Çeled Uşaglar tiyatrosunda gaziantep halk kültürü unsurları ve mizah

Gülmece, eğlendirme, güldürme ve bir kimsenin davranışına incitmeden takılma amacı güden ve ince alay anlamına gelen mizah; kelime oyunlarından ağız farklılıklarına toplumsal taşlamalara, anlamlı, anlamsız hareketlere kadar insanlık tarihinde farklı alan ve davranışların malzeme olarak kullanıldığı kültürler üstü özellikler içeren her toplumda var olan bir türdür. Kökeni çok eskilere dayanan gülme ve mizahın akli bir unsur olduğu 15. yüzyılda kabul görmüştür. Mizahın nasıl nerede kullanılacağı 16. yüzyılda araştırılmış, 18. yüzyılda da günümüz anlamıyla sanatsal ve edebi metinlerde kendini göstermeye başlamıştır. Bu çalışmanın konusunu Gaziantep'te yerel bir tiyatro örneği olan Çeled Uşaglar teşkil etmektedir. 2009 yılında kurulan Çeled Uşaglar Tiyatro Okulu süreç içinde yok olan veya unutulmaya yüz tutan Gaziantep halk kültürü unsurlarını sahneye taşımıştır. Çalışmada bir yerel tiyatronun geleneksel kültürü ele alış biçimi, beslendiği kaynaklar, izleyici-dinleyici ilişkisi ve yerel mizah anlayışının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışmada sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi ve izleyici-dinleyici yorum ve tepkilerini ölçmek için nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Çalışma Çeled Uşaglar'ın yirmi beş oyunu, tiyatro ekibinin kendi adına açtığı sosyal medya hesabı olan YouTube kanalı ve Orhan Uslu'dan alınan dijital içeriklerle sınırlandırılmıştır. Çalışmada Çeled Uşaglar Tiyatro Okulunun oynadığı oyunlarda Gaziantep halk kültürü ürünlerini, mizahi unsurları ön plana çıkartarak yansıttığı tespit edilmiştir. İncelenen oyunlarda Gaziantep halk kültürünün kültürel aktarım ve süreklilik açısından Çeled Uşaglar Tiyatrosu vasıtasıyla farklı bir icra ortamı bulduğu görülmüştür. Yerel tiyatro örneği olarak Çeled Uşaglar, hem Gaziantep kent hayatında hem de ulusal ölçekte mizahı kullanarak önemli bir farkındalık oluşturmuştur.