Cengiz Han ve Türk-Moğol devleti

Dünya tarihine deha sahibi bir lider olarak geçen ve cihân fatihi olarak zikredilen Cengiz Han'ın hayatı, siyasi faaliyetleri, Türk-Moğol İmparatorluğu'nun özellikleri ve tesirleri, ekonomik temelleri üzerinde durdum. XIII. yüzyılda tarih sahnesine çıkan Cengiz Han; Türk-Moğol bütün unsurları, Moğol adı altında birbirine kenetlemiş ve küçük bir kabileden, Türk kültür mirası üzerinde büyük bir imparatorluk vücûda getirmiştir. Türkler ile meskûn coğrafyaların da hâkimiyet altına alınmasıyla birlikte bu büyük imparatorluk tarihe; Türk–Moğol İmparatorluğu olarak da geçmiştir. Cengiz Han, ne Hristiyanlığın, ne de İslâmiyet'in öğretilerini benimsememiş sadece, Gök Tanrı inancına sahip olmuştur. Fakat; onun Tanrı'ya olan bağlılığı, üstün zekâsı, liderlik vasıfları ve dönemin şartları onu başarıya taşımıştır. Temellerini Cengiz Han'ın attığı bu imparatorluk; Doğu Avrupa'da Altın Orda, İran'da İlhanlılar, Orta Asya'da Çağatay Hanlığı ve Çin'de Kubilay Hanlığı olarak, farklı coğrafyalarda farklı isimler adı altında devam etmiştir. Türk kültüründen bu kadar etkilenen ve ilk hocaları da Uygurlar olan Moğollar, üstün Türk kültürü karşısında tutunamamış ve sonradan Türkleşip, İslâmiyet'in etki alanı içerisine girmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Cengiz Han, Moğollar, Türkler, Türk-Moğol İmparatorluğu.