Çekte ödeme

Türkiye'de ve dünyada çek kullanımının yaygın olması, değişik nedenlere dayanmaktadır. Ekonomide yaşanan kriz ve dalgalanmalar nedeniyle nakit para akışında aksaklıklar meydana gelmesi, çekin tedavülünün nakit paranın tedavülüne oranla daha hızlı ve güvenli olması bu nedenlere örnek olarak gösterilebilir. Ayrıca çekin ödeme aracı niteliğinde olması da, sıklıkla tercih edilmesinin bir başka nedenini oluşturmaktadır.Çek, kanunda öngörülen süreler içinde bankaya ibraz edildiğinde ödenir. Çekin ödenebilmesi için tüm zorunlu unsurları taşıması, keşidecinin muhatap banka nezdinde üzerinde tasarrufta bulunabileceği bir karşılığın mevcut olması ve banka ile keşideci arasında mevcut bir çek anlaşmasının bulunması gerekmektedir. Ancak karşılığın veya çek anlaşmasının bulunmaması çekin geçerliliğine etkili değildir. Çek her ne kadar ödeme aracı niteliğinde olsa da, uygulamada büyük bir sorun oluşturan ileri düzenlenme tarihli çekler nedeniyle bu niteliğini kaybetmekte ve diğer kambiyo senetleri gibi kredi aracı haline getirilmektedir. Ancak piyasada duyulan ihtiyaç ve kullanım oranı da dikkate alındığında ileri düzenlenme tarihli çeklerin göz ardı edilmeleri de mümkün değildir. Bu nedenle 5941 sayılı ÇekK ile ileri düzenlenme tarihli çekler yasal bir zemine oturtularak, kanundaki bu boşluk giderilmiştir. Türkiye'de ödenecek çeklerde muhatabın yalnızca bir banka olabilmesinin nedeni; hem bankalara duyulan güven sayesinde çek tedavülünü yaygınlaştırmak hem de çekin daha hızlı ödenebilmesini sağlamaktır. Bu nedenle de kanun koyucu, bankalar açısından birçok yükümlülük öngörmüş, bankanın bu yükümlülüklere uymaması halinde ise hamil ve keşideciye karşı sorumlu olacağını düzenlemiştir. Örneğin bankanın ödemede bulunurken gerekli incelemeleri yapma zorunluluğu veya tüm zorunlu unsurları taşıyan ve süresinde ibraz edilen bir çeki ödeme zorunluluğu bulunması, bankanın yükümlülüklerine örnek olarak gösterilebilir. Ayrıca ÇekK ile birlikte bankaların sorumluluğu daha da artırılmış, çek hesabı açmak ve çek karnesi almak isteyen kişilere yönelik olarak bankaların daha kapsamlı bir inceleme yapmaları sağlanmak istenmiştir.Çekin değişik nedenlerle ödenmemesi durumunda ise hamil, çek ilgililerine karşı müracaat hakkını kullanabilecektir. Ancak müracaat hakkının kullanılabilmesi için hamilin çeki süresi içinde bankaya ibraz etmesi ve ödenmeme halini TTK m. 720'de öngörülen şekillerden biriyle tespit ettirmesi gerekmektedir.Anahtar Sözcükler1.Ödeme aracı niteliği2.İleri düzenlenme tarihli çek3.Karşılık ve çek anlaşması4.Ödeme yükümlülüğü5.Müracaat hakkı