Boz ayı (Ursus arctos Linnaeus, 1758) insan çatışması risk alanları Ilgaz ilçesi örneği

Boz ayı (Ursus arctos Linnaeus, 1758), Türkiye'nin farklı bölgelerinde yayılım gösteren ve insan yerleşimlerine yakın alanlarda çeşitli çatışmalara neden olan bir büyük memeli türüdür. Bu çalışmada, Çankırı ilinin Ilgaz ilçesinde 2023–2024 yılları arasında kaydedilen boz ayı kaynaklı arı kovanı saldırılarının zamansal ve mekansal örüntüleri analiz edilmiştir. Veriler, resmi kayıtlar, vatandaş bildirimi ve saha gözlemleriyle toplanmış; mekansal analiz ve karar ağacı yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. 69 arı kovanı saldırısı analiz edilmiş; saldırıların özellikle mayıs ve haziran aylarında, büyüyen ay ve büyüyen hilal evrelerinde yoğunlaştığı gözlemlenmiştir. Çatışma noktaları çoğunlukla orman kenarlarına, tarım ve yerleşim alanlarına yakın konumlanmıştır. Karar ağacı modeli, saldırı var/yok durumunu %88 doğrulukla tahmin etmiş ve en belirleyici değişkenler arasında insan ayak izi, eğim, köy yoluna uzaklık, topografik pozisyon indeksi ve yükseklik yer almıştır. Saldırılar ciddi ekonomik zararlara neden olmuş, olay başına ortalama 11.659 TL kayıp tespit edilmiştir. Bulgular, habitat özellikleri, arazi kullanımı ve insan etkisinin çatışma riskini belirlemede kritik olduğunu ortaya koymakta, ayrıca yerel halkla işbirliği, koruma planlaması ve teknik önlemlerin önemine işaret etmektedir. Bu kapsamda, ayı saldırılarını azaltmak amacıyla fiziksel önlemler, bilinçlendirme çalışmaları ve koruma alanlarının genişletilmesi önerilmektedir.