Çevre temalı çocuk kitapları üzerine ekoeleştirel bir inceleme

Günümüzde kendisini doğanın bir parçası değil sahibi olarak gören insanların doğaya karşı tutum ve davranışlarının yol açtığı çevre problemleri bugün tüm insanlığın çözüm bekleyen en önemli sorunlarıdır. Yapılan çeşitli faaliyetlerin yanı sıra insan hayatının ve kültür yaşamının da vazgeçilmez parçası olan edebiyatın da bu sorunlara ekoeleştiri aracılığı ile eğildiği görülmüştür. Dünya edebiyarına mal olmuş pek çok eserin yanı sıra çocuklar için yazılmış eserlerde de artık çevre sorunlarını görmek mümkün hale gelmiştir. Bu doğrultuda çocuk edebiyatı alanının da özellikle ortaokul seviyesindeki öğrencilerin çevreye karşı olumlu tutum ve davranış geliştirmeleri için bir seçenek olduğu ortaya çıkmıştır. Çocuk edebiyatı ürünlerinin içerisindeki bazı ifadelerin ise çocuklarda doğaya karşı olumsuz tutum yani ekofobik bir tutum geliştirmelerine yol açabileceği düşünülmüş ve bunların tespit edilmesinin gerekliliği görülmüştür. Bu araştırmada çevre temalı çocuk kitaplarının ekoleştirel bağlamda incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler doküman incelemesiyle toplanmıştır . Araştırmanın veri kaynağını ortaokul düzeyine uygun olarak 2010-2023 tarihlerinde yazılmış çevre temalı 20 çocuk kitabı oluşturmuştur.Araştırmanın verileri içerik analizi töntemiyle çözümlenmiştir. İçerik analizinin kategorilerinin belirlenmesinde iklim değişikliği, çevre kirliliği, doğal afetler, bitki florası ve bozulması, hayvan faunası ve bozulması, su kirliliği, hava kirliliği, pandemi, ekofobik unsurlar, nüfus ve antropojenik hareketler ölçüt olarak belirlenmiş ve bu ifadelerin geçtiği cümleler tespit edilmiştir. Bu doğrultuda çevre temalı çocuk kitaplarında en sık rastlanan çevre problemi bitki florası ve bozulması olurken onu devamında hayvan faunası ve bozulması, nüfus ve antropojenik ögeler ve ekofobik unsurlar olarak devam etmiştir. Sonuç olarak incelenen tüm kitaplarda ekoeleştirel unsurlara rastlanılmıştır. Ayrıca kitaplarda geçen ve ekofobiye yol açabilecek ifadelerin de tespiti sağlanmıştır.