ve biyokimyasal parametreleri üzerindeki etkisi

Günümüz modern dünyasında günlük hayatımızın her alanına giren elektrikli cihazlar insan yaşantısına birçok kolaylık sağlarken birtakım olumsuzlukları da beraberinde getirmiştir. Bu olumsuz etkilerin en önemlilerinden birisi etkisini uzun zaman sonunda gösterebilen elektromanyetik alan (EMA) kaynaklı radyasyondur. Radyasyon, en temel tanımı ile bir kaynaktan dalga ya da parçacık halinde yayılan enerjidir. Karşılaştığı atomun yapısında değişikliğe sebep olamayacak kadar düşük enerjiye sahip radyasyon çeşidine ise noniyonizan ya da iyonize olmayan radyasyon adı verilir ve bu tip radyasyon elektromanyetik dalga formundadır. Elektromanyetik radyasyon doğrudan ya da dolaylı olarak insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu etki moleküler, hücresel, doku veya sistem düzeyinde olabilmektedir. Son 30 yıldır yapılan çalışmaların çoğunda elektromanyetik radyasyonun insan sağlığını olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda çalışmamızda, günlük hayatta ve iş hayatında uzun saatler boyunca bilgisayar ekranı karşısında çalışan kişilerin bilgisayar ekranı kaynaklı elektromanyetik radyasyona maruz kalmalarının kan parametrelerine ve melatonin hormonuna olası etkilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmamız gönüllü 45 sağlıklı birey (yaş aralığı: 18-50) üzerinde yapılmıştır. Birinci (kontrol) grup bilgisayar kullanmayan sağlıklı 15 kişiden oluşmuştur. İkinci grup yarım gün 0-4 saat bilgisayar başında çalışan 15 kişiden, üçüncü grup tam gün 8 saat veya daha fazla bilgisayar başında çalışan kişilerden oluşturulmuştur. Yapılan gruplandırmanın ardından deneklerden kan örnekleri alınarak tahlillerin hematolojik ve biyokimyasal parametrelerine bakılmıştır. Çalışmamızın ilk kısmında araştırma gruplarında incelenen 11 kan parametresinde de (WBC, LYMPH, MONO, EOS, RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, PLT) radyasyona maruz kalan ve kalmayan kişiler arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunamamıştır. Çalışmamızın ikinci kısmında bilgisayar ekranı kaynaklı EMR'nin kandaki melatonin hormonu üzerindeki etkilerini inceledik. Kan parametrelerinin aksine araştırma gruplarının melatonin hormonu değerlerinin mukayesesinde istatiksel açıdan anlamlı fark elde edilmiştir. Kontrol grubu ile 0-4 saat bilgisayar başında çalışan grup arasında (p=0<0,05) ve kontrol grubu ile 8 saat ve daha fazla bilgisayar başında çalışan grup arasında (p=0<0,05) istatiksel açıdan anlamlı fark bulunmuştur. 0-4 saat çalışan ile 8 saat ve daha fazla çalışan grup arasında (p=0,295>0,05) istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışmada elde ettiğimiz bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde, EMR'nin kişilerde kan parametrelerini anlamlı düzeyde etkilemediği fakat melatonin hormonu sentezini önemli ölçüde düşürebileceği sonucuna varılmıştır.