Çeltikçi Polyesi Havzasındaki karstlaşma ve karstik şekillerin oluşum ve gelişim özellikleri

Ülkemizin önemli bir kısmı karst jeomorfolojisine ait yer şekillerinden oluşmaktadır. Söz konusu karstik şekiller içerisinde yüzey şekillerinin en büyüğünü polyeler oluşturmaktadır. Karstlaşmaya bağlı olarak oluşan bu polyeler genellikle yapısal unsurlar ve flüvyal süreçlerin kontrolü ile birçok farklı faktörün denetiminde gelişmektedir. Bu kapsamda eldeki bu çalışma Batı Toros Polyeleri içerisinde bulunan Kestel Polye Sistemi'nin bir parçasını oluşturan Çeltikçi Polyesi Havzası incelenmiştir. Çalışmanın amaçları, havzanın karst jeomorfolojisi bakımından incelenmesi, tektonik ve jeomorfolojik gelişimini açıklamak, jeomorfolojik şekillerin oluşum ve gelişimlerinde etkili olan parametreleri ve bunların etki derecelerini, karstik depresyonların morfometrik özelliklerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü ve Harita Genel Müdürlüğü'den temin edilen haritalardan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında sahanın Sayısal Yükseklik Modeli (SYM), jeoloji, jeomorfoloji ve hidrocoğrafya haritaları oluşturuldu. Arazi çalışmalarında elde edilen verilere göre araştırma sahası Alt-Orta Miyosen, Üst Miyosen, Pliyosen ve Pleistosen dönemlerine ait rölyef sistemlerine ait şekil ve yapılardan oluşmaktadır. Bu dönem şekillerinden en önemlileri ise karstifikasyonla oluşmuş şekiller oluşturmaktadır. Araştırma sahasında çözünmeye uygun karbonatlı kayaların bulunması ve bu kayalarla birlikte suyun çözücü özelliği ile uygun iklim ve vejetasyon koşullarının varlığı alanda farklı boyutlarda ve konumlarda karstik şekillerin meydana gelmesini sağlamıştır. Nitekim 277 km² alana sahip çalışma alanında 7 polye, 1 uvala, 32 dolin, 3 flüvyo-karstik depresyon tespit edildi. Bu karstik depresyonların şekilsel özelliklerinin tespiti ve değerlendirilmesi için morfometrik analizler yapılmıştır. Çeltikçi Polyesi geniş ve engebesiz tabanı başta olmak üzere flüvyo-karstik depresyonlar ve dolinler insanlar için yerleşim, tarım ve hayvancılık faaliyetleri için uygun ortamı oluşturmuştur. Buna karşılık polyedeki olumsuz insan aktiviteleri ise doğal ortama zarar verecek problemleri beraberinde getirmiştir.