Bilişsel davranışçı terapi temelli psikoegitim programının sekizinci sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıkları, akademik motivasyonları ve öğrenme sorumluluklarına etkisi

Bu araştırma, sekizinci sınıf öğrencilerine yönelik geliştirilen Bilişsel Davranışçı Terapi temelli sınıf rehberlik programı etkinliklerinin, öğrencilerin dijital oyun bağımlılığını azaltmadaki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, öğrencilerin akademik motivasyonunu ve öğrenmeye yönelik sorumluluklarını artırmayı hedeflemektedir. Aynı zamanda çalışmanın bir diğer amacı öğrencilerin ve velilerin, dijital oyun oynamaya yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim öğretim yılında iki ortaokulda öğrenim gören sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu çalışma grubundan dijital oyun bağımlılığı riski ve dijital oyun bağımlılığı olan 60 öğrenci deney ve kontrol grubu için seçilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise durum çalışması kullanılmıştır. Öntest ve sontestlerde Çocuklar için Dijital Oyun Bağımlılığı, Akademik Motivasyon ve Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel süreçlerinde on haftalık sınıf rehberlik etkinlikler ve etkinlik değerlendirme formları kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının öntest ve son test gruplar arasındaki farklılıkları analiz etmek amacıyla Bağımsız Gruplar için t- Testi ve Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Deney grupları ve kontrol gruplarının uygulama öncesi ve sonrasında grup içi karşılaştırmaları kapsamında Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Bağımlı Gruplar için t-Testi kullanılmıştır. Etkinlik değerlendirme formu sorularının analiz sürecinde betimleyici istatistikler (frekans, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum) kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda öğrenciler ve velilerden, öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı ile ilgili görüşleri alınmıştır. Veri analizi sürecinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel sonucunda deney grubunun öntest ve sontest ölçek puanları incelendiğinde istatiksel açıdan dijital oyun bağımlılıklarının azaldığı, akademik motivasyon ve öğrenmeye yönelik sorumluluklarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Kontrol grubunun öntest ve sontest ölçek puanları incelendiğinde istatiksel açıdan dijital oyun bağımlılık, akademik motivasyon ve öğrenme sorumluluklarında anlamlı farklılık olmadığı görülmektedir. Araştırmanın nitel boyutuna ilişkin veriler incelendiğinde öğrencilerin oyun oynadıklarında olumlu duygular hissederken oyun oynamadıklarında olumsuz duygular hissettikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin eğlenme amaçlı dijital oyun oynadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda araştırmanın bir diğer sonucunda dijital oyun oynama davranışının öğrencilerin sorumluluklarını ertelemelerine, oyun arkadaşlıkları edinmelerine, aile içi iletişimi engellemelerine, saldırgan davranışlara ve zamanı yönetememe sorunlarına sebep olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda öğrencilerin dijital oyun oynama davranışını azaltmaya yönelik aile ile geçirilen zamanın artırılması, boş zaman aktivitelerinin çeşitlendirilmesi ve sportif faaliyetlere yönlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.