Bosna Hersek'te mevlîd geleneği

Mevlîd, kelime anlamı itibariyle doğum, doğum yeri ve doğum zamanı gibi anlamları ihtiva etmektedir. İslam ilim-kültür geleneğinde ise mevlîd, Hz. Muhammed'in (sav) doğumunu ve bu vesileyle yazılan eserleri tanımlamak amacıyla kullanılmış ancak zaman içerisinde velilerin doğum yıl dönümleri ile çeşitli vesilelerle özel gün ve gecelerde düzenlenen merasimlerin genel adı olarak bir anlam genişlemesi kazanmıştır. İslam literatüründe mevlîd, Süleyman Çelebi'nin "Vesîletü'n-Necât" isimli eseri ile zamanla sınırları aşan bir şöhrete kavuşarak birçok coğrafyada benimsenmiş ve kurucu mahiyetindeki bu metin farklı dillere de tercüme edilmiştir. Bu doğrultuda mevlîdin benimsendiği, özümsenerek tercüme edildiği ve dinî merasimlerin vazgeçilmez icrası haline geldiği coğrafyalardan birisi de Bosna Hersek'tir. Osmanlı'nın Bosna Hersek'i fethi neticesinde İslam ile tanışan Boşnaklar, bu dinin değerlerini de benimsemiş ve mevlîde büyük bir önem atfederek dinî, sosyal ve kültürel hayatlarının vazgeçilmez bir unsuru olarak telakki etmişlerdir. Bosna-Hersek'te Mevlîd Geleneği başlığı altında giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşan bu çalışmanın girişinde Bosna Hersek'in kısa tarihi, Bosna Hersek'te İslam ve Bosna Hersek'te dinî, sosyal ve kültürel hayata dair genel bilgilere yer verilecektir. Birinci bölümde mevlîdin tanımı, tarihçesi, metinleri ile genel manada icra alanları ve şekli ele alınacaktır. İkinci bölümde Bosna Hersek'te mevlîdin dinî, sosyal ve kültürel hayattaki yeri ve önemi ile icra alanları ve şekli inlenecektir. Üçüncü bölümde ise Bosna Hersek'te icra anlamında en çok tercih edilen mevlîdler ile mevlîd icraları arasında okunan salavat örnekleri notaya alınmak suretiyle paylaşılacaktır.