Bismil ağzı (İnceleme-Metinler-Dizin)

Bu çalışmamızda, Bismil ilçesi ile Bismil'e bağlı Aralık, Aşağı Darlı (Ulutürk), Köseli, Seyithasan (Bakacak) ve Türkmenhacı köylerinden derlenen metinlerden hareketle bu bölgenin ağız özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmamız, ``giriş'', ``inceleme'', ``metinler'' ve ``dizin'' olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır.Giriş bölümünde bölgenin tarihi, coğrafi, sosyo-ekonomik, idari, etnik ve demografik yapısı ile ilgili bilgiler bulunmaktadır. Bu bölümde ayrıca, inceleme yapılan bölgeyi gösteren bir harita ile birlikte bölgenin ağız özelliklerine göre durumu ve Bismil ağzı ile ilgili yapılmış çalışmalar da verilmiştir.İnceleme bölümü, ``ses bilgisi'', ``şekil bilgisi ve ``cümle bilgisi'' olmak üzere üç ana başlığa ayrılmıştır. Bu bölümde bölge ağzı, dilbilgisi yönünden ayrıntılı bir biçimde incelenerek yazı dilimizle benzeşen veya farklılaşan noktalar tespit edilmeye çalışılmıştır.Metinler bölümünde, inceleme bölgesindeki kaynak kişilerden alınan sesler çeviriyazı işaretleri kullanılarak derlenmiş ve toplam 71 farklı metin oluşturulmuştur. Daha sonra derlenen bu metinler, türlerine göre sınıflandırılmıştır.Çalışmanın sonunda derlenen metinlerden bir dizin oluşturulmuştur. Bu dizinde sözcüklerin anlamları ve hangi dile ait oldukları belirtilmiştir. Sözcüklerin aldıkları ekler ise, ek sırasına uyularak belli bir düzen içerisinde sıralanmıştır.Anahtar Kelimeler: Bismil ağzı, ses bilgisi, şekil bilgisi, cümle bilgisi, dizin.