Borsa İstanbul'da işlem gören enerji şirketlerinin finansal durumlarının TOPSIS yöntemiyle incelenmesi ve sürdürülebilirlik açısından borsa performanslarının değerlendirilmesi

Bu çalışmanın iki amacı bulunmaktadır. Birinci amacı: Aralık 2023 tarihinde Borsa İstanbul Elektrik Endeksinde (BİST XELKT) yer alan 30 adet enerji şirketinin (AHGAZ, AKENR, AKFYE, AKSEN, AKSUE, ALFAS, ARASE, AYDEM, AYEN, BIOEN, CANTE, CATES, CONSE, CWENE, ENERY, ENJSA, ESEN, GWIND, HUNER, IZENR, KARYE, MAGEN, NATEN, NTGAZ, ODAS, PAMEL, SMRTG, TATEN, ZEDUR ve ZOREN) finansal performanslarının çok kriterli karar verme yöntemlerinden TOPSIS yöntemiyle ölçülüp karşılaştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda şirketlerin 2020-2021-2022 dönemini içeren yıllık verilerden oluşan Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'na uyumlu bilanço ve gelir tablolarındaki finansal verileri kullanılarak "Cari Oran, Asit-Test Oranı, Finansman Oranı, Aktif Devir Hızı, Alacak Devir Hızı, Aktif Karlılığı, Öz Kaynak Karlılığı, Finansal Kaldıraç Oranı, KVYK / Aktif Toplamı, Finansman Giderleri / Net Satışlar" oranları hesaplanmış ve TOPSIS tekniği kullanılmıştır. Bu yöntemin ağırlıklı standart karar matrisinin oluşturulması aşamasında kullanılan performans kriterlerinin ağırlık değerleri, CRITIC ağırlıklandırma yöntemi ile hesaplanmıştır. Sonrasında bu oranlar, şirketlerin performansını belirten bir puana dönüştürülmüştür. Bu puanlarla şirketlerin sıralaması ve derecelendirmesi bulunarak karşılaştırma yapılmıştır. Halka açık şirketler mali verilerini Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden yayınladığı için bu çalışmada mali veriler KAP'tan alınmıştır. Verilerin toplanması ve analizi aşamalarında Microsoft Office 365 Excel programı kullanılmıştır. Sonucunda ise, 2020 yılında ideal çözüme en yakın(finansal performans olarak en yüksek) şirket ARASE, 2021 yılında tekrardan ARASE ve 2022 yılında IZENR olmuştur. İlgili üç yıla genel olarak baktığımızda ise en yüksek performansı IZENR gösterirken NTGAZ onu takip etmiştir. İkinci amacı ise: Aralık 2023 tarihinde hem BİST Elektrik(XELKT) hem de BİST Sürdürülebilirlik(XUSRD) Endeksinde yer alan yukarıdaki 30 şirket içerisinde bulunan 9 şirketin (AKENR, AKSEN, AYDEM, ENJSA, ESEN, GWIND, MAGEN, NATEN ve ZOREN) BİST Sürdürülebilirlik Endeksine alınmalarının duyurulmasının hisse senedi getirileri üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığını incelemektir. Bu durumu incelemek için Olay Çalışması yöntemi kullanılmıştır. Sonucunda ise; ülkemizde piyasanın yarı güçlü formda etkin olmadığı ve kamuya açıklanan bilgiler ile anormal negatif getirilerin olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.